II FZ 480/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Tomasz Zborzyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 września 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 355/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 14.09.2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż z oświadczenia skarżącego wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, że miesięczny dochód brutto rodziny wynosi 1.938 zł, na którą to kwotę składa się wynagrodzenie za pracę skarżącego w kwocie 1276 zł brutto i zasiłek dla bezrobotnych jego żony w wysokości 662 zł brutto i że małżonkowie wydaja miesięcznie na swoje utrzymanie sumę 2.740 zł. Zarazem Sąd zauważył, że z obszernego materiału dowodowego, zgromadzonego przez referendarza sądowego w prowadzonym przez niego postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy (od negatywnego rozstrzygnięcia referendarza skarżący wniósł sprzeciw) wynika, że skarżący i jego małżonka maja dom i nieruchomość rolną, że zaległości podatkowe każdego z nich przekraczają 1 mln zł, że skarżący był udziałowcem trzech spółek, w których udziałów się wyzbył, przy czym jego udziałami w spółce jawnej "R." obdarowany został syn, który we wniosku o ujawnienie przekształceń w Krajowym Rejestrze Sądowym wskazał, jako swój, adres skarżącego. Przychody w tej spółce w okresie od maja do października 2008 r. wyniosły 423.365 zł (ale podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług za październik 2008 r. wyniosła 825.693 zł), skarżący po wyzbyciu się posiadanych udziałów jest samoistnym prokurentem tej spółki, przy czym jego wynagrodzenie zostało z dniem 1 lutego 2009 r. zmniejszone z kwoty 4.200 zł do kwoty 1.276 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu wskazane okoliczności nie pozwalają na stanowczą i wolną od wątpliwości ocenę stanu majątkowego skarżącego, co wyklucza uznanie, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w pełnym zakresie bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Szczególne wątpliwości Sądu wzbudziła sytuacja materialna syna skarżącego, obowiązanego ze względu na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do alimentowania rodziców, a której to sytuacji nie wykazano, zwłaszcza, że przychody spółki, której obecnie jest on udziałowcem, znacząco przewyższają kwotę wpisu od skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), polegające na odmówieniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, pomimo, że zgromadzone w sprawie dokumenty dotyczące jego stanu majątkowego jednoznacznie wskazują, iż została spełniona przesłanka przyznania tej pomocy, gdyż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzasadniając zażalenie podniósł, że koszty bieżącego utrzymania (ok. 2.700 zł miesięcznie) przewyższają dochody jego gospodarstwa domowego (1.938 zł brutto miesięcznie) i nie pozwalają na poniesienie kosztów wpisu sądowego, wynoszącego 10.065 zł. Podniósł też, odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w sprawie dotyczącej jego zobowiązań podatkowych znaczenie mają okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej, względnie sytuacji członków rodziny prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, toteż badanie sytuacji majątkowej jego syna, prowadzącego odrębne gospodarstwo domowe i mieszkającego w innej miejscowości w użyczonym mu mieszkaniu, jest nieuzasadnione. Nie ma także znaczenia przychodowość spółki, której skarżący jest tylko pracownikiem, a nie właścicielem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie sposób podważyć oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Skoro bowiem jego bieżące wydatki przekraczają deklarowane dochody, a skarżący nie określa źródeł pokrywania tego deficytu, uzasadniona jest wątpliwość co do rzetelności złożonych deklaracji i uzasadnione jest poszukiwanie źródeł finansowania wskazanych wydatków. Ponadto, ponieważ skarżący wyzbył się na rzecz syna aktywów spółki generującej określone, znaczne przychody, uzasadniona jest analiza możliwości alimentacyjnych syna skarżącego wobec skarżącego i jego małżonki, czego elementem składowym jest ocena jego sytuacji majątkowej. W tej szczególnej sytuacji celowe jest więc zbadanie sytuacji majątkowej nie tylko skarżącego, względnie nie tylko skarżącego i prowadzącej z nim wspólne gospodarstwo domowe małżonki, ale także ich syna, którego interesy są tak ściśle powiązane z interesami rodziców. Jest to tym bardziej zrozumiałe jeśli zważyć, że, z jednej strony, pomimo formalnego wyzbycia się udziałów w spółce "R." skarżący jako samoistny prokurent faktycznie nadal zarządza tą spółką, a zarazem, z drugiej strony, zaakceptował zmniejszenie mu, jako pracownikowi spółki, zarobków do poziomu minimalnej płacy ustawowej. Posunięcia te są zresztą na tyle niecodzienne i nieracjonalne, że aż niezrozumiałe i powodują powstanie wątpliwości co do tego, czy ich jedynym celem nie jest sztuczne doprowadzenie do sytuacji niewypłacalności skarżącego i jego małżonki. Wyzbycie się własności spółki, której miesięczne przychody kilkadziesiąt razy przekraczają wysokość wpisu sądowego od skargi i następnie domaganie się przyznania prawa pomocy, to jest udzielenia przez Skarb Państwa wsparcia w sfinansowaniu postępowania sądowoadministracyjnego, które to wsparcie kierowane być powinno tylko do ludzi naprawdę ubogich i nieporadnych życiowo, może być w tej sytuacji poczytane za nadużycie tego prawa. Wbrew zatem zarzutowi sformułowanemu w zażaleniu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawnia do postawienia tezy, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygnięcie podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie narusza więc art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.