II FZ 375/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 62/08 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia 20 listopada 2007 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia na dłużnika zajętej wierzytelności kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 19 maja 2008 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Wr 62/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 marca 2008 r. odrzucającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. Oddział Zamiejscowy w W. z dnia 20 listopada 2007 r., Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skargę kasacyjną sporządził i wniósł reprezentujący Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w W., radca prawny, który na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przywoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., był obowiązany uiścić bez wezwania sądu wpis stały w wysokości połowy wpisu od skargi. Wobec nieuiszczenia wpisu Sąd w oparciu o przywołany powyżej przepis odrzucił skargę kasacyjną. Na postanowienie Sądu z dnia 19 maja 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej zażalenie wniósł Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w W. reprezentowany przez radcę prawnego. Strona skarżąca zarzuciła orzeczeniu Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie przepisów art. 221, art. 230, art. 231, art. 233 P.p.s.a. w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - przywoływanego dalej w skrócie jako "rozporządzenie", pomimo zwolnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z opłat sądowych na podstawie art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) - przywoływanej dalej w skrócie jako u.s.u.s. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący Zakład wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł. W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca podniosła, że stosownie do art. 114 § 4 u.s.u.s. w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Z art. 66 ust. 3 u.s.u.s. wynika, że zakład działa na podstawie niniejszej ustawy oraz innych ustaw regulujących poszczególne zakresy jego działalności. Do podstawowych zadań Zakładu należy pobór składek ubezpieczeniowych, zaś w przypadku niewpłacenia przez zobowiązanych należnych składek zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy regulujące egzekucję sądową. Dochodzenie należnych składek należy do zadań terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu, którymi na najwyższym szczeblu są oddziały kierowane przez dyrektorów - § 10 ust. 1 pkt 5 w związku z § 8 ust. 1 i ust. 2 załącznika do Rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statusu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 28, poz. 164). Egzekucja należności składkowych obywa się przede wszystkim w trybie przepisów o ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - przywoływanej dalej w skrócie jako u.p.e.a.. Stosownie do art. 19 § 4 tej ustawy egzekucję prowadzą dyrektorzy oddziałów ZUS. Powyższe regulacje dowodzą zdaniem strony skarżącej, iż zadanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie egzekucji należności składkowych jest realizowane na poziomie oddziału, tj. przez dyrektora wyposażonego w określone uprawnienia egzekucyjne. W konsekwencji nie budzi wątpliwości strony skarżącej, że zwolnienie z opłat sądowych, o którym stanowi art. 114 § 4 u.s.u.s. odnosi się do ustawowego zadania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jakim jest egzekwowanie należności składkowych przez dyrektora oddziału Zakładu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie kosztów udziału w postępowaniu przez jego strony ( art. 199 p.p.s.a.). Konkretyzacją tej zasady jest m.in. obowiązek uiszczenia kosztów sądowych przez ten podmiot, który wnosi pismo podlegające opłacie ( art. 214 § 1 p.p.s.a.). Z obowiązku tego strona może być zwolniona, jeżeli przepis szczególny stanowi inaczej ( art. 199 in fine p.p.s.a.). Wyjątki od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony przewidziano w art. 239 i 240 p.p.s.a. Niewątpliwie żaden z tych przepisów nie odnosi się do skarżącego w niniejszej sprawie Treść wskazanego art. 199, a także art. 241 p.p.s.a. pozwalają jednak na przyjęcie, iż zwolnienie od kosztów sądowych wynikać może także z przepisów innych ustaw. Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, iż przepisem takim jest art. 114 ust. 4 u.s.u.s. Stosownie do wymienionego przepisu w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Przepis ten warunkuje zatem uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych od tego, czy rozpoznawana przez sąd sprawa należy do zakresu prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych działalności określonej w ustawie. Zakres działania Zakładu określono w art. 68, art.69 ,art. 71 u.s.u.s. Jak trafnie podnosi autor zażalenia, jednym z elementów tej działalności jest pobór składek ubezpieczeniowych, a w przypadku gdy zobowiązany nie uiścił składek- prowadzenie postępowania egzekucyjnego ( w określonym w art. 19 § 4 u.p.e.a. zakresie) w celu ich przymusowego wyegzekwowana. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wówczas organem egzekucyjnym . Jego uprawnienia nie dotyczą jednak wszystkich rodzajów egzekucji , nie przysługują mu też wszystkie uprawnienia organu egzekucyjnego. Nie ma on m.in. uprawnienia do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności porządkowej dłużnika zajętej wierzytelności ( art. 168 e § 5 u.p.e.a.). Stosownie do art. 168 e § 1 u.p.e.a. na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do wysokości 3.800 zł. Organem uprawnionym do nałożenia kary jest organ egzekucyjny (art. 168 e § 4 ) z tym, że jeżeli egzekucję z wierzytelności prowadzi organ egzekucyjny, o którym mowa w art. 19 § 3, 4, 7 i postanowienie w sprawie nałożenia kary pieniężnej wydaje naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę tego organu. Uznać zatem należy, iż z mocy ustawy w zakresie spraw odpowiedzialności porządkowej Zakład Ubezpieczeń Społecznej nie prowadzi działalności ( nie zajmuje się tą kwestią) . Przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 listopada 2007 r. wydane w przedmiocie uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 17 września 2007 r. w sprawie nałożenia na dłużnika zajętej wierzytelności kary pieniężnej w wysokości 3.800zł za niewykonanie ciążącego na nim obowiązku związanego z egzekucją prowadzoną z wynagrodzenia za pracę zobowiązanej i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. zostało wydane w oparciu o art. 168e u.p.e.a. (choć jako przedmiot sprawy podano w zaskarżonym postanowieniu błędnie egzekucję świadczeń pieniężnych). Nie jest to zatem sprawa leżąca w zakresie prowadzonej przez stronę skarżącą działalności, określonej w ustawie. Strona skarżąca zobowiązania była zatem, na mocy art. 214 § 1 i art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. uiścić wpis od skargi kasacyjnej. W tym przypadku wpis był wpisem stałym ( § 2 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 rozporządzenia).Skargę kasacyjną wniósł radca prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu trafnie więc ocenił, że zachodzą podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej w oparciu o art. 221 P.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, odnosząc się do argumentu in fine uzasadnienia zażalenia, iż skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga ( sporządzona przez osobę niebędącą radcą prawnym czy adwokatem) podlega odrzuceniu, to zgodnie z art. 222 p.p.s.a. nie mógł żądać opłat od tego pisma, a brak opłaty nie stanowił przeszkody do rozpoznania sprawy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia.