II GSK 1730/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1284/12 w sprawie ze skargi C. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1284/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. (dalej: Sąd I instancji) uwzględniając skargę C. W. (dalej: Skarżącej) uchylił decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR), z dnia [...] r., nr [...]i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. D. z dnia [...] ., wydaną w przedmiocie przyznania płatności bezpośredniej na rok [...] obejmującej jednolitą płatność obszarową, uzupełniającej obszarowej i płatności do krów oraz nałożenia sankcji. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że : W dniu [...]r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. D. wpłynął wniosek Skarżącej o przyznanie płatności bezpośredniej (OB) na rok[...], obejmujący jednolitą płatność obszarową (JPO), uzupełniającą płatność bezpośrednią do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatność zwierzęcą - PZ) i płatność do krów i owiec (PK). Wniosek obejmował przyznanie płatności do zadeklarowanego obszaru działek rolnych o pow. [...] ha (do płatności [...]),[...] ha ( do płatności uzupełniającej [...]) i 10 sztuk samic z gatunku bydło domowe ([...]). Zgodnie z zapisami w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, na dzień [...] r. posiadaczem zgłoszonych przez Skarżącą sztuk bydła był jej mąż T. W. Skarżąca pozostawała z nim we wspólności majątkowej małżeńskiej, prowadziła wspólne gospodarstwo rolne i jest współposiadaczem zwierząt ujawnionych do płatności do krów i owiec. W toku postępowania mąż Skarżącej złożył oświadczenie, że pozostaje w związku małżeńskim ze Skarżącą i wyraża zgodę na uwzględnienie zwierząt będących w jego posiadaniu, przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca. Złożył także oświadczenie o wyrażeniu zgody na uwzględnienie zwierząt, których był współposiadaczem, do płatności do krów i owiec, o którą ubiega się Skarżąca. Jednocześnie wskazał, iż ubiega się też o płatność do krów. Decyzją z [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. D. przyznał Skarżącej płatność [...] i [...] do powierzchni zadeklarowanej, za [...] r. Odmówił natomiast przyznania płatności do krów i owiec ([...]) i nałożył sankcję, argumentując, iż podane zwierzęta, na dzień [...]r., nie przebywały według danych systemowych w siedzibie Skarżącej, tylko jej małżonka, a zdaniem organu posiadanie zwierząt które są zarejestrowane na wnioskodawcę jest podstawowym kryterium przyznania wnioskowanej płatności. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, wskazując, że zwierzęta zarejestrowane są na jej męża, z którym wspólnie prowadzi gospodarstwo rolne i nie posiada rozdzielności majątkowej. Decyzją z dnia [...]. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji, wymieniając jako przyczynę odmowy przyznania płatności do krów i owiec ([...]) to, że zgłoszone do tej płatności sztuki bydła, nigdy nie były zarejestrowane w siedzibie stada Skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2b, 2c i ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2008.170.1051, dalej ustawa o płatnościach bezpośrednich) płatność do krów i owiec ([...]) może być przyznana tylko rolnikowi, który złożył wniosek o płatność [...]i może ją otrzymać oraz posiada lub współposiada krowy uprawniające do płatności [...] (w odpowiednim wieku i ilości), zarejestrowane na siebie, w odpowiednim dla ww. płatności terminie, w prowadzonym przez ARiMR odpowiednim rejestrze dotyczącym zwierząt gospodarskich. Natomiast brak zarejestrowania zwierzęcia zgłaszanego do płatności [...] na osobę wnioskującą o przyznanie tych płatności, oznacza brak możliwości uzyskania w/w płatności. Zgody, o której mowa w art. 7 ust. 7 ww. ustawy udzielić może natomiast jedynie osoba, na którą takie zwierzę zgłaszane do płatności [...] nie jest zarejestrowane, ale która jest jego współposiadaczem (np. mąż osoby zgłaszającej ww. zwierzę do płatności). Przepis ten powinien być bowiem odczytywany w powiązaniu z przepisem art. 7 ust. 2b pkt 2 lit. b, wskazującym na podmioty które mogą starać się o ten rodzaj wsparcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Skarżąca zarzuciła błędną interpretację art. 7 ust. 2b i 2c oraz ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, a także naruszenie art. 7, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. W uzasadnieniu powołała się na złożone do akt sprawy oświadczenia męża wyrażające zgodę na zakwalifikowanie zgłoszonych zwierząt do płatności [...] i [...]