I OW 151/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy C. a Burmistrzem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy dotyczącej ustalenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Z. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Wójta Gminy C., wnioskiem z dnia 28 maja 2019 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy C. a Burmistrzem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej ustalenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego przez T. S.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że T. S. złożył w dniu [...] listopada 2005 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej w C. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. We wniosku strona podała, że mieszka na terenie gminy C., dołączając potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy. Jednocześnie oświadczył, że nie pobiera zasiłku pielęgnacyjnego w innej instytucji oraz, że zobowiązuje się niezwłocznie powiadomić podmiot wypłacający zasiłek o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku. Decyzją z [...] listopada 2005 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w C. przyznał wnioskodawcy zasiłek pielęgnacyjny. Decyzja ta została zmieniona decyzją z [...] sierpnia 2006 r., odebraną przez stronę osobiście. W lutym 2007 r. przedstawił kolejne poświadczenie zameldowania na terenie Gminy C.. Decyzją z [...] listopada 2018 r. zmieniona została decyzja ustalająca prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Dokonując weryfikacji danych PESEL oraz danych w CBB, organ ustalił, że T. S. nie posiada meldunku na terenie Gminy C., pobiera również zasiłek pielęgnacyjny w dwóch innych instytucjach na terenie kraju: w Gminie Z. i Gminie N.. Wobec ustalenia niezamieszkiwania T. S. na terenie Gminy C., decyzją z [...] stycznia 2019 r. uchylono decyzję z [...] listopada 2005 r. wskazując na brak właściwości Ośrodka Pomocy Społecznej w C. do dalszej wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Jednocześnie organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień co do okresu zamieszkiwania na terenie Gminy C. oraz okresu pobierania świadczenia w innych instytucjach. W złożonym za pośrednictwem Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. oświadczeniu T. S. poinformował, że od lipca 2010 r. nie zamieszkuje na terenie Gminy C. oraz że od lipca 2010 r. do kwietnia 2013 r. pobiera zasiłek w innych organach. Z informacji pozyskanych przez organ wynika, że Ośrodek w Z. poinformował świadczeniobiorcę o nienależnie pobranych świadczeniach od lipca 2010 r. w Ośrodku w C.. Jednocześnie z oświadczenia T. S. wynika, że mieszka w Z., gdzie wystąpił o przywrócenie mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od grudnia 2018 r. W powyższych okolicznościach Ośrodek Pomocy Społecznej w C. w dniu [...] marca 2019 r. przekazał dokumentację zgromadzoną w przedmiotowej sprawie do organu prowadzącego postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych w Z. celem ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. stwierdził, że nie jest kompetentny do wydania decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń przez T. S., gdyż nie były one przyznane ani wypłacane przez ten Ośrodek. W powyższych okolicznościach, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Wójta Gminy C., powołując się na art. 3 pkt 11 oraz art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, ze zm.), stwierdził, że skoro obecnie miejscem zamieszkania T. S. jest Z., to organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest Burmistrz Miasta Z.. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. zaznaczyła, że nie jest kompetentna do wydania w tej sprawie decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, gdyż nie były one przyznane ani wypłacone przez Ośrodek w Z.. Kompetencję do przeprowadzenia postępowań w tej sprawie posiada organ, który wydał decyzję stanowiącą podstawę wypłaty świadczeń uznanych następnie za pobrane nienależnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej: k.p.a.) - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (a także o właściwość) o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy C. a Burmistrzem Z. jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy o ustalenie i zwrot nienależnie pobranego przez T. S. zasiłku pielęgnacyjnego. Nie budzi wątpliwości, że stosownie do art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta "właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne". Przepis art. 30 tej ustawy, regulujący kwestie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie określa w sposób szczególny organu właściwego do orzekania w sprawie zwrotu świadczeń. Zatem za organ właściwy do orzekania w sprawie zwrotu świadczeń należy uznawać ten, o którym mowa w art. 3 pkt 11 ww. ustawy. Osoba, wobec której wszczęto postępowanie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest bowiem osobą otrzymującą świadczenie w rozumieniu powołanego przepisu (vide: postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r. sygn. akt I OW 125/13; postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt I OW 194/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając na uwadze, iż obecnie miejscem zamieszkania T. S. jest Z., to organem właściwym do prowadzenia postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest Burmistrz Miasta Z.. Argumentacja Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., zmierzająca do wykazania, że organem właściwym do orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń powinien być ten organ, który świadczenia wypłacił, może być w świetle obowiązujących przepisów uznana jedynie za postulat wobec ustawodawcy o charakterze de lege ferenda. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.