I OW 109/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. D. o umorzenie zadłużenia dłużnika alimentacyjnego postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Wójt Gminy L. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jaki zaistniał pomiędzy nim a Wójtem Gminy W. w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. D. o umorzenie zadłużenia dłużnika alimentacyjnego. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy L. wyjaśnił, że zawiadomieniem z [...] maja 2019r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Wójta Gminy W. uznał się za niewłaściwego w sprawie i przekazał wniosek M. D. w sprawie umorzenia zadłużenia w całości, ewentualnie części należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym P. i B. D. na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U z 2019r. poz. 670), dalej powoływanej jako ustawa. Jako uzasadnienie Wójt Gminy W. wskazał, że skoro M. D. zamieszkuje na terenie Gminy L., to jej Wójt jest organem właściwym dla niego, jako dłużnika. Wójt Gminy L. podkreślił, że M. D. we wniosku o umorzenie podał podstawę prawną swojej prośby tj. art. 30 ust. 2 ustawy, stanowiący, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek wierzyciela alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W ocenie wnioskodawcy to Wójt Gminy W. jest organem właściwym wierzyciela albowiem z przedstawionych dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że wierzyciel zamieszkuje pod adresem [...] [...], [...] W. M. D. wnioskując o umorzenie swojego zadłużenia, wskazał na swoją trudną i skomplikowaną sytuację życiową i finansową. Pomimo tego z nieznanych Wójtowi Gminy L. względów organ właściwy wierzyciela, czyli Wójt Gminy W. nie rozpoznał tego wniosku i przesłał go celem rozpoznania przez Wójta Gminy L. jako organowi właściwego dłużnika. Ponadto wskazał, że organ właściwy dłużnika a zatem Wójt Gminy L. może rozważyć możliwość umorzenia zadłużenia tylko w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: - 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lal w wysokości miesięczne/ nie niższe/ niż wysokość zasądzonych alimentów; - 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; - 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. " Wskazana regulacja uzależnia możliwość umorzenia wyłącznie od długości trwania i skuteczności egzekucji, bez brania pod uwagę sytuacji dochodowej, rodzinnej i finansowej dłużnika alimentacyjnego. Ponadto nie wymaga to złożenia wniosku przez dłużnika. Wójt Gminy L. uważa, że to przepis art. 30 ust. 2 ustawy daje organowi właściwemu wierzyciela - Wójtowi Gminy W. możliwość umorzenia należności po złożeniu wniosku w tym przedmiocie przez dłużnika alimentacyjnego po wcześniejszym zbadaniu sytuacji dochodowej, zdrowotnej i rodzinnej. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy W. wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 9 organ właściwy dłużnika, to wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Jak wynika z akt sprawy M. D. zamieszkuje i pracuje na terenie Gminy L. Wójt Gminy W. po zapoznaniu się z orzecznictwem sądowym oraz stanowiskiem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przychylił się do stanowiska, że to Wójt Gminy W. jest organem właściwym do załatwienia w/w sprawy, ale rozstrzygnięcie sporu pozostawił w gestii Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestie dotyczące sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych jakie powstają między organami administracji publicznej reguluje przepis art. 22 k.p.a. (w sprawach załatwianych w drodze decyzji) oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako "p.p.s.a."). Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej. Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której między organami zachodzi rozbieżność poglądów, co do właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej, tożsamej pod względem podmiotowym (tożsamości strony), przedmiotowym (tożsamości żądania) i przy stosowaniu tej samej podstawy prawnej. Przepisy zawarte w art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. z 2019r. poz. 670), zwanej dalej ustawą określają odrębne przesłanki, uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ustanawiają odmienną właściwość organów do orzekania w tym przedmiocie. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy uzależnia umorzenie od skuteczności egzekucji i przewiduje w tym zakresie właściwość organu właściwego dłużnika, zaś art. 30 ust. 2 ustawy przewiduje umorzenie należności z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika, przy czym w tym zakresie przewiduje właściwość organu właściwego wierzyciela. Treść wniosku złożonego w imieniu M. D. przez jego pełnomocnika nie pozostawia wątpliwości, że jego podstawą jest przepis art. 30 ust. 2 ustawy. Miejsce zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego znajduje się bezspornie na terenie Gminy W. Skoro tak, to oczywiście właściwym do rozpoznania tego wniosku jest Wójt tej gminy, który pozostaje organem właściwym dla wierzyciela. Jak wynika natomiast z odpowiedzi na wniosek złożonej przez Wójta Gminy W. przyczyną, dla której przesłał on wniosek do rozpoznania Wójtowi Gminy L. było błędne (omyłkowe) przyjęcie, że wniosek M. D. o umorzenie należności opierał się na art. 30 ust. 1 ustawy, co determinowałoby właściwość organu dłużnika. W konsekwencji dostrzeżenia błędu Wójt Gminy W. w odpowiedzi na wniosek ostatecznie zaakceptował swą właściwość do rozpoznania sprawy. Uznać należało zatem, że podstawa prawna, w oparciu o którą miałaby zostać rozstrzygnięta sprawa, nie została zidentyfikowana prawidłowo przez obydwa organy. W tych okolicznościach sprawy nie można mówić zatem o istnieniu sporu o właściwość. Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi spór o właściwość w rozumieniu art. 4 k.p.a. oddalił wniosek na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 i 166 p.p.s.a.