I ACa 401/18

<p>Sygn. akt I ACa 401/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 20 grudnia 2018 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Roman Sugier (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Lucyna Świderska-Pilis</p> <p>SO del. Tomasz Tatarczyk</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Katarzyna Noras</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2018 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">R. S.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">K. M.</span> </p> <p>o ochronę dóbr osobistych</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie</p> <p>z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I C 483/16</p> <p>1)  oddala apelację;</p> <p>2)  zasądza od powoda na rzecz pozwanej 1 890 (tysiąc osiemset dziewięćdziesiąt) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego;</p> <p>3)  przyznaje na rzecz adwokata <span class="anon-block">T. O.</span> od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Częstochowie 1 439,10 (tysiąc czterysta trzydzieści dziewięć i 10/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 269,10 (dwieście sześćdziesiąt dziewięć i 10/100) złotych, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>SSO del. Tomasz Tatarczyk SSA Roman Sugier SSA Lucyna Świderska-Pilis</p> <p>Sygn. akt I ACa 401/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">R. S.</span> w pozwie skierowanym przeciwko pozwanej <span class="anon-block">K. M.</span> wnosił o zobowiązanie pozwanej do opublikowania<br/>w <span class="anon-block"> (...)</span> wydaniu <span class="anon-block"> Gazety (...)</span>, na pierwszej stronie, przeprosin o treści wskazanej w pozwie oraz o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 10.000 złotych.</p> <p>Uzasadniając żądanie pozwu podał, że pozwana jako komornik sądowy skierowała do niego korespondencję zawierającą wyrok sądowy, zaadresowaną<br/>w nieprawidłowy sposób, co skutkowało tym, że jej doręczenie spowodowało konieczność otwarcia przesyłki przez funkcjonariuszu służby więziennej,<br/>a w konsekwencji do naruszenia prawa powoda do zachowania w tajemnicy treści korespondencji.</p> <p>Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa i o zasądzenie kosztów podając, że korespondencję do powoda skierowała zgodnie z wymogami wynikającymi<br/>z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 137;art. 137 § 2)">art. 137 §2 k.p.c.</a>, a co za tym idzie jej działanie nie było bezprawne.</p> <p>Wyrokiem z dnia 30 listopada 2017r. Sąd Okręgowy w Częstochowie zobowiązał pozwaną do przesłania powodowi w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku oświadczenia następującej treści:</p> <p>„ <span class="anon-block">K. M.</span> pełniąc funkcję Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">C.</span> przeprasza Pana <span class="anon-block">R. S.</span> z powodu naruszenia jego dobra osobistego poprzez nieprecyzyjne zaadresowanie listu kierowanego do Niego, a tym samym spowodowanie możliwości zapoznania się z jego treścią przez pracowników Zakładu Karnego, co spowodowało naruszenie tajemnicy korespondencji” (pkt 1.). W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił (pkt 2.), orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika powoda z urzędu (pkt 3.) i wzajemnie zniósł między stronami koszty procesu (pkt 4.).</p> <p>Wyrok Sądu pierwszej instancji został oparty na następujących ustaleniach faktycznych.</p> <p>Powód odbywa <span class="anon-block">(...)</span> w Zakładzie Karnym nr <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>. Przeciwko powodowi wszczęte zostało na wniosek Skarbu Państwa<br/>– Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">P.</span> postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to prowadzone jest przez pozwaną jako komornika sądowego.</p> <p>W dniu 21 marca 2016 r i 10 maja 2016 r pozwana przesłała na adres Zakładu Karnego nr <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> korespondencję, która zawierała wyrok Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">P.</span> z dnia 20 sierpnia 2015 r sygn. akt<br/>I C 1272/17, wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">P.