. Podniosła też, że współposiada wraz z mężem zgłoszone zwierzęta na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z 22 maja 2013 r. (sygn. akt III SA/Kr 1284/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz Skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W ocenie Sądu I instancji, organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez nieodniesienie się do konsekwentnie podnoszonego zarzutu, iż Skarżąca wraz z małżonkiem są współwłaścicielami i współposiadaczami gospodarstwa rolnego na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, w tym również stada bydła. Nadto, w ocenie Sądu, interpretacja art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, dokonana przez organy, nie znajduje potwierdzenia w treści tego przepisu. Podkreślił, że warunkiem przyznania wsparcia specjalnego w formie płatności do krów i owiec ([...]) jest spełnienie w danym roku warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz posiadanie w dniu [...] danego roku, co najmniej [...] samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...] miesięcy życia, znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem gospodarczym lub środowiskowym. Potwierdzeniem stanu posiadania jest wpis dokonany w rejestrze zwierząt, zawierający dane posiadacza zwierzęcia. W przypadku gdy zwierzę, o którym mowa w art. 7 ust. 2b pkt 2 cyt. ustawy, w dniu 31 maja danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe lub płatność do krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrażą zgodę. Zwrócił jednocześnie uwagę, że choć w powołanej ustawie nie zdefiniowano pojęcia posiadania, to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się cywilistyczne znaczenie tego pojęcia (art. 336 k.c.). Zdaniem Sądu, sam wpis do rejestru nie przesądza o tym czy wnioskodawca jest posiadaczem zgłaszanych zwierząt czy nie. Dlatego organy powinny ustalić zaistnienie w sprawie przesłanki posiadania zgłoszonego do płatności bydła również na podstawie innych dowodów, po rozważeniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wskazał przy tym, że Skarżąca jest współwłaścicielem zgłoszonych zwierząt oraz, że mąż Skarżącej złożył oświadczenie, z którego wynika fakt współposiadania tych zwierząt wspólnie ze Skarżącą. Zarzucił również, że Dyrektor ARiMR nie wyjaśnił, z jakich powodów w oświadczeniu wskazał, iż ubiega się o płatność do krów i owiec ([...]). W ocenie Sądu I instancji, tym samym doszło do naruszenia art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nie daje możliwości przyznania płatności do krów i owiec ([...]) także rolnikowi, który złożył wniosek o płatność [...] i może ją otrzymać oraz posiada lub współposiada krowy uprawniające do płatności [...], które są zarejestrowane na współposiadacza tych zwierząt, nie wnioskującego o wsparcie tego rodzaju. Zdaniem Sądu I instancji wykładnia przepisu zastosowana przez Dyrektora ARiMR w sposób nieuprawniony pozbawia możliwości ubiegania się o płatności PK tych współposiadaczy, którzy nie widnieją w rejestrze jako posiadacze zgłoszonego bydła. Tym bardziej, że z ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2008, Nr 204, poz. 1281) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych (Dz. U. z dnia 2 lipca 2004 r.), nie wynika obowiązek zamieszczania w rejestrze danych na temat współposiadaczy. We wniesionej od ww. wyroku skardze kasacyjnej, Dyrektor ARiMR wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sąd I instancji, zarzucając: I. