I C 1514/20

<p>Sygn. I C 1514/20</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 8 kwietnia 2024 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="192"/> <col width="515"/> </colgroup> <tr> <td> <p> Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>sędzia Hanna Kaflak-Januszko</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekretarz sądowy Anna Zacira</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2024 r. w Słupsku</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> Bank (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">L. N. (1)</span>, <span class="anon-block">T. N.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">M. G.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>I. oddala powództwo;</p> <p>II. zasądza od powoda <span class="anon-block"> Bank (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">G.</span> na rzecz pozwanych <span class="anon-block">L. N. (1)</span>, <span class="anon-block">T. N.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">M. G.</span> po 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście i 00/100 zł) kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.</p> <p>I C 1514/20</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block"> Bank (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block"> (...)</span> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- --> .11.2020 r. </span> </em> pozwał <span class="anon-block">L.</span> <span class="anon-block">N.</span>, <span class="anon-block">T.</span> <span class="anon-block">N.</span>, <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">G.</span> solidarnie o:</p> <p>85 950,42 CHF z dalszymi odsetkami karnymi od kapitału tj. od 51 047,13 CHF, wynoszącymi 10,98 % rocznie od 2.11.2020 r. do dnia zapłaty,</p> <p> <em> <!-- -->ewentualnie (k. 109 i n.) </em>o 296 339,85 zł z odsetkami w przypadku, gdyby sąd negował możność dochodzenia należności w <span class="anon-block"> (...)</span>, jak i na wypadek ustalenia nieważności umowy – jako bezpodstawnego wzbogacenia w zw. z świadczeniem nienależnym na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405;art. 406;art. 407;art. 408;art. 409;art. 410;art. 411)">art. 405-411 kc.</a> </p> <p> <em> <!-- -->Pozwani</em> wnieśli o oddalenie powództwa. Podnieśli – różnie akcentując ich kolejność - zarzut przedawnienia, a także nieważności umowy jako typowej w sporze o tzw. kredyty frankowe, a więc ze świadczeniem dookreślonym odniesieniem się do kurs ustalanego arbitralnie przez kredytodawcę, co świadczy o abuzywnym charakterze postanowień umowy w tym zakresie wobec jednostronnego kreowania wysokości należności umownych. Nadto pojawiły się zarzuty dotyczące wysokości dochodzonych należności, zgłoszony został zarzut potrącenia.</p> <p> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd ustali, że: </span> </em> </p> <p>16.09.2005 r. zawarto umowę kredytu z datą 12.09.2005 r. z poprzednikiem prawnym powoda a <span class="anon-block">H. N.</span> i <span class="anon-block">L. N. (1)</span> w wysokości 174 263,60 zł indeksowanego kursem <span class="anon-block"> (...)</span> przy czym wypłata miała nastąpić w PLN po przeliczeniu według kursu kupna CHF wynikającego z tabeli kursów kredytodawcy, a spłata – według kursów sprzedaży.</p> <p>Aneksami zwiększono kwotę kredytu o 12 000 zł, 38 500 zł.</p> <p>Po śmierci <span class="anon-block">H. N.</span> 13.06.2012 r. spadek po niej nabyli pozwani po 1/4 udziału.</p> <p>Pismem z 23.06.2014 r. <span class="underline"> <!-- -->powód wypowiedział umowę</span> w terminie 30 dni wobec niedochowania warunków umowy. Pismo przesłał na adres kredytowanej nieruchomości, gdyż kredytobiorca mimo wezwania nie podał adresów pozostałych spadkobierców.</p> <p> <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">L. N.</span> odebrał pismo z wypowiedzeniem 30.06.2014 r. i 2.07.2014 r.</span> (przesłane było adres prowadzenia działalności i adres domowy). Pozostali pozwani nie odebrali korespondencji pod adresem domowym kredytobiorców.</p> <p> <em> <!-- -->dowód: wyciąg z ksiąg bankowych – k. 6, umowa kredytu z aneksami – k. 7-15, postanowienie spadkowe – k. 16, wypowiedzenie z dowodem doręczenia – k. 19-30, informacje o adresach – k. 32-34, korespondencja w związku z informacją o śmierci ww. dokumenty - k. 17-18</em> </p> <p> <span class="anon-block">L. N.</span> odebrał wezwanie do zapłaty dla pozostałych po wypowiedzeniu.</p> <p> <em> <!-- -->dowód: dowody doręczenia – k. 35-42</em> </p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sąd nie uwzględnił powództwa – </span> </p> <p>wobec uznania skuteczności zarzutu przedawnienia.</p> <p>W niniejszej sprawie doszło do szczególnej sytuacji procesowej, gdyż pozwani bronili się zarzutem przedawnienia wobec żądania głównego – zapłaty zadłużenia z umowy kredytu, a także wskazywali na zarzut nieważności umowy w sposób typowy dla spraw o kredyty CHF (jak i inne ofensywne w innym stopniu). Pozwany zaś zgłosił roszczenie ewentualne o zapłatę z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, która mogła się jednak aktualizować w przypadku stwierdzenia nieważności umowy. W tle pozostawała hipoteka zabezpieczająca niespłacony kredyt. Dodatkowo pojawił się problem określenia terminu wymagalności dla pozwanych będących spadkobiercami (skoro nie odebrali pism z wypowiedzeniem umowy).</p> <p>W zaistniałej sytuacji – skoro żądanie główne wynikało z umowy, a zarzut przedawnienia niweczy możność skutecznego dochodzenia należności, jeżeli strona powoła się na ten skutek upływu czasu, to na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a> należało orzec jak w sentencji.</p> <p>Co do kredytodawcy termin przedawnienia nie budził wątpliwości. Natomiast co do następców prawnych drugiego kredytodawcy sytuacja komplikowała się wobec problemu doręczenia im korespondencji związanej z następstwem prawnym. Przy tym sąd rozpoznający ma na uwadze, że w innych okolicznościach osoby w takiej sytuacji wnosiłyby o uwzględnienie faktycznego momentu doręczenia im wypowiedzenia umowy (by dalej ją wykonywać bez kosztów opóźnień i konieczności natychmiastowej spłaty). Dlatego pogląd prawny, na który się powołali, że fakt możności wypowiedzenia jest dostateczny, by rozliczać bank z przedawnienia, nie był przekonujący, ale sąd nie badał dokładnie kazusu, w którym został on wyrażony, gdyż niniejszy wskazywał na istotną odmienność. Przy tym, gdyby co do tych pozwanych przejść na badanie żądania ewentualnego związanego z zarzutem nieważności umowy, pojawiałaby się cząstkowa kwota, jaka pozostawałby do zapłaty. Jednocześnie nieważność umowy, prowadziłaby do upadku hipoteki, jako instytucji akcesoryjnej. Jak już jednak wspomniano – procesowo do rozliczenia żądania głównego przeważał zarzut przedawnienia, a kwestia rozliczenia hipoteki w oparciu o zarzut nieważności umowy, to zagadnienie innego etapu procesowego, do którego zasadne byłoby przejście, gdyby nie było zarzutu przedawnienia (zwłaszcza, że pozwani nie uznawali powództwa).</p> <p>Reasumując sytuację pozwanych – następców prawnych drugiego kredytobiorcy, sąd uznał, że nie mogą być oni w gorszej sytuacji niż występujący z nimi kredytobiorca, mimo że dłużnicy solidarnie odpowiadają w zakresie swojej sytuacji, jeżeli mają ku temu zarzuty. Dlatego sąd stwierdził, że w okolicznościach tej sprawy, należy zastosować <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a> i nie obciążać następców prawnych skutkami prawnymi przedawnienia roszczenia wobec dłużnika głównego, pozostającego w sytuacji tożsamej ze zmarłym współdłużnikiem. Fakt, że następcy prawni zostają jego beneficjentami spadku, nie podważa tej konstatacji.</p> <p>Poza tym sąd nie podzielił stanowiska powoda, że zarzut przedawnienia nie znajduje zastosowania, gdyż nie zostały podane żadne szczególne okoliczności zaistnienia tej sytuacji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117(1))">art. 117^{<!-- -->1}kc</a>).</p> <p>Wobec powyższego mimo przeprowadzenia postępowania dowodowego co do nieważności umowy, które potwierdziło, że był to typowy przypadek prowadzący do stwierdzenia nieważności umowy - skoro sprawa nie przeszła do następnego etapu badania, nie ma podstaw do ustalania nieważności, zwłaszcza że kwestia ta została zgłoszona ze stanowiskiem oddalenia powództwa w całości.</p> <p>Nadto do rozważenia wobec następców prawnych mógł być aspekt skuteczności wypowiedzenia poprzez doręczenie w toku procesu. Może to być bowiem obecnie ocenne prawnie, czy wystarczające jest samo doręczenie w procesie powiązane z upływem czasu na podjęcie czynności zamiast typowego trybu z informacją o możności restrukturyzacji.</p> <p>O kosztach rozstrzygnięto na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1))">art. 98 § 1 i 1^{<!-- -->1} kpc</a> w zw. § 2 pkt. 7 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych dla każdego z pozwanych, gdyż mimo łączącej ich odpowiedzialności – każdy z nich osobno ustanowił pełnomocnika, co wymagało odrębnych kontaktów. Nie uwzględniono jednak wniosku o zwiększoną stawkę, choć sprawy dotyczące kredytów jak sporny – są skomplikowane, że wykształcił się trend ponad zwyczaj widoczny w orzecznictwie, że podwyższone stawki są rzadkością.</p> </div>