I ACa 447/18

<p>Sygn. akt I ACa 447/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 21 grudnia 2018 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Tkocz (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Joanna Naczyńska</p> <p>SO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Barbara Białożyt</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2018 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. K.</span> </p> <p>przeciwko Polskiemu Biuru <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I C 242/17</p> <p>1)  zmienia zaskarżony wyrok:</p> <p>a)  w punkcie 1/ o tyle, że zasądzoną nim kwotę 77 000 złotych podwyższa do 97 000 (dziewięćdziesięciu siedmiu tysięcy) złotych,</p> <p>b)  w punkcie 3/ o tyle, że zasądzoną nim kwotę 6 741 złotych podwyższa do 10 090 (dziesięciu tysięcy dziewięćdziesięciu) złotych,</p> <p>c)  w punkcie 4/ o tyle, że należną od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 525,80 złotych podwyższa do 670,61 (sześciuset siedemdziesięciu i 61/100) złotych,</p> <p>d)  w punkcie 5/ o tyle, że należną od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 283,14 złotych obniża do 138,33 (stu trzydziestu ośmiu i 33/100) złotych;</p> <p>2)  oddala apelację w pozostałym zakresie;</p> <p>3)  zasądza od pozwanego na rzecz powoda 1 000 (tysiąc) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <table> <colgroup> <col width="249"/> <col width="225"/> <col width="237"/> </colgroup> <tr> <td> <p>SSO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Tkocz</p> </td> <td> <p>SSA Joanna Naczyńska</p> </td> </tr> </table> <p>Sygn. akt I ACa 447/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego Polskiego Biura <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">M. K.</span> 77.000 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21 stycznia 2017r. oraz odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty<br/>13.000 złotych za okres od 21 stycznia 2017r. do 21 września 2017r.,<br/>a w pozostałej części oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu.</p> <p>Sąd ten ustalił, że w dniu 16 października 2016r.,w miejscowości <span class="anon-block">I.</span>, doszło do wypadku komunikacyjnego, na skutek którego powód doznał licznych obrażeń ciała. Sprawca tego wypadku, <span class="anon-block">M. S.</span> uznany został <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Po wypadku powód został przyjęty do <span class="anon-block"> Wojewódzkiego Szpitala (...)</span> im. św. <span class="anon-block">B.</span> w <span class="anon-block">S.</span>, gdzie przebywał do dnia<br/>27 października 2016r., a następnie kontynuował leczenie w warunkach ambulatoryjnych w poradni ortopedycznej, neurologicznej i laryngologicznej.</p> <p>Na skutek wypadku rozpoznano u powoda: złamanie trzonu obojczyka lewego z przemieszczeniem odłamów, które było leczone operacyjnie i zostało wygojone z dobrym wynikiem czynnościowym; złamanie wieloodłamowe dalszej części trzonu kości promieniowej prawej i złamanie trzonu kości łokciowej prawej z przemieszczeniem odłamów, które było leczone operacyjnie i zostało wygojone pozostawiając ograniczenie ruchomości nadgarstka; złamanie V kości śródręcza prawego, które było leczone operacyjnie i jest wygojone z dobrym wynikiem czynnościowym; złamanie łuski kości skroniowej i ciemieniowej po prawej stronie oraz piramidy kości skroniowej i stłuczenie krwotoczne prawego płata skroniowego. W wyniku tego stwierdzono u powoda stan po stłuczeniu prawego płata skroniowego, encefalopatię niedużego stopnia (z bólami i zawrotami głowy<br/>i zaburzeniami koncentracji), pourazowe uszkodzenie nerwu V trójdzielnego <br/>i pourazowe bóle lewej połowy twarzy oraz osłabienie czucia na lewej połowie twarzy, pourazowy niedowład nerwu VII przebiegający początkowo pod postacią niedowładu mięśni w zakresie lewej połowy twarzy – obecnie w stanie poprawy. W zakresie urazów kończyn uzyskano ich zrosty, z tym że u powoda występuje ograniczenie ruchomości nadgarstka i zmniejszenie siły chwytowej prawej ręki.