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji pomimo braku naruszenia prawa materialnego, braku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania i braku naruszenia prawa procesowego, II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowywanie art. 7 ust. 2b pkt 2) lit. a) w zw. z ust. 2c oraz ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego poprzez błędne przyjęcie, że: - przepis ten nie stanowi podstawy do uznania, iż jedynie rejestr zwierząt gospodarczych jest dowodem na wykazanie przez wnioskodawcę posiadania zwierząt i zakwalifikowanie ich do płatności, - zwierzęta zarejestrowane nie na stronę, lecz na małżonka strony, niedeklarującego jednocześnie gruntów do płatności, mogą być uwzględnione do płatności za zgodą tegoż małżonka. W treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazał na błędne uznanie przez Sąd I instancji naruszenia art. 3 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich bowiem ustawodawca w art. 7 ust. 2b pkt 2) lit. a) w zw. z ust. 2c oraz ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, ograniczył środki dowodowe w zakresie wykazania faktu posiadania bydła wyłącznie do rejestru zwierząt gospodarczych. Organ nie był bowiem zobowiązany do dokonywania dodatkowych wyjaśnień i udowadniania faktu posiadania zwierząt w sytuacji, gdy to Skarżąca nie wykazała się stosownym wpisem w rejestrze zwierząt, wymaganym ustawowo. Nie był również zobowiązany do wyjaśnienia przyczyn złożenia omyłkowego oświadczenia małżonka Skarżącej w sytuacji, gdy nie miało ono znaczenia w sprawie. Jego zdaniem, wskazane przez Sąd I instancji naruszenie przez organ art. 3 ust.1 w zw. z ust 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 80 kpa, wynika tylko z przyjęcia wyżej przytoczonej wykładni art. 7 ust. 2b w zw. z ust. 2c oraz ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, stąd też uwzględnienie ww. argumentacji Dyrektora ARiMR jednocześnie wpływa na zanegowanie stanowiska Sądu I instancji. Nie podzielił również poglądu Sądu I instancji, co do tego iż fakt posiadania (współposiadania) zwierzęcia może być badany wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi. Stwierdzenie takie stoi w sprzeczności z zapisem ustawy o płatnościach bezpośrednich, która wpisowi do rejestru przypisuje wyłączną moc dowodową w tym względzie. Przepis art. 7 ust. 2b pkt 2 lit c) ustawy o płatnościach bezpośrednich nie daje możliwości przyznania płatności rolnikowi, który złożył wniosek o płatność [...] oraz posiada (współposiada) krowy uprawnione do płatności ([...]), ale zwierzęta te są zarejestrowane na współposiadacza tych zwierząt nie wnioskującego o wsparcie. Przepis ten stanowi bowiem, iż posiadanie zwierząt musi wynikać z zapisów rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Brak więc zarejestrowania zwierzęcia zgłoszonego do płatności [...] na osobę wnioskująca o płatność oznacza brak możliwości uzyskania ww. płatności do takiego zwierzęcia. Natomiast zgodę, o której mowa w art. 7 ust. 7 ustawy, udzielić może tylko osoba, na którą takie zwierzę nie jest zarejestrowane, ale która jest jego faktycznym współposiadaczem i jednocześnie nie stara się o płatność. Przepis ten musi być bowiem odczytywany łącznie z przepisem art. 7 ust. 2b pkt 2 lit a) wskazującym na podmioty mogące starać się o ten rodzaj wsparcia - tj. osoby, które spełniają warunki uzyskania płatności [...]. A contrario, osoby, które takiego warunku nie spełniają, nie starają się bowiem o tą płatność, nie mogą też otrzymać płatności [...]. Natomiast zgoda wyrażona przez współwłaściciela pozwala uniknąć sytuacji, gdy poprawny pod względem administracyjnym wniosek byłby negowany z uwagi na kwestie związane z cywilnymi prawami współposiadaczy do dysponowania zwierzęciem zgłaszanym do płatności Wskazał również, że nie ma żadnego znaczenia dla sprawy fakt, iż mąż Skarżącej złożył oświadczenie, w przedmiocie wyrażenia zgody na zgłoszenie zwierząt do płatności [...], w którym wskazał, iż stara się o tę płatność. Mąż Skarżącej bowiem, nie deklarował gruntów do płatności [...], co warunkuje otrzymanie płatności [...]