II SA/Rz 423/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi D. i M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących D. i M. G. solidarnie kwotę 500,- zł /pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2009r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej PWINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu odwołania D. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. W. z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] (powinno być 19 stycznia 2009r.) nakazującej M. i D. G. rozbiórkę ustępu murowanego położonego na działce nr 3017 w Z. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że w wyniku interwencji D. Ś. i M. B. organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie ustępu usytuowanego na działce nr 3017 w Z. bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr 3016. W toku przeprowadzonych oględzin w dniu 20 marca 2008r. stwierdzono, że na działce istnieje ustęp murowany z dachem jednospadowym skierowanym na własną posesję, posiadający otwór od strony działki sąsiedniej. Nie stwierdzono szczelności dołu kloacznego, z uwagi na jego wypełnienie. Wg oświadczenia D. G., przedmiotowy ustęp powstał w 1968 roku, nie jest aktualnie wykorzystywany, gdyż budynek mieszkalny podłączony jest do kanalizacji miejskiej. Przy tym materiale dowodowym organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nakazał M. i D. G. rozbiórkę ustępu murowanego, z uwagi na naruszenie warunków technicznych obowiązujących w dacie budowy, jak również pogorszenie warunków użytkowych sąsiedniej nieruchomości. WINB decyzją z dnia [...] października 2008r nr [...] uchylił opisane rozstrzygnięcie, bowiem nie została wyjaśniona kwestia czy ustęp będący przedmiotem postępowania posiada dół kloaczny. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji przeprowadził w dniu 9 grudnia 2008r. ponowne oględziny i ustalił, że ustęp murowany ma wymiary 1x1,35 m, dobudowany jest do budynku gospodarczego, w odległości 0,61m od drewnianego budynku gospodarczego z murowanymi filarami i posiada otwór od strony sąsiedniej działki o wym. 0,3 x 0,6m oraz wybetonowany dół kloaczny. Na tej podstawie decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...], nakazał M. i D. G. rozbiórkę ustępu murowanego położonego na działce nr 3017 w Z., ponieważ obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. W odwołaniu D. G. podniosła, że ustęp stanowi część wspólną z budynkami gospodarczymi i pomimo, że ma 40 lat jest w dobrym stanie technicznym, posiada wybetonowany, opróżniony dół kloaczny i nie zagraża sąsiednim nieruchomościom. Aktualnie jest wykorzystywany jako składzik na narzędzia. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdził, że podniesione w odwołaniu argumenty są nieuzasadnione. Organ wskazał, ze obiekt został wybudowany samowolnie, niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy. Tłumaczenie, że aktualnie ustęp służy jako składzik narzędzi jest bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte w sprawie ustępu na działce nr 3017 w Z. i w tym przedmiocie powinno zostać zakończone. Odwołująca powołała się na okoliczność, że obiekt nie jest użytkowany jako ustęp, gdy tymczasem z protokołu oględzin z 28 marca 2008r. wynika, że "brak możliwości stwierdzenia szczelności dołu kloacznego z uwagi na jego wypełnienie". Natomiast przed ponownymi oględzinami adresaci zostali wezwani pismem z dnia 20 listopada 2008r., będącym jednocześnie zawiadomieniem o oględzinach, do opróżnienia dołu kloacznego. Wobec tego trudno jest jednoznacznie stwierdzić, czy ustęp jest użytkowany. Stosownie do art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w sprawach dotyczących obiektów, których budowa została zakończona przez 1 stycznia 1995r. stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. obowiązujące w okresie budowy obiektu. Z akt sprawy wynika, że ustęp został samowolnie wybudowany w latach 1965-1968, dlatego do oceny samowoli budowlanej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Sprawy techniczno-budowlane w okresie popełnionej samowoli budowlanej regulowane były przepisami zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 140, poz. 44 ze zm.). Wobec tego samowola podlega ocenie w świetle przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Rozstrzygnięcia więc wymagało czy nie zachodzi sprzeczność z przepisami o planowaniu przestrzennym względnie, czy zrealizowany obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W dacie budowy lokalizacja ustępu naruszała obowiązujące przepisy, a to § 56 ust. 1 pkt 2 i § 56 ust. 6 Zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych. Przepisy te wymagały zachowania odległości 7,5m od drogi publicznej i granicy nieruchomości zbiorników do gromadzenia nieczystości płynnych, jak np. dołów zbiorczych, dołów ustępowych, gnojowników, dołów kompostowych itp., dopuszczając ich usytuowanie przy granicy działki tylko wówczas, gdy będą przylegać do podobnych zbiorników po przeciwnej stronie granicy, co nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku. Usytuowanie przedmiotowego obiektu z naruszeniem odległości od granicy działki sąsiedniej powoduje niemożliwość doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie określonych czynności. Dlatego też należało nakazać rozbiórkę przedmiotowego ustępu. Skargę na tę decyzję wnieśli D. i M. G. wskazując, że ustęp murowany stanowi część wspólną z budynkami gospodarczymi, został wybudowany w latach 1965-1968 w oparciu o stosowne zezwolenia wydane przez Powiat K. i był użytkowany do roku 1978. W tym roku wybudowany został zbiornik na szambo (wybetonowany ze wszystkich stron) w celu podłączenia kanalizacji własnej. Zbiornik był opróżniany przez szambiarkę. Od 2007r. budynek skarżących jest podłączony do miejskiej sieci sanitarnej a dowodem tego jest załączona do skargi kserokopia umowy na kanalizację, opłaty za podłączenie oraz rachunek za kanalizację. Skarżący podnieśli również, że do roku 2008r. nikt nie wnosił uwag i skarg co do usytuowania i zagrożeń ze strony ich ustępu, który od 30 lat nie jest użytkowany, jest uprzątnięty, w bardzo dobrym stanie technicznym i nie może powodować "zagrożenia dla ludzi i mienia, warunków zdrowotnych i użytkowych" dla sąsiednich działek, skoro działki sąsiednie nie są użytkowane, są zaniedbane, nie mają dostępu do wody, prądu, kanalizacji, nie posiadają statusu działek budowlanych i nikt na nich nie przebywa. Obecnie dół kloaczny został zacementowany, obiekt budowlany jest użytkowany jako składzik na narzędzia ogrodnicze. