I OZ 1173/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. zażalenia E. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II SO/Gd 16/13 w pkt 1 wymierzające E.. z siedzibą w G. grzywnę 500 zł za nie przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargi B.P. i M.P. na bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej; w pkt 2 zasadzające od E. z siedzibą w G. na rzecz B.P. i M.P. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie z wniosku B.P. i M.P. o wymierzenie grzywny E. z siedzibą w G. z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej bezczynności organu w sprawie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. (data stempla pocztowego) B. i M. P., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócili się za do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o wymierzenie E. S.A. z siedzibą w G. grzywny z tytułu niezastosowania się przez ten podmiot do obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wnioskujący dołączyli odpisy wniesionej przez nich skargi na bezczynność oraz odpowiedzi na tę skargę udzielonej przez E. – O. z siedzibą w G. Postanowieniem z dnia 5 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "p.p.s.a." w pkt 1 wymierzył E. S.A. z siedzibą w G. grzywnę w wysokości 500 zł za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargi B.P. i M.P. na bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej; w pkt 2 zasądził od E. z siedzibą w G. na rzecz B.P. i M.P. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 54 § 1 i 2 oraz 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) wskazał, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przekazanie akt organu i odpowiedzi na skargę powinno nastąpić w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono, że przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na jego przyczyny (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11, Lex 965940) a przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09,ONSAiWSA 2010/1/2, Lex 530114). Sąd wskazał, że B. i M. P. wnioskiem z dnia 16 września 2011 r. zwrócili się do E. z siedzibą w G. w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej o udostępnienie kserokopii wszystkich decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej na działce nr [...] położonej w D. stanowiącej ich własność. W związku z jego niezałatwieniem, B. i M. P. wnieśli w dniu 12 lutego 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem E. w G., skargę na bezczynność tego podmiotu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. E. z siedzibą w G. nie przekazała jednak tej skargi do Sądu w terminie wynikającym z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej twierdząc w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r., że nie jest podmiotem, do którego zastosowanie mają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd doszedł do przekonania, że wniosek Państwa B. i M. P. o wymierzenie E. S.A. z siedzibą w G. grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi dotyczącej bezczynności organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej zasługuje na uwzględnienie. Skarga B. i M. P. na bezczynność E. S.A. z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wpłynęła do tego podmiotu w dniu [...] lutego 2013 r., a zatem, stosownie do powołanego przepisu art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, termin do jej przekazania wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawami do Sądu upływał w dniu 27 lutego 2013 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarga Państwa P. na bezczynność E.S.A. z siedzibą w G. została przekazana do Sądu dopiero w dniu [...] maja 2013 r. (data stempla pocztowego), a więc z uchybieniem terminu przewidzianego w przepisach prawa. Odnosząc się do argumentów Spółki w zakresie niedopuszczalności wniosku i skargi, Sąd wskazał, że złożenie wniosku o wymierzeniu organowi grzywny nie wymaga uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, skutkiem czego domaganie się przez Spółkę odrzucenia wniosku z tego powodu nie jest zasadne. Z treści cytowanego wyżej art. 54 § 2 ustawy wynika kategoryczny obowiązek przekazania skargi sądowi. Nie znajduje zatem uzasadnienia pogląd, że z uwagi na niedopełnienie przez skarżących wymogu wezwania do usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do złożonej przez nich w dniu 12 lutego 2013 r. skargi na bezczynność, skarga ta nie była traktowana jako złożona zgodnie z obowiązującym prawem i tym samym nie została przekazana tutejszemu Sądowi. Ocena warunków formalnych skargi należy wyłącznie do sądu właściwego do jej rozpoznania. W takiej sytuacji organ jest również zobowiązany do postępowania zgodnie z dyspozycją art. 54 § 2 ustawy, a stanowisko swoje może przedstawić w odpowiedzi na skargę. Jednakże w przypadku, gdy skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej, nie jest w ogóle wymagane wcześniejsze wezwanie danego organu do usunięcia naruszenia prawa lub wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E. S. A. w Gdańsku zarzucając naruszenie: 1) art. 4 ust.1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na dorozumianym (albowiem w uzasadnieniu brak jest jakichkolwiek rozważań odnośnie oceny, czy E. S.A. mieści się w katalogu podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej), przyjęciu, iż skarżący jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej; 2) art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na dorozumianym przyjęciu iż skarżący jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej; 3) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. poprzez procesowanie w sprawie i uwzględnienie wniosku, który winien ulec odrzuceniu, albowiem skarżący nie jest organem w rozumieniu przepisu art. 54 § 1 p.p.s.a., zobowiązanym do przekazania skargi sądowi administracyjnemu; 4) art. 1 § 1 i 2 i art. 3 § 1 i 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a. w zw. z art. 55 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na wymierzeniu grzywny bez dokonania oceny, czy skarżący mieści się w katalogu podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a co za tym idzie błędne przyjęcie, że skarżący jest organem w rozumieniu powołanego przepisu, zobowiązanym do przekazania skargi sądowi administracyjnemu. Spółka E. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odrzucenie wniosku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej stwierdzić należy, że kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 642/13 oraz z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 stwierdzono, że przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. E. S. A. w G. jest kontrolowana przez Spółkę E., w której Skarb Państwa ma 82 % udziałów. Z odpisu KRS wynika, że do zadań Spółki należy m. in. wytwarzanie, przesyłanie i dystrybucja energii elektrycznej. Spółka oraz jej Oddział wykonują zatem zadania publiczne. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem wnoszącej zażalenie spółki, że tylko w tym zakresie w jakim wypełnia ona zadania operatora systemu dystrybucyjnego realizuje zadanie publiczne. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9 c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne i działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi". Tym samym zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o dostępie do informacji publicznej jest chybiony. Nietrafne są także zarzuty naruszenia przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2). Stosownie zaś do art. 55 § 1 powołanej ustawy, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Oznacza to, że przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu w terminie, bez względu na jego przyczyny. Wymierzając grzywnę sąd powinien natomiast wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku (por. postanowienie NSA z 25.09.2013 sygn. akt I OZ 818/13) W przedmiotowej sprawie, w odniesieniu do terminu, w którym powinno nastąpić przekazanie sądowi skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę zastosowanie znajduje przepis szczególny, tj. art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się (...), przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Jak wynika z akt sprawy E. S. A. z siedzibą w G. niewątpliwie uchybiła określonemu terminowi a zatem Sąd I instancji zasadnie przyjął, że postępowanie organu wypełnia przesłankę określoną w art. 55 §1 P.p.s.a., warunkującą możliwość wymierzenia grzywny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wysokość wymierzonej grzywny jest adekwatna do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku, biorąc pod uwagę błędną interpretację art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz okoliczność, iż skarga została zwrócona do nadawcy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Art. 203 i 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 p.p.s.a.).