II SA/Sz 835/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę UZASADNIENIE Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Burmistrza M. decyzją z dnia 28 lipca 2010 r. numer [..] działając na podstawie art. 104 Kpa i art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz.992 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny, albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U Nr 129, poz. 1058) i art. 6 ust. 2 a, art. 16 ust. 6 b, art. 18 ust. 5 a, ust. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74), po rozpatrzeniu wniosku M. M. – odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym znajomym, A. H., w kwocie [...] zł miesięcznie, począwszy od 1 lipca 2010 r., bezterminowo. Organ podał w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny. Przepis art. 128 stanowi, że obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Organ I instancji stwierdził dalej, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, iż M. M. jest osobą obcą w stosunku do osoby niepełnosprawnej - A. H., zatem nie jest zobowiązana do alimentacji zgodnie z przepisami ww. ustawy. M.M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym oświadczyła, że zgodnie z zaświadczeniem lekarskim i stanem faktycznym sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną od 2009 r. Ponadto oświadczyła, że od 6 lat żyje w konkubinacie z wnukiem A. H., tak więc A H. jest jej znajomym, a poza tym jest osobą starszą wymagającą całodobowej opieki. Nikt z najbliżej rodziny nie może sprawować tej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]] decyzją z dnia [...] r. numer [..] wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kpa, art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) - po rozpatrzeniu ww. odwołania – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz argumenty zawarte w odwołaniu M. M. Następnie, powołał się na treść art. 17 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, osobom, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wyjaśnił dodatkowo, że przepis art. 17 zawiera również negatywne przesłanki dotyczące przyznania tego świadczenia, które w przedmiotowej sprawie nie mają rozstrzygającego znaczenia. Podał także, wskazując treść art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, że obowiązek alimentacyjny ma charakter ściśle osobisty. Przepisy kreujące przedmiotowy obowiązek są normami bezwzględnie obowiązującymi. Żaden z przepisów Kodeksu nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego znajomego. Z tego powodu wnioskodawczyni nie mieści się w kręgu osób świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A.H. a zatem brak było podstaw prawnych do przyznania wnioskodawczyni świadczenia. M. M. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca oświadczyła w skardze, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organów w tej sprawie, albowiem od 2009 r., zgodnie z wydanym zaświadczeniem lekarskim, sprawuje opiekę nad A. H. który jest dziadkiem jej konkubenta. Skarżąca, podobnie jak w odwołaniu, podała, że sprawuje opiekę całodobową, ponieważ dzieci A. H. nie mogą zapewnić takiej opieki i zgodziły się na sprawowanie przez bliską znajomą. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie skarżącej określonego prawa bądź uprawnienia, wynikającego z przepisów prawa normujących określoną dziedzinę spraw (np. z zakresu świadczeń rodzinnych). Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem kontroli decyzji wydanych w granicach danej sprawy wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, z punktu widzenia życiowych potrzeb strony, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] nie stwierdził naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym regulowanym przepisami Działu III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), zwanej dalej K.r.o., zatytułowanego "Obowiązek alimentacyjny". Stosownie do przepisu art. 128 K. r. o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 617 § 1 zd. pierwsze i § 2 K.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną, do której należą rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd. oraz linię zstępną, do której należą dzieci, wnuki, prawnuki itd. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy M. M.jest dla A. H. osobą obcą ( konkubina wnuka), a zatem nie należy do kręgu osób, na których na zasadzie art. 128 K.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy dokonały właściwej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy. W konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania dochodzonego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dziadkiem konkubenta, czyli osobą obcą. Jak wywiedziono już wyżej, istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest przesłanką konieczną , warunkującą przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość jego przyznania. Dodać również należy, że z dniem 1 stycznia 2010 r. wszedł w życie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych dodany do Art. 17 ust. 1a dodany przez art. 13 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U.09.219.1706). W przepisie tym ustawodawca doprecyzował krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z ust. 1a świadczenie to przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom, czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Z kolei dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych, albo osoby te nie mogą wypełnić swojego obowiązku. Ostatnia nowelizacja przepisów ustawy, odnosząca się do świadczenia pielęgnacyjnego utrzymała zatem zasadę, że do świadczenia tego uprawnieni są krewni osoby wymagającej opieki i to z najbliższego kręgu, natomiast dalsi krewni tylko w warunkach precyzyjnie określonych w ustawie. Osobom obcym, które sprawują faktyczną opiekę nad osobą tej opieki wymagającą, ustawodawca do świadczenia pielęgnacyjnego nie przyznał. W tej sytuacji uznać należało, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza M. są zgodne z obowiązującym prawem. Posiadanie przez A. H. wymaganego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jak i brak możliwości sprawowania opieki przez osoby spokrewnione nie mogły, w świetle obowiązujących przepisów prawa, skutkować przyznaniem skarżącej wnioskowanego świadczenia. Sąd zwraca uwagę, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organ obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu przesłanek wynikających z przepisów prawa ( art. 17 ust. 1 i ust. 1a). Argumenty podnoszone przez skarżącą, niewątpliwie istotne ze społecznego punktu widzenia, nawet przy najwyższym stopniu zrozumienia, nie mogły zostać uwzględnione przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, albowiem dotyczyły one sfery pozaprawnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- orzekł jak w sentencji.