I OSK 171/22

SENTENCJA POSTANOWIENIE (1) Dnia 23 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. S. i J. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. S.i J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 567/21 w sprawie ze skargi A. S. i J. S. na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia 10 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie niezwłocznego zajęcia części nieruchomości postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. POSTANOWIENIE (2) Dnia 23 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. S. i J. S. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej A. S. i J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 567/21 w sprawie ze skargi A. S. i J.S. na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia 10 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie niezwłocznego zajęcia części nieruchomości postanawia odmówić zawieszenia postępowania sądowego. UZASADNIENIE UZASADNIENIE (Ad.1) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r. oddalił skargę A.S. i J. S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 10 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia Spółce [...] S.A. z siedzibą w [...] - Oddział w [...]na niezwłoczne zajęcia części nieruchomości gruntowych położonych w obrębie nr [...], miasta [...], oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków numerami działek: [...]o powierzchni [...]ha oraz [...]o powierzchni [...]ha, stanowiących własność J.S. i A.S., zgodnie z decyzją Starosty Powiatu [...] z 12 kwietnia 2021 r. zezwalającą na realizację inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przewodów służących do przesyłania energii elektrycznej dwutorowej napowietrznej linii WN 110 kV relacji [...] - słup [...] ([...]). W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, że w realiach niniejszej sprawy wykonanie decyzji spowoduje wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków, albowiem uczestnik postępowania, przystępując do założenia urządzeń przesyłowych, spowoduje nieodwracalne albo trudne do odwrócenia zmiany w nieruchomości, tj. wycięcie drzewostanu, który znajduje się na działce skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem niniejszego wniosku złożonego na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") jest decyzja Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 10 czerwca 2021 r. zezwalająca Inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego. Została ona wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako: u.g.n.), zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazać w tym miejscu trzeba, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przeciwieństwie do decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., została wyłączona przez ustawodawcę z zakresu działania art. 9 u.g.n., który stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z uwagi zatem na brak ustawowego obowiązku wstrzymania wykonania z urzędu decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w niniejszej sprawie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny może więc nastąpić jedynie w oparciu o ogólne zasady zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na skarżącym zatem spoczywa ciężar wykazania przesłanek, o których mowa w tym przepisie. Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu jedynie wówczas, gdy jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostaną wykonane. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przedstawione przez skarżących w uzasadnieniu wniosku argumenty dotyczące wycięcia drzewostanu na zajętej działce same przez się nie są wystarczające, aby można było stwierdzić, że wykazane zostało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy bowiem zauważyć, że na Inwestorze ciąży ustawowy obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 4 zd. 1 u.g.n.). W sytuacji natomiast jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, skarżącemu przysługiwać będzie stosowne odszkodowanie (art. 124 ust. 4 zd. 2 u.g.n.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. UZASADNIENIE (Ad.2) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r. oddalił skargę A. S. i J. S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 10 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia Spółce [...] S.A. z siedzibą w [...]- Oddział w [...] na niezwłoczne zajęcia części nieruchomości gruntowych położonych w obrębie nr [...], miasta [...], oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków numerami działek: [...] o powierzchni [...] ha oraz [...] o powierzchni [...] ha, stanowiących własność J. S. i A. S., zgodnie z decyzją Starosty Powiatu [...] z 12 kwietnia 2021 r. zezwalającą na realizację inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przewodów służących do przesyłania energii elektrycznej dwutorowej napowietrznej linii WN 110 kV relacji [...] - słup [...] ([...]). W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wnieśli o zawieszenie - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 192 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 dalej p.p.s.a.) – niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy z ich skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 566/21 oddalającego skargę na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 10.06.2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia 15.04.2021 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z ww. nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku skarżący kasacyjnie podnieśli, że decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa, unormowanej w art. 124 ust. 1 ustawy. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a skutkuje zaś tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Według art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie, w której rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z przywołanego brzmienia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zastosowanie tego przepisu ma charakter fakultatywny. Ocena jego zastosowania pozostawiona została uznaniu sądu, który podejmując postanowienie w tym zakresie winien ocenić, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania. Zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy decyzji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 10 czerwca 2021 r. zezwalająca Inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego. Została ona wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako: u.g.n.), zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z powyższego przepisu wynika, że tryb wydawania tych decyzji jest szczególny, a ich celem jest umożliwienie inwestorowi szybkiego wejścia na nieruchomość i przyśpieszenie rozpoczęcia realizacji inwestycji. Zgodzić się co prawda trzeba z wnioskodawcami, że byt prawny decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości zależy od istnienia w obrocie prawnym decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (co wprost wynika z treści art. 124 ust. 1a ustawy) i w tym znaczeniu decyzja ta ma subsydiarny charakter w stosunku do decyzji wydawanych na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., jednak zależność ta - z uwagi na szczególny tryb i cel wydawania decyzji o niezwłocznym zajęciu - nie przekłada się na zależność postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych w tych sprawach w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Uznanie bowiem, że rozstrzygnięcie w przedmiocie oceny legalności decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi kwestię prejudycjalną w postępowaniu w sprawie niezwłocznego zajęcia nieruchomości i w konsekwencji zawieszenie postępowania z tego powodu, niweczyłoby cel wydania decyzji w trybie art. 124 ust 1a u.g.n. Zatem jeśli decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jest wydana i pozostaje w mocy (postępowanie w jej przedmiocie nie zostało prawomocnie zakończone), to brak jest racjonalnych przesłanek do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie dotyczącej decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości do czasu zakończenia tego postępowania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.