</p> <p>W ocenie biegłych: specjalisty neurologa dr. n. med. <span class="anon-block">E.</span> <br/> <span class="anon-block">K.</span> oraz specjalisty chirurga, ortopedy i traumatologa dr. n. med. <span class="anon-block">K. W.</span> obrażenia te spowodowały u powoda łącznie 56 % uszczerbku na zdrowiu. Powód może mieć trudności z wykonywaniem prac lub aktywnością ruchową wymagających pełnej ruchomości nadgarstka prawej ręki. Ponieważ do stabilizacji złamań użyto implantów, w przyszłości powód może wymagać leczenia operacyjnego, to jest usunięcia tych implantów. W przyszłości – w razie dolegliwości bólowych – powód może także okresowo wymagać wdrożenia fizykoterapii.</p> <p>Biegły dr n. med. <span class="anon-block">J. L.</span>, specjalista laryngolog stwierdził<br/>u powoda uraz twarzoczaszki na skutek którego wystąpił pourazowy lewostronny niedosłuch, powodujący trwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 5 %. Społeczna wydolność słuchu jest jednak zachowana.</p> <p>W dacie wypadku powód liczył 19 lat, był uczniem czwartej klasy technikum, mieszkał razem z matką, babką, dziadkiem i młodszym niepełnosprawnym bratem. Przed wypadkiem nie cierpiał na żadne schorzenia, poza alergią. Był aktywny fizycznie, angażował się w pomoc w opiece nad bratem. Po wypadku i powrocie ze Szpitala powód przez okres około trzech miesięcy wymagał pomocy ze strony osób trzecich przy wykonywaniu czynności życiowych przez około 5-6 godzin dziennie. Pomocy udzielali mu członkowie rodziny. Do końca lutego 2017r. nie chodził do szkoły, przy czym przez okres około 4-5 tygodni korzystał z indywidualnego nauczania w warunkach domowych. Od czasu wypadku powód odczuwa problemy z koncentracją uwagi, zaprzestał gry<br/>w szachy, jego pismo stało się mniej wyraźne. Zrezygnował z planów studiowania w Akademii Wychowania Fizycznego.</p> <p>Decyzją z 10 stycznia 2017r. – w wyniku wezwania z 10 listopada 2016r.<br/>o zapłatę kwoty 180.000 złotych – ubezpieczyciel przyznał powodowi<br/>10.000 złotych z tytułu zadośćuczynienia. Następnie decyzją z 21 września 2017r. ubezpieczyciel przyznał powodowi dalszą kwotę z tego tytułu w wysokości<br/>13.000 złotych. Łącznie z tytułu zadośćuczynienia powód otrzymał 23.000 złotych.</p> <p>W oparciu o powyższe ustalenia Sąd pierwszej instancji uznał, że powództwo jest częściowo zasadne.</p> <p>Podstawę odpowiedzialności, której pozwany nie kwestionował, stanowi przepis art. 123 §1 pkt 2 w związku z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze <span class="anon-block">(...)</span> (Dz. U. z 2003r., Nr 124, poz. 1152 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822)">art. 822 k.c.</a> </p> <p>Żądanie powoda dotyczące zadośćuczynienia znajduje uzasadnienie<br/>w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 §1 k.c.</a> i jest ono uzasadnione do wysokości 100.000 złotych,<br/>a ponieważ powód otrzymał już od pozwanego z tego tytułu 23.000 złotych, Sąd zasądził na jego rzecz kwotę 77.000 złotych, a w pozostałej części oddalił powództwo, jako wygórowane i nie znajdujące podstaw w okolicznościach sprawy.</p> <p>Ustalając wysokość zadośćuczynienia Sąd miał na uwadze charakter oraz trwałe skutki obrażeń jakich doznał powód, przebyte zabiegi operacyjne<br/>i wynikające z tego dolegliwości, okoliczność że przez okres około 3,5 miesięcy musiał korzystać z pomocy rodziny przy wykonywaniu codziennych czynności. Nie jest także wykluczone, że w przyszłości będzie musiał poddać się kolejnej operacji w celu usunięcia stabilizacji użytych przy operacyjnym leczeniu złamań.</p> <p>Ustawowe odsetki za opóźnienie Sąd Okręgowy zasądził na podstawie<br/>art. 481 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, a o kosztach procesu orzekł w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł powód <span class="anon-block">M. K.