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Z akt wynika następujący stan faktyczny: przedmiotem postępowania jest ustęp murowany o wymiarach 1x1,35 m, dobudowany do budynku gospodarczego, w odległości 0,61m od drewnianego budynku gospodarczego z murowanymi filarami, z otworem od strony sąsiedniej działki o wym. 0,3 x 0,6m oraz wybetonowany dół kloaczny, usytuowany na działce nr 3017 w Zaklikowie, bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr 3016. Obiekt ten został samowolnie zrealizowany w latach 1965-1968, podlega więc przepisom ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Ponieważ lokalizacja obiektu narusza obowiązujące w dacie budowy odległości określone w § 56 ust. 1 pkt 2 i § 56 ust. 6 zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 140, poz. 44 ze zm.) w sposób uniemożliwiający doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, dlatego organy, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz.1118, ze zm.), nakazały jego rozbiórkę. Decyzja WINB w tym przedmiocie stanowi przedmiot skargi. II. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organów nadzoru budowlanego, że do przedmiotowego obiektu budowlanego zrealizowanego w latach 1965-1968, co do którego brak jest decyzji o pozwoleniu na budowę, mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, z mocy art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. Także na aprobatę zasługuje stanowisko dotyczące warunków technicznych obowiązujących w dacie budowy z konkluzją, że obiekt narusza w § 56 ust. 1 pkt 2 zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Uwzględniając natomiast zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, za przedwczesne należy uznać rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki, w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 roku. Zgodnie z tym unormowaniem, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z przepisu tego w powiązaniu ze stanem faktycznym wynika, że zastosowanie sankcji w postaci nakazu rozbiórki obiektu budowlanego możliwe będzie w sytuacji kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: 1. obiekt budowlany wybudowany został niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, 2. powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jak już wyżej wskazano organy trafnie ustaliły, że przedmiotowy obiekt budowlany wybudowany został niezgodnie z przepisami, gdyż narusza normy odległościowe wynikające z zarządzenia nr 130 dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Spełniona została więc pierwsza przesłanka uzasadniająca orzeczenie nakazu rozbiórki określona przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974r. Jeśli chodzi natomiast o drugą przesłankę to wskazać należy, że ma ona wariantową postać. Przepis art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy wymaga bowiem stwierdzenia przez organ (obecnie nadzoru budowlanego), że obiekt (zrealizowany niezgodnie z przepisami) powoduje: - niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo - niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z uzasadnienia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji nie wynika, czy druga przesłanka niezbędna do orzeczenia nakazu rozbiórki wystąpiła, a jeśli tak, to w jakim wariancie i na czym polegają stwierdzone zagrożenia. Wobec tego sam fakt naruszenia norm odległościowych obiektu budowlanego od granicy działki sąsiedniej i brak możliwości podjęcia działań naprawczych nie może stanowić podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Niezbędne jest jeszcze stwierdzenie przez organ, że obiekt naruszający normy odległościowe powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że podobne stanowisko prezentowano już było w orzecznictwie. W wyroku z dnia 14 października 2004r. sygn. SA/Rz 753/03 stwierdzono, że w razie dopuszczenia się samowoli budowlanej w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, do zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie jest wystarczające wykazanie, że obiekt został usytuowany z naruszeniem § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62), ale konieczne jest także wykazanie, iż naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia (ONSAiWSA 2005/4/84). Z kolei w wyroku z dnia 6 grudnia 2006r. sygn. VII SA/Wa 1721/06 (LEX nr 302421) wyrażono zapatrywanie, że dla zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, niezbędne jest wykazanie, że spełnione zostały równocześnie obie przesłanki. Wystąpienie tych przesłanek powinno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, przy czym nie wystarczy podać, że nastąpiło na przykład pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, lecz niezbędne jest podanie, w jakich okolicznościach organ upatruje tego pogorszenia. Podobny pogląd zawarto również w wyroku z dnia 23 kwietnia 2007r., sygn. VII SA/Wa 224/07 (LEX nr 334853). Reasumując stwierdzić należy, że organy nie stwierdziły, czy obiekt objęty postępowaniem powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a więc przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa; w konsekwencji orzekając nakaz rozbiórki obiektu, naruszyły przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 roku. III. Rozpoznając ponownie sprawę organ poczyni ustalenia w zakresie zagospodarowania sąsiedniej działki i wpływu obiektu budowlanego objętego postępowaniem na tą nieruchomość w aspekcie wystąpienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących orzeczenie nakazu rozbiórki tego obiektu. Wyjaśni też kwestę udziału stron w toczącym się postępowaniu (T. B.), a to w związku z zarzutami w tym zakresie podnoszonymi przez D. G. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zawiadomienie o terminie rozprawy skierowane do tej strony podjęte zostało przez córkę, więc kwestia udziału T. B. wymaga dodatkowych wyjaśnień. Z tych przyczyn zaskarżona i poprzedzając ją decyzja podlegają uchyleniu, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 1270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Orzeczenie zamieszczone w punkcie II wyroku uzasadnia art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.