III AUa 2104/18

<p>Sygn. akt III AUa 2104/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 14 grudnia 2018 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> </p> <p>Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Ewelina Kocurek - Grabowska (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSO del. Beata Torbus</p> <p>SSA Maria Pierzycka - Pająk</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Michał Eksterowicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">I. N.</span> (<span class="anon-block">I. N.</span>)</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach</p> <p>z dnia 6 sierpnia 2018 r. sygn. akt XI U 550/18</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p>/-/SSO del. B.Torbus /-/SSA E.Kocurek-Grabowska /-/SSA M.Pierzycka-Pająk</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 2104/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 29 stycznia 2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział <br/>w <span class="anon-block">R.</span> odmówił ubezpieczonej <span class="anon-block">I. N.</span> prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ rentowy uznał, że w 10-leciu przed powstaniem niezdolności do pracy oraz przed złożeniem wniosku o rentę, ubezpieczona udokumentowała jedynie 1 rok, 1 miesiąc i 5 dni okresów składkowych <br/>oraz 4 miesiące i 12 dni okresów nieskładkowych, łącznie 1 rok, 5 miesięcy i 17 dni, zamiast wymaganych 5 lat. Niezdolność ubezpieczonej powstała w okresie późniejszym, niż 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia przypadającego na dzień 13 sierpnia 2013r.</p> <p>Odwołanie od decyzji wniosła ubezpieczona wskazując, że jej stan zdrowia <br/>nie pozwala jej na podjęcie pracy, natomiast odmowa prawa do renty pozbawia jej całkowicie środków do życia.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.</p> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2018r. Sąd Okręgowy w Katowicach zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając ubezpieczonej <span class="anon-block">I. N.</span> prawo do renty <br/>z tytułu częściowej niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia od dnia <br/>1 listopada 2017r. do dnia 30 czerwca 2020r.</strong> </p> <p>Sąd I instancji ustalił, że <span class="anon-block">I. N.</span> <span class="anon-block">urodziła się dnia (...)</span> <br/>i posiada wykształcenie średnie zawodowe - laboranta. Z dokonanych przez Sąd Okręgowy ustaleń wynika również, iż ubezpieczona była zatrudniona od dnia <br/>1 września 1983r. do dnia 30 czerwca 2009r., pracując w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> Grupa <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> jako uczeń nauki zawodu elaboranta (montaż zapalników) oraz montera zapalników. Dotąd ubezpieczona leczyła się głównie psychiatrycznie <br/>i neurologicznie, wobec uzależnienia od alkoholi o rozpoznaniu zespołu psychoorganicznego. W 2004r. rozpoznano u ubezpieczonej obustronne bakteryjne zapalenie płuc, a w lipcu 2011r. i w listopadzie 2011r. encefalopatię alkoholowo-wątrobową. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania <br/>o Niepełnosprawności w <span class="anon-block">T.</span> z dnia 13 stycznia 2017r. ubezpieczona została uznana za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od dnia 14 listopada 2016r. do dnia 31 stycznia 2019r., przy czym nie określono początkowej daty powstania niepełnosprawności. Podstawą orzeczenia o niepełnosprawności był stan zdrowia spowodowany chorobą psychiczną.</p> <p>Jak ustalił Sąd Okręgowy, od dnia 1 listopada 2011r. ubezpieczona nie była uprawniona do żadnych świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego, <br/>a powszechny wiek emerytalny osiągnie w dniu <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Sąd I instancji ustalił także, że w dniu 14 listopada 2017r. ubezpieczona złożyła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia. Lekarz orzecznik organu rentowego orzeczeniem z dnia 8 stycznia 2018r. stwierdził, że ubezpieczona jest częściowo niezdolna do pracy do dnia 31 stycznia 2019r. <br/>i niezdolność ta istniała na dzień złożenia wniosku. Zaskarżoną decyzją z dnia <br/>29 stycznia 2018r. organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do wnioskowanego świadczenia uznając, że w 10-leciu przed powstaniem niezdolności oraz przed złożeniem wniosku o rentę, tj. od dnia 14 listopada 2007r. do dnia 13 listopada 2017r. udokumentowała jedynie 1 rok, 1 miesiąc i 5 dni okresów składkowych <br/>oraz 4 miesiące i 12 dni okresów nieskładkowych, łącznie 1 rok, 5 miesięcy i 17 dni, zamiast wymaganych 5 lat, a niezdolność ta powstała w okresie późniejszym, <br/>niż 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia przypadającego na dzień 13 sierpnia 2013r. Organ rentowy stwierdził, że ubezpieczona udokumentowała <br/>21 lat, 6 miesięcy i 26 dni okresów składkowych oraz 4 lata, 1 miesiąc i 26 dni okresów nieskładkowych, łącznie 25 lat, 8 miesięcy i 22 dni ogólnego stażu ubezpieczenia.