IV SAB/Wr 602/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 13 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K. i R. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2021/2022 postanawia: odrzucić skargę R. K. UZASADNIENIE Pismem z dnia 2 kwietnia 2022 r. E. K. i jej mąż R. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. (dalej: organ, Wojewoda) w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2021/2022. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, wskazując jednocześnie, że R. K. nie był stroną postępowania, którego dotyczy przedmiotowa skarga. Z akt sprawy wynika, że osobą wnioskującą o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2021/2022 była wyłącznie E. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie zauważyć należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 32 u.p.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (definicja strony w wąskim rozumieniu tego pojęcia). Z art. 33 u.p.p.s.a. wynika natomiast, że w postępowaniu mogą brać udział uczestnicy na prawach strony (§ 1) oraz pozostali uczestnicy (§ 2). Obie te kategorie uczestników postępowania należy traktować, stosownie do art. 12 u.p.p.s.a., jako strony w szerokim rozumieniu tego pojęcia. Wskazać tym miejscu należy, że ze skargą może wystąpić co do zasady podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy, osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. uchwałę składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/2004, ONSA i WSA 2005/4/62). W niniejszej sprawie, jak słusznie stwierdził Wojewoda w odpowiedzi na skargę, R. K. nie posiada przymiotu strony, bowiem stroną postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie świadczenia wychowawczego jest wyłącznie wnioskodawca, tj. osoba, która domaga się tegoż świadczenia (w przedmiotowej sprawie E. K.). Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia reguluje art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej: ustawa), zgodnie z którym, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, dyrektora domu pomocy społecznej rodziny zastępczej, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Z powyższego wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest postępowaniem wszczynanym na wniosek, przy czy uprawnionym do złożenia takiego wniosku jest matka lub ojciec dziecka, nie zaś oboje rodzice wspólnie. Na brak możliwości uznania drugiego rodzica w przedmiotowym postępowaniu wskazuje również treść art. 18 ust.2b ustawy, zgodnie z którym w przypadku śmierci rodzica, któremu zostało przyznane świadczenie, drugi rodzic - aby wypłata świadczenia była kontynuowana - zobowiązany jest do złożenia ponownego wniosku. Oznacza to, że rodzicowi, który nie jest wnioskodawcą, w żadnej sytuacji nie przysługuje przymiot strony, nawet w przypadku śmierci rodzica - wnioskodawcy. W tej sytuacji skarga R. K. podlegała odrzuceniu, gdyż nie występował on w toku postępowania administracyjnego jako strona. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.