I OZ 1736/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 października 2017 r., sygn. akt IV SA/GL 715/17 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku stałego w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 2 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił T. G. (dalej skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] maja 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z [...] maja 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą od decyzji organu I instancji z [...] kwietnia 2017 r. w sprawie zasiłku stałego. Odpis powyższego postanowienia został jej doręczony 12 czerwca 2017 r. Pismem z 13 lipca 2017 r. (nadanym 14 lipca 2017 r.) skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie z [...] maja 2017 r. W skardze został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżąca powołała się na stan zdrowia, liczne schorzenia i dolegliwości z tym związane (częste i ostre biegunki, krwotoki) oraz problemy z płucami (podejrzenie nowotworu płuc i rozedma płuc). Podniosła, że w okresie, w którym doręczono jej decyzję, miała krwotoki, biegunki i praktycznie nie wychodziła z domu. W związku z tym nie mogła wysłać oraz napisać pisma. Zarządzeniem z 8 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącą do wskazania daty ustania przyczyny uchybienia terminu oraz do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu powyższego terminu. W odpowiedzi z 8 września 2017 r. skarżąca podała, że przyczyna uchybienia terminu ustała 13 lipca 2017 r. Do tego dnia nie mogła wnieść skargi ze względu na stan zdrowia. Podniosła, że jeśli tylko "może dojść dalej niż do toalety, to dochowuje terminu." Nadto jest odwodniona i niedożywiona. Do pisma przedłożyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego z 8 września 2017 r. (wystawione przez lekarza pediatrę specjalistę medycyny rodzinnej) informującego, że skarżąca z powodu przewlekłych chorób pozostaje pod stałą opieką wielu poradni specjalistycznych oraz uskarża się na biegunki i krwotoki. Ponadto do sprawy o syg. akt IV SA/Gl 714/17 dołączyła zaświadczenie tego samego lekarza z 26 stycznia 2016 r., z którego wynikało, że "stan zdrowia skarżącej uległ pogorszeniu ze względu na zagrzybienie i zawilgocenie mieszkania. Ww. wymaga stałej konsultacji i leczenia specjalistycznego (infekcje górnych dróg oddechowych, choroba stawów)". W ocenie Sądu zgodnie z treścią przepisu art. 86 – 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016r poz.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., podane przez skarżącą okoliczności nie wskazują na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Nadesłane przez skarżącą zaświadczenie lekarskie z 26 stycznia 2016 r. nie było aktualne. Ponadto wskazywało ono jedynie, że stan zdrowia skarżącej, która podlegała konsultacjom medycznym, uległ pogorszeniu ze względu na złe warunki mieszkaniowe. Drugie zaświadczenie z 8 września 2017 r. potwierdzało jedynie, że skarżąca choruje przewlekle i jest pod stałą opieką wielu poradni specjalistycznych. Należy podkreślić, że choroba, nawet przewlekła, nie jest wystarczającym powodem dla przyjęcia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Zażalenie na ww. postanowienie Sądu złożyła skarżącą. W uzasadnieniu podniosła, iż jej stan zdrowia uniemożliwił jej dochowanie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zasada formalizmu procesowego jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Przez zachowanie wymogów formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego postępowania – poddanego kontroli uczestniczących w nim podmiotów – w którym możliwe jest skupienie materiału procesowego. Mimo że formalizm może ograniczać swobodę co do treści i formy, czy terminów, niemniej jednak brak pewnych obostrzeń w tym zakresie prowadziłby do anarchii i destrukcji wymiaru sprawiedliwości, a przez to czynił z prawa do sądu wartość iluzoryczną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU 2008, seria A, nr 6, poz. 101, pkt 6.5.1; S. Cieślak, Formalizm procesowy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Serock k. Warszawy, pod red. T. Erecińskiego i K. Weitza, Warszawa 2010, passim; postanowienie NSA z 17 czerwca 2014 r., I OZ 456/14). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Należy wskazać, że tylko nagła choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącej nie miały charakteru nagłego. Jak wskazuje w zażaleniu od ponad 20 lat choruje na przewlekłą biegunkę i krwotoki. Nie można jednak przyjąć, iż powyższe uniemożliwia skarżącej dokonywanie podstawowych czynności życia codziennego. Ponadto skarżąca mogła skorzystać także z pomocy kuriera, który osobiście odebrałby przesyłkę listowną z jej miejsca zamieszkania. To skarżąca jako osoba zainteresowana wynikiem sprawy powinna zachować szczególną staranność przy prowadzeniu spraw i podjąć wszelkie niezbędne czynności celem zachowania obowiązujących terminów. Zasadnie także przyjął Sąd I instancji, że stanu zdrowia skarżącej nie potwierdzają przedstawione zaświadczenia lekarskie. Zaświadczenie lekarskie z 26 stycznia 2016 r. wskazuje jedynie na pogorszenie stanu zdrowia skarżącej ze względu na warunki mieszkaniowe. Natomiast zaświadczenie z 8 września 2017 r. wprawdzie potwierdza, że skarżąca choruje przewlekle i jest pod stałą opieką wielu poradni specjalistycznych, jednakże nie potwierdza, iż skarżąca ze względu na swój stan nie może wykonywać czynności życia codziennego. Konkludując, w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż przedstawiony Sądowi materiał nie pozwala przekonująco twierdzić, iż do uchybienie terminu doszło w skutek czynności, za które nie ponosi odpowiedzialności i których nie można było przezwyciężyć dokładając należytej staranności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.