II OZ 754/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1226/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. postanawia: zażalenie oddalić UZASADNIENIE II OZ 754/09 UZASADNIENIE A. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2009 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy J[...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. A. F. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej od w/w wyroku oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2009 r., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Na skutek sprzeciwu skarżącej, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie to utraciło moc. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej dochodu jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Z nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentów, m.in. odpisu zeznania podatkowego wynika, iż wnioskodawczyni w 2008 roku uzyskała dochód w wysokości 102.841, 95 zł. Historia wyciągów z kont bankowych skarżącej z okresu ostatnich 6 miesięcy wskazuje, iż saldo końcowe na rachunku wnioskodawczyni wynosiło: - w styczniu- 21 043, 00 zł, - w lutym- 4 763,64 zł, - w marcu- 4 489,53 zł, - w kwietniu 4 724, 56 zł, - w maju- 4 495, 85 zł. Skarżąca uzasadniając swoją trudną sytuację materialną wskazała, iż ponosi wysokie koszty bieżącego utrzymania- 563 zł (opłata za: czynsz i fundusz remontowy, media, bilet komunikacji miejskiej, podatek od nieruchomości, telefon) oraz koszty spłaty kredytów hipotecznych, zaciągniętych na zakup mieszkania w Warszawie oraz domu jednorodzinnego w miejscowości J[...] ( łącznie ok. 2.517 zł miesięcznie). Zarówno w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w sprzeciwie wnioskodawczyni oświadczyła, iż zmuszona była zwrócić się o pomoc prawną do mecenasa w sprawie cywilnej, który w jej imieniu złożył pozew do sądu o przeniesienie prawa własności domu jednorodzinnego w miejscowości J.. Sąd I instancji stwierdził, iż średni miesięczny dochód skarżącej z tytułu umowy o pracę w roku 2008 wyniósł 8570 zł brutto miesięcznie, natomiast w bieżącym roku ok. 7324 zł brutto miesięcznie. Powyższy dochód służy do utrzymania jednej osoby. Skarżąca nie jest zatem osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Poza tym wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielką mieszkania o pow. 30 m2, domu o pow. 160 m2, a obecnie dochodzi swoich praw do domu jednorodzinnego w miejscowości Jabłonna. Ponadto, na kontach bankowych skarżąca posiada od ponad pół roku dostępne środki w kwocie ok. 4500 zł. Porównanie wysokości salda początkowego w poszczególnych miesiącach dotyczących wskazanego okresu potwierdza, iż A. F. dysponuje wolnymi środkami, nawet po opłaceniu wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz spłatą zaciągniętych kredytów hipotecznych. Sąd I instancji stwierdził, iż uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie, należy stwierdzić, że zestawienie wysokości stałego dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z miesięcznymi kosztami niezbędnego utrzymania, nie pozwala przyjąć, iż A. F. znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, umożliwiającej zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym nie można stwierdzić, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając natomiast wniosek w zakresie ustanowienia adwokata, Sąd stwierdził, iż z oświadczenia skarżącej zawartego w załączniku do formularza PPF oraz w sprzeciwie z dnia 11 maja 2009 r., wynika, iż w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy miała ona ustanowionego z wyboru pełnomocnika do występowania przed sądem cywilnym. W ocenie Sądu I instancji, skoro zatem wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem oraz nie wykazała, że zawodowy pełnomocnik został jej przydzielony na podstawie przepisów o prawie pomocy, to mając na względzie treść art. 246 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie jej wniosku w tym zakresie nie jest możliwe. A. F. wniosła do Naczelnego Sadu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniosła, iż dom w Szczecinie pozostaje do dyspozycji jej rodziców, kawalerka w Warszawie jest w całości finansowana z kredytów, natomiast jeśli chodzi o dom w Jabłonnie, to o własności tej nieruchomości rozstrzygnie sąd cywilny, jednakże spłaca ona kredyt na wybudowanie i przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, skarżąca wskazała, że obecnie wartość jej zobowiązań przewyższa wartość jej zasobów finansowych. Wyjaśniła, iż posiada na koniec miesiąca środki na koncie bankowym, jednak wynika to z faktu, iż na koniec miesiąca ma miejsce wypłata wynagrodzenia, podczas gdy pobranie środków na spłatę kredytu i inne konieczne opłaty następuje w połowie miesiąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem instytucja udzielenia prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej , czyli takich , które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. Mając powyższe na uwadze należy podzielić pogląd Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 6 kwietnia 2009 r. skarżąca wskazała, iż jej miesięczne wydatki wynoszą łącznie 3.837 zł. W wydatkach tych uwzględniła ona także ratę pożyczki otrzymanej z pracy w wysokości 508 zł miesięcznie. Z przedstawionej natomiast przez skarżącą kartoteki wynagrodzenia uzyskiwanego w 2009 r. wynika, iż po dokonaniu wszelkich potrąceń, w tym potrąceń z tytułu wykazanej w wydatkach pożyczki pracowniczej średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącej wynosiło 4.690 zł. Zatem po odliczeniu wydatków pozostaje jej kwota 1361 zł. Mając powyższe na względzie, należy zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Trudno bowiem przyjąć, aby sytuacja majątkowa skarżącej przy obecnym stanie jej dochodów, nawet po uwzględnieniu wszystkich przedstawionych przez nią wydatków, nie pozwalała na poczynienie oszczędności w celu opłacenia pomocy prawnej i kosztów postępowania. Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w postanowieniu.