II SA/Rz 1187/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi H. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. N. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...]utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W podstawie prawnej postanowienia wskazano art 138 § 1 pkt 1 w z. z art 144 oraz art 262 § 1 pkt 2, art 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."). Wydanie postępowania poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2018 r. D.Z. wystąpiła o rozgraniczenie nieruchomości położonej w Gminie [....], obręb [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr 33 z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr 69/2 i częścią działki 69/4, stanowiących własność H.N.. W dniu 8 marca 2019 r. upoważniony geodeta wezwał w trybie art 32 ust. 1-4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz.U. z 2019 r., poz. 725 ze zm., dalej:"P.g.i k.")strony postępowania do stawienia się na gruncie, celem ustalenia położenia punktów i przebiegu linii granicznych. W trakcie rozprawy, po przeprowadzeniu wizji w terenie poinformował zainteresowanych, że brak w sprawie jednoznacznych dowodów, o których mowa w art 31 ust. 2 P.g.i.k. pozwalających ustalić przebieg granic, w związku z czym istnieje możliwość ich przyjęcia na podstawie zgodnego oświadczenia stron ( art 31 ust. 3 P.g.i.k.). D.Z. właściciel działki nr 33 oświadczyła że wyraża zgodę na przebieg granicy uwidoczniony na obecnej mapie ewidencji gruntów i okazany przez geodetę, nie wyraża natomiast zgody na przebieg granicy wzdłuż istniejącego ogrodzenia. H.N., właściciel działek 69/2 i 69/4 oświadczyła, że granica powinna przebiegać wzdłuż istniejącego ogrodzenia – nie wyraża zgody na przebieg granicy uwidoczniony w obecnej ewidencji gruntów i wskazany przez geodetę. Na tych podstawach w dniu 15 lipca 2019 r. Wójt Gminy wydał decyzję nr [...] w oparciu o art 29, art 34 ust. 1 i 2 P.g.i.k. umarzającą postępowanie o rozgraniczeniu nieruchomości i przekazaniu sprawy rozgraniczenia nieruchomości. Następnie postanowieniem z tego samego dnia organ I instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3.640,00 zł i obciążył nimi po połowie D.Z. oraz H. N. W zażaleniu na powyższe postanowienie H.N. wniosła o jego uchylenie i obciążenie kosztami postępowania w całości D.Z.. Opisanym na wstępie postanowieniem Kolegium utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie art 152 k.c. stanowiący, iż właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów, a koszty rozgraniczenie ponoszą po połowie. Skoro pomiędzy stronami zaistniał spór graniczny, to każda ze stron ma interes prawny w jego zakończeniu, a zarazem w ustaleniu spornej granicy, każda ze stron powinna ponosić koszty tego postępowania. W skardze do Sądu skarżąca podniosła, że w powołanej przez organ uchwale Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził, że koszty postępowania powinny w każdym przypadku obciążać wszystkie strony postępowania, jak też, że powinny je obciążać w stopniu równym. W uzasadnieniu skargi zaprzeczyła by w sprawie w ogóle istniał spór graniczny. Jak podaje, z jej strony nie było sporu odnośnie do przebiegu granicy, granica była znana stronom, w związku z czym nie oczekiwała ponownego ustalania granic. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325 –ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl z kolei art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 P.p.s.a. Dokonując kontroli w wyżej zakreślanych granicach Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 K.p.a. Przepisy te ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1Kk.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 K.p.a.). Aktualnie nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może - uwzględniając normę art. 152 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, która powszechnie akceptowana jest i powoływana przez sądy administracyjne). Nie budzi również żadnych wątpliwości, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gruntów sąsiadujących, których granice stały się sporne. W przypadku postepowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można twierdzić, ze rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie ( tak słusznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2688/18, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach: orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało przeprowadzone z wniosku D. Z. z dnia 28 sierpnia 2018 r. ( w aktach brak wniosku, informacja o nim znajduje