</p> <p>Sąd Okręgowy wskazał, że zespół biegłych sądowych składający się <br/>ze specjalisty z zakresu psychiatrii - lek. med. <span class="anon-block">E. K.</span> i specjalisty z zakresu psychologii - mgr <span class="anon-block">Z. Z.</span> w opinii z dnia 7 czerwca 2018r. rozpoznał <br/>u ubezpieczonej zespół amnestyczny w przebiegu wieloletniego uzależnienia <br/>od alkoholu, zmiany naczyniopochodne w obu półkulach mózgu (wyraźnie zmiany <br/>w TK) oraz atrofię móżdżku. Biegłe po analizie dokumentacji medycznej przedstawionej przez ubezpieczą w dacie badania stwierdziły, że pozostaje ona osobą częściowo niezdolną do pracy na okres 2 lat, tj. do dnia 30 czerwca 2020r., <br/>a niezdolność ta z dużym prawdopodobieństwem powstała już w listopadzie 2011r. <br/>i trwa nieprzerwanie do chwili obecnej.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji uznał, że odwołanie ubezpieczonej zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy ustalił, iż organ rentowy nieprawidłowo odmówił ubezpieczonej prawa do świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy. Ubezpieczona od listopada 2011r. pozostaje częściowo niezdolna do pracy, która to niezdolność powstała w ciągu 18 miesięcy od ustania okresu jej ubezpieczenia. Nadto, w ostatnim 10-leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy, legitymuje się co najmniej 5-letnim okresem składkowym <br/>i nieskładkowym oraz nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.</p> <p>Apelację wniósł organ rentowy, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 57;art. 57 ust. 1;art. 57 ust. 1 pkt. 3)">art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia <br/>17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż ubezpieczona spełniła ustawowe przesłanki do nabycia prawa do renty, gdy tymczasem nie spełniła przesłanki dotyczącej powstania częściowej niezdolności do pracy nie później, niż w ciągu <br/>18 miesięcy od ustania okresu składkowego i nieskładkowego (tj. od 22 listopada 2009r.) Powołując się na wskazane zarzuty, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ubezpieczonej, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi <br/>I instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie.</strong> </p> <p>Przypomnieć wypada, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 57;art. 57 ust. 1;art. 57 ust. 2)">art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz. U. <br/>z 2018r., poz. 1270), zwanej dalej ustawą emerytalną, renta z tytułu niezdolności <br/>do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:</p> <p>1.  jest niezdolny do pracy;</p> <p>2.  ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;</p> <p>niezdolność do pracy powstała w okresach ubezpieczenia, albo nie później, <br/>niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.</p> <p>Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat <br/>dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.</p> <p>Z kolei, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 57;art. 57 ust. 1)">art. 57 ust. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 58;art. 58 ust. 1;art. 58 ust. 1 pkt. 5;art. 58 ust. 2)">art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, jednym z warunków ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy jest legitymowanie się okresem składkowym i nieskładkowym przez osoby, u których niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30 roku życia, wynoszącym 5 lat <br/>na przestrzeni ostatniego 10-lecia poprzedzającego zgłoszenie wniosku o przyznanie świadczenia lub zaistnienia tej niezdolności.</p> <p>Spośród warunków wymaganych do przyznania prawa do świadczenia organ rentowy zakwestionował legitymowanie się przez skarżącą 5-letnim okresem składkowym i nieskładkowym, przypadającym w ciągu ostatniego 10-lecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed powstaniem niezdolności do pracy. Wykazanie spełnienia tych warunków stanowiło istotę sporu w niniejszym postępowaniu, <br/>przy czym, przedmiotowy spór sprowadzał się do daty powstania niezdolności <br/>do pracy.</p> <p>Sąd I instancji, dokonując oceny stanu zdrowia ubezpieczonej w kontekście stwierdzenia niezdolności do pracy oraz daty jej powstania, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wywiódł w pełni uprawnione wnioski, mieszczące się w zakresie zasady swobodnej oceny dowodów. Ustalony <br/>w sprawie stan faktyczny został poddany przez Sąd Okręgowy wnikliwej ocenie, która to ocena została przeprowadzona zgodnie z zasadami logicznego rozumowania, zasadami doświadczenia życiowego i zasadami prawa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>). W żadnym momencie Sąd Okręgowy nie uchybił wyżej zakreślonym zasadom dokonywania oceny dowodów.</p> <p>Niewątpliwie, ocena stanu zdrowia ubezpieczonej, jako przesłanka warunkująca prawo do świadczenia, wymagała wiadomości specjalnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 <br/>§ 1 k.p.c.</a>) i musiała znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłego sądowego, posiadającego odpowiednią wiedzę medyczną - adekwatną do rodzaju dolegliwości ubezpieczonej (vide: np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 12 kwietnia 2000r., <br/>sygn. akt II UKN 498/99, OSNAP 2001 nr 19, poz. 597; 7 lipca 2005r., sygn. akt <br/>II UK 277/04, OSNP 2006 nr 56, poz. 97 oraz powołane w nim orzecznictwo <br/>z 14 marca 2007r., sygn. akt III UK 130/06).</p> <p>Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłych o specjalnościach odpowiadających schorzeniom występującym u ubezpieczonej, tj. biegłej z zakresu psychiatrii - <br/>lek. med. <span class="anon-block">E. K.</span> i specjalisty z zakresu psychologii - mgr <span class="anon-block">Z. Z.</span> w opinii z dnia 7 czerwca 2018r. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zawiera szczegółowy opis opinii wskazując, że biegłe po analizie dokumentacji medycznej przedstawionej przez ubezpieczoną w dacie badania stwierdziły, <br/>że pozostaje ona osobą częściowo niezdolną do pracy na okres 2 lat, tj. do dnia <br/>30 czerwca 2020r. i niezdolność ta z dużym prawdopodobieństwem powstała <br/>już w listopadzie 2011r., stąd nie zachodzi konieczność jego powtarzania. Zauważyć należy jedynie, że biegli zwrócili uwagę na automatyzm organu rentowego związany <br/>z określaniem daty powstania niezdolności ubezpieczonej do pracy. Podnieśli oni, <br/>że organ rentowy w swoim orzeczeniu z dnia 8 stycznia 2018r. za datę powstania częściowej niezdolności do pracy przyjął automatycznie datę wystawienia druku N-9 (druk N-9 neurolog wystawił z datą 22 listopada 2017r., a psychiatra z datą <br/>2 października 2017r.)</p> <p>Ocena daty powstania niezdolności do pracy ubezpieczonej dokonana <br/>przez biegłych jest rzetelna i prawidłowa, a dodać należy, iż organ rentowy <br/>w piśmie z dnia 10 kwietnia 2018r. przyznał, że niezdolność do pracy ubezpieczonej musiałaby najpóźniej powstać w dniu 9 listopada 2013r., wówczas zostałby <br/>spełniony warunek posiadania 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych <br/>w 10-leciu przed powstaniem niezdolności do pracy i powstania <br/>niezdolności w ciągu 18 miesięcy od ustania okresów składkowych i nieskładkowych (k. 11 a.s.).</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skoro niezdolność do pracy istniała <br/>u ubezpieczonej już od listopada 2011r. i miała ona charakter ciągły, <br/>to istniała także na wskazaną przez organ rentowy datę 9 listopada 2013r. - warunkującą spełnienie obu przesłanek spornych, mianowicie posiadanie 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a także przesłankę powstania <br/>niezdolności do pracy w ciągu 18 miesięcy od ustania okresów składkowych <br/>i nieskładkowych.</p> <p>Wobec tego, ustalenie przez ubezpieczoną przesłanek prawa do renty dokonane przez Sąd Okręgowy jest trafne, a zarzuty apelacji są niezasadne. Ubezpieczona spełnia warunki do przyznania prawa do świadczenia, a dodać trzeba, że pismem <br/>z dnia 27 czerwca 2018r. organ rentowy stwierdził, że nie zgłasza zastrzeżeń <br/>do opinii biegłych powołanych przez Sąd Okręgowy, zgadzając się z ich <br/>stanowiskiem (k. 30 a.s.). Skoro ubezpieczona wykazała przesłanki warunkujące nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jej roszczenie może zostać zaspokojone.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację organu rentowego.</p> <p>/-/SSO del. B.Torbus /-/SSA E.Kocurek-Grabowska /-/SSA M.Pierzycka-Pająk</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>JR</p> </div>