</span>.</p> <p>Skarżący zarzucił obrazę prawa materialnego, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445)">art. 445 k.c.</a> przez zasądzenie zaniżonej kwoty z tytułu zadośćuczynienia, a tym samym ustalenie rozmiaru krzywdy na rażąco niskim poziomie.</p> <p>W oparciu o tę podstawę powód domagał się zasądzenia dodatkowej kwoty z tytułu zadośćuczynienia w wysokości 40.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21 stycznia 2017r. oraz zasądzenia kosztów procesu za obie instancje.</p> <p>Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył:</p> <p>Apelacja powoda jest częściowo uzasadniona.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i wnioski Sądu pierwszej instancji dotyczące przyczyn i skutków wypadku, a także zasad odpowiedzialności pozwanego i przyjmuje je za własne.</p> <p>Należy wskazać, że zadośćuczynienie jest formą rekompensaty pieniężnej za poniesioną przez poszkodowanego szkodę. Przyznana z tytułu zadośćuczynienia kwota pieniężna ma na celu złagodzenie cierpień psychicznych<br/>i szkód emocjonalnych, których doznała osoba występująca z roszczeniem o jego zasądzenie, powinna być zatem „odpowiednia” w stosunku do doznanej krzywdy. Oznacza to, że przy jego szacowaniu należy brać pod uwagę nie tylko wszystkie okoliczności konkretnej sprawy wpływające na rodzaj i rozmiar cierpień odczuwanych przez poszkodowanego, ale również baczyć na to, by kwota zadośćuczynienia nie stała się dla niego źródłem wzbogacenia, a dla ponoszącego odpowiedzialność za doznaną krzywdę, źródłem represji nieuzasadnionej zakresem tej odpowiedzialności.</p> <p>Co oczywiste, niemożliwe jest matematyczne oszacowanie wartości majątkowej doznanej przez poszkodowanego krzywdy, wyliczenie zaś należnego zadośćuczynienia zależy od okoliczności konkretnej sprawy i kryteriów ich oceny do każdego indywidualnego przypadku i konkretnej osoby poszkodowanej.<br/>W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał rozważenia wszystkich okoliczności, które miały wpływ na doznaną przez powoda krzywdę, w zakresie<br/>w jakim wynikało to z jej okoliczności faktycznych. Nie wyprowadził jednak<br/>w pełni prawidłowych wniosków co do zakresu krzywdy w rozumieniu<br/>art. 445 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§1 k.c.</a> </p> <p>Powód na skutek wypadku doznał szeregu obrażeń ciała, szczegółowo opisanych w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które uniemożliwiły mu prawidłowe funkcjonowanie przez wiele miesięcy, a przez okres około trzech miesięcy wymagał pomocy przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego, przez okres około 5-6 godzin dziennie. Doznane w wypadku urazu, między innymi złamanie trzonu obojczyka lewego oraz złamanie wieloodłamowe trzonu kości promieniowej prawej i złamanie trzonu kości łokciowej prawej<br/>z przemieszczeniem odłamów, do czasu ich wygojenia spowodowały, że powód<br/>w tym czasie był całkowicie niesamodzielny i uzależniony od pomocy członków swojej rodziny. Pomocy tej udzielała mu matka i babka, które opiekowały się także jego niepełnosprawnym bratem. W wyniku doznanych obrażeń powód nie mógł chodzić do szkoły przez okres 4,5 miesiąca (od 16 października 2016r. do końca lutego 2017r.), a przez okres ponad miesiąca korzystał z indywidualnego nauczania w warunkach domowych. Na skutek obrażeń i ich następstw ograniczających dotychczasową sprawność fizyczną, powód musiał zrezygnować<br/>z dotychczasowych zajęć sportowych i planów podjęcia studiów w Akademii Wychowania Fizycznego. Trwałym następstwem urazów jest ograniczona ruchomość nadgarstka i zmniejszenie siły chwytnej prawej ręki oraz bóle<br/>i zawroty głowy, a także zaburzenia koncentracji, nieznaczny lewostronny niedosłuch, który nie ogranicza jednak powoda w wykonywaniu codziennych czynności (opinie biegłych: dr. n. med. <span class="anon-block">K. W.