się między innymi w postanowieniu w sprawie kosztów, jak również w postanowieniu o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego). Z całą pewnością w sprawie istnieje spór graniczny. Stronami tego sporu niewątpliwie są wnioskodawczyni jako właścicielka działki ewidencyjnej nr 33 oraz H.N. właścicielka działek ewidencyjnych nr ewid. 69/2 i 69/4 . Świadczy o tym fakt złożenia wniosku o przeprowadzenie rozgraniczenia, protokół graniczny, jak wreszcie decyzja Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] umarzająca postępowanie rozgraniczeniowe i przekazująca z urzędu do rozpatrzenia sprawę rozgraniczenia nieruchomości Sądowi Rejonowemu. Wątpliwość Sądu budzi natomiast, czy postępowaniem objęto wszystkie jego strony, a co istotne z punktu oceny niniejszej sprawy, czy koszty tego postępowania zostały rozłożone na wszystkie strony postępowania. Jak wyżej zaznaczono, akta nie zawierały całości akt postępowania rozgraniczeniowego ( co poniekąd uzasadnione jest przekazaniem sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny, ale nie zwalniało to jednak organu z obowiązku sporządzenia w niezbędnym zakresie odpisów dokumentów i dołączenia ich do akt postępowania dotyczącego kosztów postępowania rozgraniczeniowego). Z przedstawionych dokumentów wynikało, że postanowienie o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami położonymi w miejscowości K., a następnie postanowienie w sprawie kosztów, wydane zostały przez Wójta Gminy . Na podstawie rozmowy telefonicznej, a następnie nadesłanych kserokopii dokumentów Sąd ustalił, że pismem z dnia 31 sierpnia 2018 r. Wójt Gminy [....] zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wyłącznie go na podstawie art 25 § 1 i art 26 § 2 K.p.a. od przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego w miejscowości K. dotyczącego działek nr 33, nr 69/2 i części działki 69/4 wskazując, że w ramach rozgraniczenia konieczne będzie m.in. ustalenie punktu leżącego na granicy pomiędzy działkami nr 997, 43 i 69/2 położonymi w miejscowości K., a władającym działką nr 997 jest Gmina [...]. Z nadesłanego również po rozmowie telefonicznej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r., nr [...] wynika, że Kolegium wyłączyło od załatwienia sprawy Wójta Gminy [...] wyznaczając jednocześnie do załatwienia sprawy Wójta Gminy . Z rozdzielnika do postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...]o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego wynika, że stronami tego postępowania były: D.Z. i H.N., jako uczestników postępowania wymieniono dodatkowo Gminę [...] oraz K. P. Z niewiadomych przyczyn ( brak kompletnych akt) w aktach brak jest dokumentów potwierdzających wezwanie z dnia 8 marca 2019 r. do stawienia się na gruncie celem przeprowadzenia czynności rozgraniczających dla Gminy oraz K. P.. Wyjaśnienia powyższej kwestii nie można również odnaleźć w protokole granicznym. Wynika jedynie z niego, że kwestia prawa własności tych podmiotów i jego znaczenia w postępowaniu rozgraniczeniowym dotyczyć może zamieszczonego na szkicu granicznym punktu 101. W postanowieniu dotyczącym rozliczania kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie wyjaśniono pominięcia wskazanych podmiotów. Kwestia ta dodatkowo budzi wątpliwości jeśli wziąć pod uwagę, że w rozdzielniku decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego wymienione zostały, tak zresztą, jak i w postanowieniu o wszczęciu postepowania rozgraniczeniowego wszystkie podmioty, zatem zarówno H.N., D.Z., Gmina [...], jak również K. P.. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy zawiera braki uzasadniające naruszenie art 7 i 77 § 1K.p.a. i uzasadniające uchylenie zarówno postanowienie organu I, jak i i II instancji. Stwierdzone uchybienia czynią postępowanie wadliwym w zakresie uzasadniającym konieczność jego ponownego przeprowadzenia. Ewentualne sankcjonowanie przez organ odwoławczy stwierdzonych uchybień wiązałoby się z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania o której mowa w art 15 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. P.p.s.a. O kosztach orzeczono a podstawie art 200 i 205 § 1 P.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowania zadaniem organu I instancji będzie w pierwszej kolejności uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie wskazanym przez Sąd, a następnie wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów z wyjaśnieniem kwestii udziału w nim i partycypowania w powstałych kosztach wszystkich stron tego postępowania.