II GSK 1019/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka - Szpringer Protokolant Maciej Nawrocki po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. P.-F. A.-F. Spółki z o.o. w M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 września 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1579/09 w sprawie ze skargi P. P.-F. A.-F. Spółki z o.o. w M. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia okresu ważności wpisu do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych środka farmaceutycznego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. odrzucił skargę P. P.-F. A.-F. Sp. z o.o. w M. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] odmawiającą przedłużenia okresu ważności wpisu do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że odrzucona skarga została wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej spółki, radcę prawnego. Przedmiotem skargi była decyzja dotycząca odmowy przedłużenia okresu ważności wpisu do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – dalej rozporządzenie, wpis stały w sprawach skarg, dotyczących m.in. pozwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie produkcji i obrotu hurtowego środkami farmaceutycznymi wynosi 3000 zł. Pełnomocnik uiścił natomiast wpis w wysokości 200 zł. Sąd uznał, że uiszczenie wpisu w niewłaściwej kwocie nie może być uznane za zgodne z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Przez należyte opłacenie pisma, o którym mowa w tym przepisie, rozumie się bowiem zarówno opłacenie pisma w wysokości zgodnej z prawem, jak i we właściwy sposób. W sytuacji natomiast, gdy pismo wnoszone jest przez adwokata lub radcę prawnego i nie zostanie należycie opłacone, odrzuca się je bez wezwania, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. W skardze kasacyjnej spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm prawem przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie. Orzeczeniu na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest § 2 ust. 2 pkt 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 221 p.p.s.a. poprzez błędne ich zastosowanie i tym samym przyjęcie, że została uiszczona przez pełnomocnika skarżącej niewłaściwa kwota wpisu stałego (200 zł zamiast 3000 zł), w sytuacji gdy - wskazana przez sąd kwota w wysokości 3000 zł winna być uiszczona jako wpis stały w sprawach skarg dotyczących pozwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie produkcji i obrotu hurtowego środkami farmaceutycznymi, a nie w sprawach o przedłużenie ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego, w ramach już prowadzonej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w zakresie produkcji produktów leczniczych (środków farmaceutycznych), - skarga na decyzję Ministra Zdrowia w przedmiocie odmowy przedłużenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego jest skargą niewymienioną w ust. 1-5 § 2 rozporządzenia, co czyniło zasadnym uiszczenie przez pełnomocnika skarżącej wpisu stałego od skargi na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...] w wysokości 200 zł, zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) poprzez uznanie, iż uiszczenie niewłaściwej kwoty wpisu stałego przez radcę prawnego od skargi stanowi podstawę do odrzucenia skargi, co stanowi naruszenie podstawowej zasady konstytucyjnej gwarancji prawa dostępu do sądu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca spółka stwierdziła, że sąd mylnie uznał, że pełnomocnik strony powinien uiścić wpis stały określony w § 2 ust. 2 pkt 20 rozporządzenia, dotyczącego spraw w kwestii uzyskania pozwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej we wskazanym zakresie. Skarżąca wskazała, że posiada pozwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiocie produkcji środków farmaceutycznych. Podniosła ponadto, że WSA przyjął do rozpoznania jej skargę w sprawie przedmiotowego produktu leczniczego – czopki propolisowe – po uiszczeniu przez stronę wpisu w wysokości 200 zł, tj. zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia, a następnie wydał wyrok w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1006/08. Skarżąca spółka stwierdziła również, że nieuiszczenie bądź uiszczenie opłaty (wpisu stałego) w niewłaściwej wysokości przy wniesieniu danego pisma procesowego (skargi) winno zmierzać do podjęcia czynności mających na celu usunięcie wadliwości pisma. Sąd powinien wezwać stronę bądź pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty bądź do uiszczenia opłaty w odpowiedniej wysokości, w zakreślonym terminie. Dopiero po bezskutecznym upływie terminu sąd powinien pozostawić pismo bez rozpoznania, zgodnie z art. 220 p.p.s.a. Konsekwentnie, pełnomocnik strony uiścił od skargi kasacyjnej połowę wpisu od skargi, to jest kwotę 100 zł. W piśmie z dnia 12 lutego 2010 r. skarżąca spółka wyjaśniła dodatkowo, że o rodzaju sprawy administracyjnej (przedmiocie) decyduje treść wniosku inicjującego postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie postępowanie dotyczy zgody uprawnionego organu administracji na wprowadzenie do obrotu konkretnego środka farmaceutycznego (produktu leczniczego). Nieuzyskanie decyzji Ministra Zdrowia o przedłużeniu okresu wpisu do rejestru przedmiotowego środka farmaceutycznego nie uniemożliwi skarżącej spółce prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji środków farmaceutycznych, ponieważ w tym zakresie posiada ona stosowne zezwolenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego. W terminie składania wniosku skarżąca spółka posiadała również uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji środków farmaceutycznych. Skarżąca podkreśliła, że kwestia pozwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie produkcji środków farmaceutycznych (produktów leczniczych) była (na gruncie przepisów ustawy z 1991 r.) i jest (na gruncie Prawa farmaceutycznego) autonomiczna i niezależna od kwestii dopuszczenia do obrotu środka farmaceutycznego (produktu leczniczego). W piśmie tym zawarty został wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności przepisu art. 221 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 184, a także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. wynika, że Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Pismem, które podlega opłacie jest między innymi skarga. W wypadku gdy od skargi nie zostanie uiszczona należna opłata, przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby uiścił opłatę w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Zgodnie zaś z art. 221 p.p.s.a. obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił skargę wniesioną przez pełnomocnika skarżącej – radcę prawnego i opłaconą wpisem w wysokości 200 zł. Sąd wskazał, że skarga nie została opłacona prawidłowo, tj. w wysokości wskazanej w § 2 ust. 2 pkt 20 cyt. rozporządzenia. Powołany przepis określa wpis należny w sprawach skarg dotyczących zezwoleń lub pozwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie produkcji i obrotu hurtowego środkami farmaceutycznymi. W tym stanie sprawy należało rozważyć, czy skarga na decyzję Ministra Zdrowia w przedmiocie odmowy przedłużenia okresu ważności wpisu do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych dotyczy zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie produkcji i obrotu hurtowego środkami farmaceutycznymi. Stosownie do art. 75 pkt 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) uzyskania zezwolenia wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.). Ta ostatnia ustawa, regulując wszelkie kwestie związane z wytwarzaniem i obrotem produktami leczniczymi, wymaga dla podejmowania działalności polegającej na wytwarzaniu produktów leczniczych zezwolenia na wytwarzanie (art. 38 ust. 1), a dla działalności polegającej na imporcie tych produktów zezwolenia na import (art. 38 ust. 1a). Zezwolenie jest również konieczne dla podjęcia działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi, zastrzeżonego dla hurtowni farmaceutycznych, składów celnych i konsygnacyjnych produktów leczniczych (art. 72). W obu przypadkach organem właściwym dla wydania pozwolenia jest Główny Inspektor Farmaceutyczny, a adresatem tych decyzji jest podmiot wyrażający wolę prowadzenia tego rodzaju działalności. W rozpoznawanej sprawie skarga nie dotyczy zezwolenia na produkcję lub obrót hurtowy środkami farmaceutycznymi, lecz pozwolenia na przedłużenie okresu ważności wpisu do rejestru środków farmaceutycznych i materiałów medycznych, czyli inaczej mówiąc przedłużenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu środka farmaceutycznego (art. 2 pkt 26 i art. 30 Prawa farmaceutycznego w zw. z art. 14 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 19 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Przepisy wprowadzające – Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz ustawę o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych – Dz. U. Nr 126, poz. 1382). Zgodnie bowiem z definicją zawartą w art. 2 pkt 26 Prawa farmaceutycznego "pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu - jest decyzja wydana przez uprawniony organ, potwierdzająca, że dany produkt leczniczy może być przedmiotem obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Organem uprawnionym do jej wydania, zgodnie z art. 7 ust. 2 Prawa farmaceutycznego, jest minister właściwy do spraw zdrowia. Z przytoczonej definicji ustawowej pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wprost wynika, że nie jest to decyzja zezwalająca na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wymienionym w § 2 ust. 2 pkt 20 cyt. rozporządzenia (por. post. NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II GSK 645/10 i II GSK 642/10 oraz II GSK 641/10; oraz z dnia 30 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GSK 728/10 i z dnia 19 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GSK 848/10). Odmienne stanowisko zaprezentowane zostało w orzeczeniu z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GZ 77/08, którego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela. Podkreślenia bowiem wymaga, że regulacja zawarta w całym § 2 cyt. rozporządzenia, tj. w ustępach 1–6, wskazuje, iż przepis ust. 2 musi być stosowany ściśle. Zawarte w przepisie § 2 ust. 2 omawianego rozporządzenia określenie "w sprawach skarg dotyczących koncesji, zezwoleń lub pozwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej" nie może być stosowane rozszerzająco, lecz należy je rozumieć ściśle, tj. w ten sposób, że chodzi tu o skargi na decyzje o udzielenie koncesji, o wydanie zezwolenia czy pozwolenia na prowadzenie określonej działalności gospodarczej, o odmowie ich udzielenia lub wydania, o ograniczeniu lub odmowie ograniczenia ich zakresu z zastrzeżeniem § 2 ust. 5 co do uchylenia lub zmiany decyzji albo o ich cofnięcie lub odmowie cofnięcia. Jeżeli zatem sprawa związana jest wprawdzie z działalnością gospodarczą, ale skarga nie dotyczy koncesji, zezwolenia lub pozwolenia na jej prowadzenie w powyższym rozumieniu, a przy tym przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, to wpis stały od skargi w takiej sprawie pobiera się nie według § 2 ust. 2 rozporządzenia, lecz – w zależności od przedmiotu skargi – według § 2 ust. 1 albo ust. 3–6 rozporządzenia (por. post. NSA z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt II GZ 13/06, opubl. ONSAiWSA 2006/5/130). W rozpoznawanej sprawie dotyczącej odmowy przedłużenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego brak było podstaw do zastosowania stawki wpisu stałego w wysokości wynikającej z § 2 ust. 2 pkt 20 cyt. rozporządzenia, gdyż nie jest to decyzja zezwalająca na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wymienionym w tym przepisie. Z uwagi na opisany wyżej charakter decyzji, jaką jest pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego, wpis sądowy w niniejszej sprawie powinien być uiszczony w wysokości 200 zł, jako wpis w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1–5, o czym stanowi § 2 ust. 6 cyt. rozporządzenia. Skargę wniesioną przez radcę prawnego opłacono wpisem w wysokości 200 zł, a więc należało uznać, że uiszczono wpis od skargi w pełnej wysokości. W związku z prawidłowym opłaceniem skargi należało stwierdzić, że nie istniała podstawa do jej odrzucenia. Zauważyć należy, że obowiązujący na dzień wydania zaskarżonego postanowienia przepis art. 221 p.p.s.a. został uchylony przez art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196) z dniem 10 kwietnia 2010 r. Mając powyższe na uwadze oraz wskazane na wstępie przyczyny uzasadniające uwzględnienie skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 221 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 184, a także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008/3/42). Poniesione przez stronę koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na zaskarżone postanowienie mogą podlegać zaliczeniu do poniesionych kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na podstawie art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 559/07, zbiór Lex nr 479004).