II SAB/Wr 714/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. W. B. P. Ś. w Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieruchomości I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Wojewody D. do załatwienia sprawy; IV. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Z. W. B. P. Ś. w Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w K. (dalej: strona, skarżąca, strona skarżąca) pismem z dnia [...] (data wpływu do organu [...]), wniosła skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody D. (dalej: Wojewoda, organ) w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieruchomości. W skardze wskazano, że wniosek o niezwłoczne wydanie decyzji strona skarżąca złożyła w dniu [...], w związku z decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji z dnia [...]. Pomimo upływu dwóch lat, Wojewoda D. nadal nie wydał w sprawie decyzji. W ocenie strony skarżącej, postępowanie komunalizacyjne toczy się już od 2013 roku, a zebrany materiał jest niezwykle bogaty, a na pewno wystarczający do wydania decyzji w sprawie. Działając na podstawie art. 50 § 1, art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329. - dalej: p.p.s.a.) strona wniosła o: 1. Stwierdzenie bezczynności i przewlekłości Wojewody w postępowaniu odwoławczym oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało charakter rażącego naruszenia prawa; 2. zasądzenie od organu kosztów procesu. Według skargi, pomimo upływu wszystkich terminów ustawowych na rozpoznanie sprawy oraz ponaglenia, do dnia wniesienia skargi, sprawa nadal nie została rozpoznana, a przewlekłość w działaniu organu jest rażąca. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przedstawił chronologiczny przebieg postępowania od chwili wpływu wniosku w [...] (nadanie czterech pism o pozyskanie informacji) do dnia [...], kiedy to decyzją [...] stwierdził nabycie z mocy prawa spornej nieruchomości przez Gminę W. Pismem z dnia [...] strona skarżąca wniosła o umorzenie sprawy w zakresie zobowiązania Wojewody D. do wydania decyzji, w związku z podjętym w dniu [...] rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329.) - dalej "ppsa", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. Według zaś art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 756, ze zm.) – dalej jako "kpa" "bezczynność" zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. "Przewlekłość" postępowania administracyjnego została zaś zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 2 kpa. Wynika z niego, że "przewlekłość" wystąpi wówczas, gdy "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wystąpiły okresy opieszałości, które kwalifikować należy zarówno jako przewlekłe prowadzenie postępowania jak i bezczynność. Od momentu przekazania Wojewodzie wniosku do rozpoznania, do chwili wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłość minęło 15 miesięcy. W tym czasie organ zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Prezydenta W. o informacje ([...]), a następnie trzykrotnie kierował pisma do jednostek Urzędu Miejskiego we W. Przerwy pomiędzy kolejnymi czynnościami Wojewody wynosiły każdorazowo po kilka miesięcy. Po wpływie skargi do sądu, Wojewoda wydał w sprawie decyzję. Organ działał zatem w warunkach bezczynności i przewlekłości przekraczającej znacznie terminy załatwienia sprawy wyznaczone w art. 35 § 3 kpa, nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że wniosek wpłynął do organu w czasie zawieszenia terminów do załatwiania spraw administracyjnych w związku z przepisami ustawy przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID; w tym art. 15 zzs uchylonego przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (Dz.U.2020.875) zmieniającej ww. ustawę z dniem 16 maja 2020 r.). Niezależnie od ogłoszonego na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1, Dz.U. 2020, poz. 433) organ prowadził postępowanie przewlekle – dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy. Miesiące całkowitej bezczynności organu muszą zostać uznane za przewlekłość i bezczynność o charakterze rażącym, to znaczy bezpodstawne, nieuzasadnione, całkowite nie podejmowanie działań zmierzających do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ administracji publicznej nie podejmuje działań zmierzających do załatwienia sprawy, ignoruje terminy ustawowe termin wyznaczony mu w trybie 37 k.p.a. przez organ wyższego stopnia, a nawet własne, bezzasadnie ustanowione terminy do załatwienia sprawy. Sąd w niniejszej sprawie umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do załatwienia, bowiem już po wniesieniu skargi została ona rozpoznana. Wobec powyższego, zgodnie z dyspozycją art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd umorzył w tej części postępowanie jako bezprzedmiotowe. Jak wynika z art. 149 § 1a ppsa, stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17 V 2019 r., I OSK 2171/17, publ. CBOSA). Braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (wyrok NSA z 25 VII 2019 r., II OSK 1233/19, publ. CBOSA).Uwzględniając powyższe kryteria stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 100 zł, na które składa się wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocniczka (480 zł) i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.