</span>, specjalisty z zakresu chirurgii, ortopedii i traumatologii, dr. n. med. <span class="anon-block">E. M.</span>, specjalisty chorób układu nerwowego, k. 77-87 oraz dr. n. med. <span class="anon-block">J. L.</span>, specjalisty z zakresu laryngologii, k. 113). Po wygojeniu urazów powód korzystał z rehabilitacji usprawniającej, a w przyszłości – w razie dolegliwości bólowych przeciążeniowych – może okresowo wymagać wdrożenia fizykoterapii. Czeka go także dalsze leczenie operacyjne, polegające na usunięciu implantów użytych do stabilizacji złamań, co połączone będzie z bólem, rekonwalescencją i kolejnymi niedogodnościami wynikającymi z codziennych czynności życiowych. Na skutek doznanych obrażeń powód zaliczony został do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego do dnia 30 września 2020r. (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 26 września 2017r. k. 121).</p> <p>Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że powód w wyniku wypadku<br/>z dnia 16 października 2016r. doznał znacznych cierpień fizycznych<br/>i psychicznych w czasie procesu leczenia i rekonwalescencji, a następstwa tego zdarzenia częściowo ograniczyły jego sprawność i uniemożliwiły próbę podjęcia dalszej nauki zgodnie z zainteresowaniami i wcześniej dokonanym wyborem.</p> <p>W tej sytuacji Sąd Apelacyjny uznał, że zasądzona przez Sąd pierwszej instancji kwota zadośćuczynienia nie jest adekwatna do zakresu krzywdy powoda i powinna być podwyższona do 97.000 złotych, co przy dotychczas wypłaconym zadośćuczynieniu w wysokości 23.000 złotych, stanowić będzie odpowiednią<br/>w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 §1 k.c.</a> sumę 120.000 złotych.</p> <p>Dalej idące żądanie nie może jednak odnieść skutku, gdyż odniesione obrażenia nie uniemożliwiły powodowi kontynuowania nauki, ani wykonywania pracy w wyuczonym zawodzie, nie wpłynęły także znacząco na sferę życia prywatnego powoda.</p> <p>Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny, z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 §1 k.p.c.</a>, zmienił częściowo zaskarżony wyrok, a w pozostałym zakresie oddalił apelację jako bezzasadną (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>).</p> <p>Konsekwencją dokonanej zmiany jest także zmiana rozstrzygnięcia<br/>o kosztach procesu, w myśl zasady wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> w związku<br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391)">art. 391 k.p.c.</a> </p> <p>Roszczenie powoda było uzasadnione w 82,90 %, co oznacza że winien on ponieść koszty procesu za pierwszą instancję w wysokości 17,10 %. Suma tych kosztów wyniosła 18.705 złotych, z czego powód poniósł 13.288 złotych,<br/>a pozwany 5.417 złotych. Przypadająca na powoda część kosztów stanowi 3.198,55 złotych (17,10 % z kwoty 18.705 zł) wobec czego pozwany obowiązany jest do zwrotu na jego rzecz 10.090 złotych (13.288 -3.198,55 zł). Ponieważ Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Katowicach skredytował część tych kosztów procesu, a to w kwocie 808,94 złotych, każda ze stron, na podstawie art. 113 ust.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obowiązana jest do jej zwrotu zgodnie z wynikiem procesu: powód 138,33 złotych (808,94 zł x17,10 %), pozwany 670,61 złotych (808,94 zł x 82,90%).</p> <p>Apelacja powoda odniosła natomiast skutek w 50 %, co oznacza, że ponosi on koszty procesu za drugą instancję w połowie. Suma tych kosztów wyniosła 7.400 złotych (2.000 opłata od apelacji, 2 x 2.700 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocników każdej ze stron). Na powoda przypada kwota 3.700 złotych<br/>(7.400 zł x 50 %), a skoro poniósł koszty w wysokości 4.700 złotych<br/>(2.000 zł + 2.700 zł), pozwany winien zwrócić mu 1.000 złotych (4.700 zł - 3.700).</p> <p>Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.</p> <p>SSO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska SSA Ewa Tkocz SSA Joanna Naczyńska</p> </div>