II OSK 1145/18

SENTENCJA Dnia 21 listopada 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Stowarzyszenia F., [...] oraz R. K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skarg kasacyjnych K. K., P. K. i W. K. oraz U. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 377/15 w sprawie ze skarg U. S., J. S., S. K., A. J., A. K., K. G., J. Ł. – w imieniu którego działa następca prawny Miasto [...], K.K., P. K., W. K., M. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić Stowarzyszeniu F., [...] oraz R. K. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. S.A. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skarg kasacyjnych K. K., P. K. i W. K. oraz U. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 377/15 w sprawie ze skarg U. S., J. S., S. K., A. J., A. K., K. G., J. Ł. – w imieniu którego działa następca prawny Miasto [...], K.K., P. K., W. K., M. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić S. S.A. z siedzibą w W. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku V. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skarg kasacyjnych K. K., P. K. i W. K. oraz U. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 377/15 w sprawie ze skarg U. S., J. S., S. K., A. J., A. K., K. G., J. Ł. – w imieniu którego działa następca prawny Miasto [...], K.K., P. K., W. K., M. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić V. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 377/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi U. S., J. S., S. K., A. J., A. K., K. G., J. Ł. – w imieniu którego działa następca prawny Miasto [...], K. K., P. K., W. K., M. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...], w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Skargi kasacyjne od ww. wyroku wywiedli K. K., P. K. i W. K. oraz U. S.. W dniu 24 października 2018 r., w którym został wyznaczony termin rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wpłynął do Sądu wniosek Stowarzyszenia F., [...] oraz R. K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W związku z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) do przedmiotowego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania ma zastosowanie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r. W stanie prawnym obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. rozstrzygnięcie o dopuszczeniu (odmowie dopuszczenia) do udziału w postępowaniu osoby, która złożyła wniosek na podstawie art. 33 § 2 ww. ustawy, powinno nastąpić na posiedzeniu jawnym, w składzie trzyosobowym, o jakim mowa w art. 16 § 1 tej ustawy (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r., II OSK 897/15). Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że niniejszej sprawie prawomocnymi postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego odmówiono Stowarzyszeniu F., Stowarzyszeniu Z., Stowarzyszeniu I., Stowarzyszeniu I., Fundacji I., Fundacji T. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W tym zakresie przedmiotowy wniosek powinien zawierać taką argumentację, która mogłaby prowadzić do zmiany wydanych dotychczas rozstrzygnięć. Jednak przedmiotowy wniosek nie zawiera w ogóle uzasadnienia, które wiązałoby się w treścią art. 33 § 2 p.p.s.a., tj. wykazania, że przedmiotowa sprawa związana jest z działalnością statutową ww. organizacji. Już chociażby z tej przyczyny wniosek ww. Stowarzyszeń i Fundacji nie mógł być uwzględniony. Z tej samej przyczyny należało również oddalić wniosek w zakresie w jakim został wniesiony przez Stowarzyszenie O., Stowarzyszenie w.; jak również – R. K., który także nie wykazał aby wynik przedmiotowej sprawy dotyczył jego interesu prawnego. Na marginesie wskazania wymaga, że tylko podmioty posiadające przymiot strony lub uczestnika na prawach strony uprawnione są do formułowania innych wniosków procesowych w sprawie. Odmowa dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika oznacza, że inne wnioski procesowe zawarte w piśmie z dnia 24 października 2018 r. wniesionym w imieniu ww. Stowarzyszeń i Fundacji oraz R. K. nie podlegają rozpoznaniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 33 § 2 zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 377/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi U. S., J. S., S. K., A. J., A. K., K. G., J. Ł. – w imieniu którego działa następca prawny Miasto [...], K. K., P. K., W. K., M. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...], w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Skargi kasacyjne od ww. wyroku wywiedli K. K., P. K. i W. K. oraz U. S.. W dniu 24 października 2018 r., w którym został wyznaczony termin rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wpłynął do Sądu wniosek S. S.A. o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. We wniosku wskazano, że ww. Spółka jest właścicielem nośników reklamowych położonych na działce nr [...], które w przypadku zrealizowania inwestycji drogowej zostaną przysłonięte przez ekrany akustyczne. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 8 lipca 2019 r. wezwano R. P. jako pełnomocnika ww. Spółki do uzupełnienia braku formalnego ww. wniosku poprzez nadesłanie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania ww. Spółki przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Brak formalny wniosku został uzupełniony w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W związku z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) do przedmiotowego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania ma zastosowanie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r. W stanie prawnym obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. rozstrzygnięcie o dopuszczeniu (odmowie dopuszczenia) do udziału w postępowaniu osoby, która złożyła wniosek na podstawie art. 33 § 2 ww. ustawy, powinno nastąpić na posiedzeniu jawnym, w składzie trzyosobowym, o jakim mowa w art. 16 § 1 tej ustawy (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r., II OSK 897/15). Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Na wstępie podkreślenia wymaga, że podmiot wnioskujący wywodzi swój interes prawny, o którym mowa w ww. art. 33 § 2 p.p.s.a. z faktu położenia na ww. nieruchomości należących do niej nośników reklamowych. A zatem wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika oparty jest na interesie faktycznym – wskazana lokalizacja nośników reklamowych, a nie, jak wymaga tego ww. przepis – interesie prawnym, który należy oprzeć na konkretnej normie prawa materialnego. Dlatego należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy wnioskująca Spółka nie wskazała na istnienie takiej normy prawnej, która stanowiłaby podstawę do stwierdzenia istnienia jej interesu prawnego w niniejszej sprawie. Już chociażby z tej przyczyny przedmiotowy wniosek nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ponadto – niezależnie od powyższego, przymiot strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej kształtowany jest treścią art. 28 K.p.a. w związku z art. 11c i art. 11i ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1474), zwanej dalej "specustawą". Pośrednio z przepisów specustawy dotyczących zawiadamiania o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji (art. 11d ust. 5 i art. 11f ust. 3) można wywieść, że poza właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, interes prawny w tym postępowaniu mają również: podmioty mające inne prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze objętym liniami rozgraniczającymi projektowanej drogi, publiczne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mające nieruchomości publiczne w trwałym zarządzie oraz podmioty, dla których w tej decyzji ustala się ograniczenia ze względu na konieczność dokonania przebudowy sieci uzbrojenia terenu i przebudowy innych dróg publicznych (por. wyrok NSA z 8 marca 2018 r., II OSK 120/18). Mogą to też być podmioty, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji drogowej, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2017 r., II OSK 2514/17); a także podmioty, do których odnoszą się wymogi dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy). Wnioskująca Spółka zaś nie wykazała, że należy do kategorii ww. podmiotów, którym przysługuje interes prawny w postępowaniu o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej (jak wynika z akt sprawy, właścicielem nieruchomości na której zlokalizowane są nośniki reklamowe jest skarżący K. K.). Wykazania zaś tego interesu prawnego wymaga treść normy prawnej wynikająca z art. 33 § 2 p.p.s.a. celem dopuszczenia danej osoby do postępowania w charakterze uczestnika postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle powyższego wywodu sformułowany wniosek nie zawiera argumentacji, która mogłaby stanowić podstawę do jego uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 377/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi U. S., J. S., S. K., A. J., A. K., K. G., J. Ł. – w imieniu którego działa następca prawny Miasto [...], K. K., P. K., W. K., M. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...], w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Skargi kasacyjne od ww. wyroku wywiedli K. K., P.K. i W. K. oraz U. S.. W dniu 24 października 2018 r., w którym został wyznaczony termin rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, W. K. – uprawniony do jednoosobowej reprezentacji V. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., złożył do Sądu wniosek o dopuszczenie tej Spółki do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. We wniosku wskazano, że ww. Spółka prowadzi działalność gospodarczą na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., a w związku z zaskarżoną decyzją może dojść do działań na jej szkodę przez likwidację wjazdów na ww. nieruchomość oraz zasłonięcie ww. nieruchomości jako terenu usługowego przez nielegalne ekrany akustyczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W związku z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) do przedmiotowego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania ma zastosowanie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r. W stanie prawnym obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. rozstrzygnięcie o dopuszczeniu (odmowie dopuszczenia) do udziału w postępowaniu osoby, która złożyła wniosek na podstawie art. 33 § 2 ww. ustawy, powinno nastąpić na posiedzeniu jawnym, w składzie trzyosobowym, o jakim mowa w art. 16 § 1 tej ustawy (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r., II OSK 897/15). Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Na wstępie podkreślenia wymaga, że podmiot wnioskujący wywodzi swój interes prawny, o którym mowa w ww. art. 33 § 2 p.p.s.a. z faktu prowadzenia na ww. nieruchomości działalności gospodarczej. A zatem wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika oparty jest na interesie faktycznym – wskazana okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej, a nie, jak wymaga tego ww. przepis – interesie prawnym, który należy oprzeć na konkretnej normie prawa materialnego. Dlatego należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy wnioskująca Spółka nie wskazała na istnienie takiej normy prawnej, która stanowiłaby podstawę do stwierdzenia istnienia jej interesu prawnego w niniejszej sprawie. Już chociażby z tej przyczyny przedmiotowy wniosek nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ponadto – niezależnie od powyższego, przymiot strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej kształtowany jest treścią art. 28 K.p.a. w związku z art. 11c i art. 11i ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1474), zwanej dalej "specustawą". Pośrednio z przepisów specustawy dotyczących zawiadamiania o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji (art. 11d ust. 5 i art. 11f ust. 3) można wywieść, że poza właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, interes prawny w tym postępowaniu mają również: podmioty mające inne prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze objętym liniami rozgraniczającymi projektowanej drogi, publiczne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mające nieruchomości publiczne w trwałym zarządzie oraz podmioty, dla których w tej decyzji ustala się ograniczenia ze względu na konieczność dokonania przebudowy sieci uzbrojenia terenu i przebudowy innych dróg publicznych (por. wyrok NSA z 8 marca 2018 r., II OSK 120/18). Mogą to też być podmioty, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji drogowej, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2017 r., II OSK 2514/17); a także podmioty, do których odnoszą się wymogi dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy). Wnioskująca Spółka zaś nie wykazała, że należy do kategorii ww. podmiotów, którym przysługuje interes prawny w postępowaniu o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wykazania zaś tego interesu prawnego wymaga treść normy prawnej wynikająca z art. 33 § 2 p.p.s.a. celem dopuszczenia danej osoby do postępowania w charakterze uczestnika postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle powyższego wywodu sformułowany wniosek nie zawiera argumentacji, która mogłaby stanowić podstawę do jego uwzględnienia. Na marginesie wskazania wymaga, że tylko podmiot posiadający przymiot strony lub uczestnika na prawach strony uprawniony jest do żądania przyznania pomocy prawnej. Skoro V. sp. z o.o. nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu, nie może skutecznie żądać przyznania w postępowaniu przed Sądem Administracyjnym pomocy prawnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.