I OZ 1749/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2016 r., sygn. akt III SAB/Kr 73/14 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z wniosku J. J. na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, powołując się m.in. na treść art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu nadanym Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. odmówił J. J. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w dniach 18 lutego i 12 kwietnia 2016 r. J. J. złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W treści tych wniosków skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku ani dochodów. Wnioskodawca stwierdził, że utrzymuje się z żebrania u osób życzliwych. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący w złożonych wnioskach nie przedstawił w wystarczający sposób sytuacji materialnej swojego gospodarstwa domowego. Nie udzielił też dodatkowych wyjaśnień, o które był wzywany w trybie art. 255 P.p.s.a. Nie są zatem znane podstawowe informacje o aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, chociażby skąd czerpie środki do życia i jakie ma wydatki. Skarżący nie wykazał również, że jego sytuacja materialna jest tak zła, że nie są zaspokajane jego podstawowe potrzeby bytowe. Swoich twierdzeń w tej kwestii nie poparł żadnymi okolicznościami. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony, albowiem nie złożył on niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. J. J., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu zakwestionował jego prawidłowość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę (art. 199 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obowiązana jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 i 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 P.p.s.a). Z konstrukcji powołanych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zatem to sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia z urzędu postępowania w celu wyjaśnienia wątpliwości co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych, albo gdy przedstawia je w sposób nierzetelny i niejasny, a przede wszystkim nieczyniący zadość wezwaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący był wzywany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego sytuację finansową. Wezwania Sądu z dnia 11 kwietnia i 9 maja 2016 r. szczegółowo wskazywały, jakie dane skarżący powinien przedstawić, aby możliwa była ocena jego sytuacji materialnej pod kątem spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Skarżący nie zastosował się jednak do tych wezwań i nie przedłożył żądanych dokumentów oraz nie złożył wyczerpujących wyjaśnień, które umożliwiłyby Sądowi I instancji weryfikację jego sytuacji majątkowej. W tej sytuacji, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Również w zażaleniu skarżący nie przedstawił okoliczności, które podważyłyby dokonaną przez Sąd ocenę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.