</span> <br/>z dnia 2 listopada 2015 r. sygn. akt II Ca 705/15, zawiadomienie komornika <span class="anon-block">K. M.</span> z dnia 25 lutego 2016r. o wszczęciu egzekucji, zajęcie wynagrodzenia za prace z dnia 25 lutego 2016r., żądanie udzielenia wyjaśnień skierowane do powoda z dnia 25 lutego 2016r., oraz pismo przewodnie adresowane na <span class="anon-block">R. S.</span>.</p> <p>Obie korespondencje adresowane na Zakład Zakładu Karnego nr <span class="anon-block">(...)</span> <br/>w <span class="anon-block">S.</span> zostały otwarte przez pracowników zakładu w celu identyfikacji adresata. Po dokonaniu identyfikacji adresat funkcjonariusz działu ewidencji doręczył osadzonemu kierowaną do niego korespondencje.</p> <p>Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że doszło do naruszenia dobra osobistego powoda w postaci tajemnicy korespondencji. Sąd podkreślił, że prawo do ochrony tajemnicy korespondencji wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 49)">art.<br/>49 Konstytucji RP</a> i jest wymienione jako jedno z przykładowych dóbr osobistych w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 102;art. 102 pkt. 11)">art. 102 pkt 11 k.k.w.</a> </p> <p>Korespondencja prowadzona z organami wymiaru sprawiedliwości nie podlega cenzurze. Komornik jest funkcjonariuszem publicznym. Korespondencja kierowana przez pozwaną do powoda miała charakter publiczny i nie podlegała cenzurze.</p> <p>Zdaniem Sądu pierwszej instancji pozwana, mimo brzmienia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 137;art. 137 § 2)">art.<br/>137 §2 k.p.c.</a>, nakazującego doręczenie pism osobom pozbawionym wolności przez zarząd odpowiedniego zakładu, powinna tak doręczać korespondencję przeznaczoną wyłącznie dla powoda aby niemożliwe było zapoznanie się z jej treścią przez osoby postronne.</p> <p>Skoro pozwana nie dochował tego wymogu podniesiony w pozwie zarzut naruszenia dobra osobistego powoda należało uznać za zasadny.</p> <p>W ocenie Sądu nie daje to jednak podstaw do uwzględnienia żądań powoda dotyczących zobowiązania pozwanej do opublikowania przeprosin w „<span class="anon-block"> Gazecie (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span>” czy zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie<br/>10.000 złotych. Żądania te są nieadekwatne do charakteru i rodzaju naruszonego dobra osobistego.</p> <p>Sąd podkreślił, że przy ocenie czy zachodzą przesłanki do udzielenia ochrony prawnej w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24;art. 24 § 1)">art. 23 i 24 §1 k.c.</a>, należy brać pod uwagę przesłanki obiektywne, a nie subiektywne, związane z indywidualnym odczuciem danej osoby.</p> <p>Dlatego Sąd uznał, że wystarczającym dla usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powoda będzie przesłanie przez pozwaną powodowi pisemnych przeprosin wyrażających ubolewanie z tego tytułu. Ze zbyt daleko idące Sąd uznał żądanie zapłaty zadośćuczynienia podkreślając, że zachowanie pozwanej nie wynikało z jej złej woli, a krzywda powoda nie był znaczna.</p> <p>Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd wskazał przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art.<br/>100 k.p.c.</a> </p> <p>Wyrok został zaskarżony przez powoda w części oddalającej powództwo<br/>o zobowiązanie pozwanej do opublikowania żądanych przeprosin w <span class="anon-block"> Gazecie (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> oraz o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie 10.000 złotych.</p> <p>Skarżący zarzucił naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 k.p.c.</a> poprzez dokonanie dowolnych, sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego, ustaleń w zakresie:</p> <p>– uznania, że żądanie opublikowania przeprosin o treści i w formie wskazanej<br/>w pozwie jest nieadekwatne do charakteru i rodzaju naruszonego dobra osobistego,</p> <p>– uznanie, że zachowanie pozwanej, polegające na nieprecyzyjnym zaadresowaniu korespondencji kierowanej do powoda nie wywołało, poza subiektywnymi odczuciami, negatywnych skutków dla powoda,</p> <p>– uznanie, iż zachowanie pozwanej oraz jego konsekwencje w sferze prawnej powoda nie stanowiły o aktualizacji przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej.</p> <p>W apelacji zarzucono też naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> przez jego niezastosowanie mimo, że prawidłowa analiza stanu sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego przemawiały za zasądzeniem na rzecz powoda żądanego zadośćuczynienia.</p> <p>Powołując się na powyższe powód wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku <br/>i o uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o jego uchylenie<br/>i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania,<br/>a nadto o zasądzenie kosztów procesu.</p> <p>Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja powoda nie jest zasadna.</p> <p>Zarzucane w niej naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 223;art. 223 § 1)">art. 223 §1 k.p.c.</a> <br/>w istocie nie odnosi się do błędnego ustalenia faktów lecz niewłaściwego zastosowania przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 §1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">448 k.c.</a> Wadliwości ustaleń faktycznych dotyczy jedynie ta część zarzutów, która odnosi się do tego czy, poza przykrymi odczuciami powoda wynikającymi z naruszenia tajemnicy kierowanej do niego korespondencji, skarżący doznał jakiejś krzywdy innego rodzaju. Nawet jeśli poza funkcjonariuszem służby więziennej zapoznającym się z korespondencją kierowaną do zakładu karnego z treścią przesyłki dla powoda mógł się zapoznać także funkcjonariusz ochrony, który doręczył ją powodowi, to nie uzasadnia to twierdzeń apelacji, że skarżący stał się adresatem niepochlebnych komentarzy<br/>z tej przyczyny. W sprawie nie zostało to wykazane poza twierdzeniami powoda.</p> <p>Ponadto zdarzenie będące przyczyna powództwa dotyczyło ograniczonego kręgu osób w zakładzie karnym. Brak podstaw do uznania, że naprawienie krzywdy doznanej przez powoda z tej przyczyny wymaga prasowego opublikowania przeprosin i zapoznania z nimi czytelników gazety nie mających żadnej wiedzy na temat zajścia.</p> <p>Wymóg uwzględnienia także subiektywnych odczuć poszkodowanego, o jakich mowa w orzeczeniu Sądu Najwyższego przytoczonym przez skarżącego w apelacji, został uwzględniony. Wszak Sąd Okręgowy uznał, że pozwana naruszyła dobro osobiste powoda i nakazał przeproszenie skarżącego.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, że treść i forma przepisu jest adekwatna do sposobu i stopnia naruszenia dobra osobistego powoda<br/>i stanowi wystarczającą, w rozumieniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 §1 k.c.</a>, czynność potrzebną do usunięcia jego skutków.</p> <p>Nie zachodzi też potrzeba prewencyjnego nakładania na pozwaną obowiązku zapłaty powodowi zadośćuczynienia w kwocie 10.000 złotych albowiem bezprawne zachowanie komornika nie było zamierzone lecz wynikało<br/>z niewłaściwej interpretacji przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 137;art. 137 § 2)">art. 137 §2 k.p.c.</a> i nie jest już kontynuowane.</p> <p>Fakt, iż powód przebywa w zakładzie karnym nie daje podstaw do tego, aby jego dobra osobiste były chronione bardziej niż w przypadku osób przebywających na wolności.</p> <p>Trudno zaś byłoby uznać za zasadne żądanie opublikowanie przeprosin w prasie<br/>i zapłaty 10.000 złotych skierowane np. w stosunku do listonosza, który na skutek błędu wrzucił przesyłkę sądową do innej skrzynki pocztowej umożliwiając zapoznanie się z jej treścią sąsiadowi adresata. Tego rodzaju niezamierzony błąd mimo naruszenia cudzych dóbr osobistych wymaga przeprosin z przekazaniem wyrazów ubolewania nie daje natomiast podstaw do uwzględnienia tak daleko idących żądań jak tego oczekuje skarżący.</p> <p>Dlatego apelacja powoda została oddalona jako pozbawiona uzasadnionych podstaw.</p> <p>O kosztach orzeczono na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> </p> <p>Wynagrodzenie pełnomocnika powoda z urzędu, ze względu na wynik postępowania apelacyjnego, przyznano na podstawie §14 ust. 1 pkt 2, § 8 ust. 4<br/>i § 4 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r.<br/>w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokat z urzędu.</p> <p>SSO del. Tomasz Tatarczyk SSA Roman Sugier SSA Lucyna Świderska-Pilis</p> </div>