I OZ 862/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 207/08 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 207/08 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 207/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż wyrokiem z dnia 9 maja 2008 r. oddalił skargę M. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 21 sierpnia 2008 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia powyższego wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że będąc poinformowany przez Sąd o wyznaczonej w dniu 9 maja 2008 r. rozprawie oraz o tym, że stawiennictwo stron jest nieobowiązkowe, oczekiwał na doręczenie uzasadnienia wyroku na piśmie. Podał, że o treści orzeczenia dowiedział się telefonicznie. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku M. S. w dniu 27 września 2008 r. nadesłał wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Skarżący podał, że przedmiotowy wniosek złożył niezwłocznie po uzyskaniu informacji o oddaleniu skargi, którą otrzymał w rozmowie telefonicznej z Sekretariatem Sądu, będąc zaniepokojony brakiem jakiejkolwiek wiadomości. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w art. 86 § 1 p.p.s.a., przewidziana została możliwość przywrócenia terminu na wniosek strony, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Sąd stwierdził, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała w momencie uzyskania telefonicznej informacji o oddaleniu skargi. Złożenie przez skarżącego przedmiotowego wniosku w dniu 21 sierpnia 2008 r. świadczy o zachowaniu terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji podał, iż skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy. W zawiadomieniu tym skarżący został poinformowany, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe, a także pouczony, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Sąd stwierdził, iż podnoszony przez skarżącego argument oczekiwania na orzeczenie Sądu, w sytuacji, gdy wiedział o terminie rozprawy, nie pozwala na przyjęcie braku po jego stronie winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący będąc prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy powinien liczyć się z tym, iż w dniu rozprawy zapadnie wyrok i w przypadku wyroku oddalającego skargę od tej daty będzie biegł termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. W ocenie Sądu uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynika z niedbalstwa i lekkomyślności w prowadzeniu spraw przez skarżącego. Bierna postawa skarżącego nie może być okolicznością usprawiedliwiająca uchybienie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. S. wskazał, iż o oddaleniu skargi dowiedział się z rozmowy telefonicznej z sekretariatem Sądu. Podniósł, że oczekiwał na wyrok, a nie na oddalenie skargi. W ocenie skarżącego Sąd zamiast rozpatrzyć skargę oddalił ją. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez M. S. nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Okoliczności przytoczone przez skarżącego nie świadczą o zachowaniu przez skarżącego staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. M. S. został prawidłowo zawiadomiony o terminie i miejscu rozprawy, po zamknięciu której wydano wyrok oddalający skargę. Błędne przekonanie skarżącego o obowiązku Sądu I instancji sporządzenia uzasadnienia wyroku z urzędu i doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem skarżącemu, nie mogą usprawiedliwiać uchybienia terminu. M. S. - prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy - przy dochowaniu minimum staranności mógł dowiedzieć się o treści zapadłego w dniu 9 maja 2008 r. wyroku oraz sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej, w tym konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tej powinności strony należycie dbającej o swoje sprawy nie niweczy okoliczność, że stawiennictwo na rozprawie przed sądem administracyjnym jest nieobowiązkowe. Należy wskazać, iż art. 141 p.p.s.a zerwał z zasadą obligatoryjnego sporządzania przez sądy administracyjne uzasadnienia wszystkich wyroków. Zgodnie z art. 141 § 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2. Jednak - stosownie do przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a. - w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W niniejszej sprawie występuje sytuacja, przewidziana w art. 141 § 2 p.p.s.a., albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2008 r., wobec tego koniecznym warunkiem sporządzenia uzasadnienia było złożenie wniosku o jego sporządzenie w trybie określonym w art. 141 § 2 p.p.s.a. Zwrócić należy także uwagę, iż obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.) nie jest obowiązkiem nieograniczonym. Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 r., sygn. akt II UKN 639/99, opubl. OSNP 2002/3/78). Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakłada na Sąd obowiązku pouczania strony o skutkach nieobecności na rozprawie jak też informowania stron o tym, jakie orzeczenia mogą zapaść na rozprawie i jakie służą od nich środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. A zatem, ustawodawca pozostawił woli stron decyzję co do udziału w rozprawie. W tym stanie rzeczy należy uznać, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu a postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji