II GSK 4405/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K M od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1684/15 w sprawie ze skargi K M na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [..] września 2015 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K M na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA w Lublinie lub Sąd I instancji) oddalił skargę K M (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej (dalej: Dyrektor) z dnia 14 września 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 6 sierpnia 2014 r. w należącym do skarżącego sklepie spożywczo-przemysłowym, funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili czynności kontrolne w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540; dalej: u.g.h.). W toku kontroli ustalono, że w lokalu były eksploatowane dwa automaty do gier. Przeprowadzono oględziny, przesłuchano świadka i przeprowadzono eksperyment w postaci gry kontrolnej. Decyzją z dnia [..] czerwca 2015 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Zamościu wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24 000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Dyrektor decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. WSA oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd podał, że w lokalu skarżącego urządzane były gry na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h. W celu ustalenia charakteru gier urządzanych na badanych automatach został przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych eksperyment, ponadto automaty zostały poddane ekspertyzie, przeprowadzonej przez biegłego sądowego z zakresu informatyki. Sporządzona przez biegłego opinia jest jednoznaczna, wynika z niej, że skontrolowane urządzenia, są to urządzenia elektroniczne, umożliwiające rozgrywanie gier o charakterze losowym, służące do celów komercyjnych, gdyż warunkiem uruchomienia gry jest zasilenie automatów pieniędzmi, a wynik gry nie jest uzależniony od zręczności grającego. Skarżący zarzucił, że nie ma zdolności koncesyjnej nie dokonywał czynności związanych z organizowaniem gier i jako osoba fizyczna nie może ponosić z tego tytułu sankcji administracyjnej, skoro zgodnie z art. 6 ust. 4 u.g.h. działalność w zakresie kasyna gry może być prowadzona wyłącznie przez spółki akcyjne lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W ocenie Sądu I instancji, błędne jest stanowisko skarżącego, według którego stroną postępowania i adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry może być jedynie podmiot w wymieniony w art. 6 ust. 4 u.g.h. Urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest ten, kto dokonał opisanego naruszenia. Przepis ten nie ogranicza kręgu podmiotów, które podlegają karze pieniężnej za urządzanie gier hazardowych i gier na automatach, poza kasynem gry, a w szczególności nie wskazuje, aby kara ta dotyczyła tylko i wyłącznie podmiotów mających zdolność koncesyjną. Zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna, nie daje podstaw do przyjęcia, że odpowiedzialności z tytułu naruszenia przepisów ustawy nie podlegają podmioty prowadzące działalność gospodarczą jako osoby fizyczne. Zdaniem Sądu I instancji brak jest również podstaw do kwestionowania wartości dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń organów celnych w zakresie charakteru gier urządzanych na skontrolowanych w niniejszej sprawie urządzeniach. WSA w Lublinie przytoczył zeznania świadka – matki skarżącego, która pomagała skarżącemu w prowadzeniu sklepu. Z zeznań tych wynika, że w lokalu prowadzony był zeszyt, w którym zapisywano wygrane i wypłaty w sytuacji, gdy urządzenie nie dokonało wypłaty wygranej. Matka skarżącego zeznała, że wówczas sama wypłacała graczom wygrane z kasy sklepu. Przyznała również, że rano włącza automaty, a wieczorem wyłącza. W ocenie Sądu I instancji z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że oprócz udostępnienia miejsca na wstawienie automatów i źródła prądu, skarżący zapewniał odpowiednie warunki do tego, aby gry na zainstalowanych tam urządzeniach mogły być prowadzone. Osoba działająca w imieniu skarżącego, pomagająca mu w prowadzeniu działalności gospodarczej podjęła się stałego wykonywania czynności związanych z obsługą automatów. Świadczy o tym fakt dokonywania wypłat wygranych ze środków pieniężnych znajdujących się w kasie lokalu, w sytuacji gdy urządzenia nie wypłacały pieniędzy, a wynik gry wskazywał wygraną. Sąd I instancji nie zgodził się z zarzutem skargi dotyczącym bezskuteczności przepisów art. 89 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h., wobec braku ich notyfikacji Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą nr 98/34/WE. Sądu I instancji powołując się na orzecznictwo NSA i TK stwierdził, że nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do skarżącego przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. K M zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżący był urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu powinna skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący podnajął jedynie część powierzchni zewnętrznej firmie na skutek zawarcia umowy cywilnoprawnej i nie brał aktywnego udziału w zakresie eksploatacji urządzeń, jak również nie zawierał porozumienia biznesowego dotyczącego uzyskiwania przychodów z zainstalowanych przez zewnętrzną firmę urządzeń na podnajętej powierzchni, co wyklucza uznanie skarżącego za urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h., 2) prawa materialnego, a to art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że przepis ten nie ma funkcjonalnego związku z art. 14 u.g.h. uznanym za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 ust. 11 dyrektywy 98/34/WE, który na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy podlegał obowiązkowi notyfikacji i w konsekwencji uznanie, że art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. może stanowić samodzielną podstawę wymierzenia kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna K M oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., chociaż w jej treści tej podstawy nie wskazano, odwołując się wprost do naruszeń prawa materialnego art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 14 u.g.h. i art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. W ocenie NSA nietrafny jest zarzut podnoszony przez skarżącego kasacyjnie, zgodnie z którym wyrok Sądu I instancji jest wadliwy, bo utrzymuje w obrocie prawnym decyzję wymierzającą karę podmiotowi, który nie może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., gdyż osobą taką może być tylko ten, kto aktywnie organizuje gry na automatach, a nie ten kto wynajmuje tylko powierzchnię pod zamontowanie (ustawienie) takich urządzeń. Zarzut tak postawiony jest nietrafny. Bez wątpienia trudno byłoby za urządzającego gry uznać tego, kto tylko wynajmuje część powierzchni lokalu, na której zostają ustawione automaty. Jednak, jak to trafnie zauważył Sąd I instancji, a organy celne ustaliły, skarżący kasacyjnie nie tylko wynajął powierzchnię, ale także współdziałał w prowadzeniu gier, co wynika z zeznań świadków zwłaszcza H M. Skoro w sklepie skarżącego prowadzono zeszyt, w którym zapisywano wygrane i wypłaty z automatów, jeżeli takiej wypłaty nie zrealizowało urządzenie, to trudno przyjąć, że zakresem obowiązków wynajmującego było tylko udostępnienie powierzchni sklepu. Z tych powodów ten zarzut należało uznać za chybiony. Zdaniem NSA nietrafny jest także zarzut podnoszący naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 u.g.h. i art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że NSA w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., II GSP 1/16 stwierdził, że między art. 89 ust. 1 i ust. 2 u.g.h. a art. 14 ust. 1 u.g.h. nie ma zależności. Kwestia ta była przedmiotem rozważań i obszernego oraz jednolitego stanowiska, zgodnie z którym art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, a więc nie wymagał notyfikacji. Zatem zarzut podnoszący ten aspekt rozpoznawanej sprawy należało uznać za chybiony. Z tych powodów i ze względu na treść art. 184 orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.