. Natomiast gdyby złożył oświadczenie bez powyższego wskazania, iż wyraża zgodę na zadeklarowanie przez Skarżącą krów, będących przedmiotem współwłasności, do płatności [...], to zgoda taka nie mogłaby być uwzględniona przez organ, gdyż krowy zarejestrowane były na męża Skarżącej a nie na nią, czego wyraźnie wymaga przepis art. 7 ust. 2b ustawy o płatnościach bezpośrednich. Wskazał również, że z ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz z rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarczych oznakowanych, nie wynika obowiązek zmieszczenia w rejestrze danych na temat współposiadaczy. Nie przesądza to jednak o wadliwości wykładni zastosowanej przez organ, gdyż po pierwsze, świadczy to właśnie o tym, że zwierzęta są rejestrowane zgodnie z tymi przepisami zawsze tylko na jedną osobę, a ponadto zasady płatności określa generalnie ustawa o płatnościach bezpośrednich, która w tym względzie ma pierwszeństwo zastosowania, a odsyła tylko w kwestiach szczegółowych do innych przepisów. Zwrócił uwagę, że Wskazał również, że zasady finansowe w tym zakresie określono w Rozporządzeniu Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie 1782/2003 (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia 2009 r.) m.in. w art. 68 i nast. rozporządzenia. Państwa członkowskie natomiast mogą doprecyzować sposób przyznawania płatności w zakresie nieuregulowanym przepisami UE. Dyrektor ARiMR, zwrócił również uwagę na szczególny charakter płatności [...], które są świadczeniami dodatkowymi z tytułu samego posiadania krów, nie wiążą się zaś z innymi obowiązkami. Stąd też wykazanie tego posiadania powinno być interpretowane ściśle zgodnie z wymogami ustawowymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna okazała się nie uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Dyrektor ARiMR zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, a więc art. 145 § 1 lit a-c) p.p.s.a., w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej nawiązując do art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 80 Kpa. Wywiódł bowiem, że w art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit. a) w zw. z art. 7 ust. 2c i ust. 7 tej ustawy ustawodawca ograniczył środki dowodowe w zakresie wykazania faktu posiadania bydła, wyłącznie do rejestru zwierząt gospodarskich. Zarzucił również że Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, iż rozstrzygnięcie nie było poprzedzone wyczerpującym rozpatrzeniem całego materiału dowodowego. Dyrektor ARiMR bowiem przeanalizował kwestie wpisu do rejestru, co stanowiło wyłączny dowód w sprawie. Nie był on zobowiązany do dokonywania dodatkowych wyjaśnień co do faktu posiadania zwierząt, w sytuacji gdy Skarżąca nie wykazała się stosownym wpisem do rejestru zwierząt. Nadto, Dyrektor ARiMR zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit.a) w zw. z art. 7 ust. 2c oraz art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten nie stanowi podstawy do uznania, iż jedynie rejestr zwierząt gospodarczych jest dowodem na wykazanie przez wnioskodawcę posiadania zwierząt. Stwierdził również, że zwierzęta zarejestrowane nie na Skarżącą, lecz na jej małżonka, który nie deklarował gruntów do płatności, nie mogą być podstawą do udzielenia jej wsparcia specjalnego jakim jest płatność do krów ([...]), za zgodą tegoż małżonka. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit a) w zw. z art. 7 ust. 2c oraz art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jako zarzutu który ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy, iż jest on nie uzasadniony. Zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. b) pkt 2 lit. a) ww. ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przysługuje wsparcie specjalne w formie płatności do samic gatunku bydło domowe (Bos taurus) i do samic gatunku owca domowa (Ovis aries), zwane dalej "płatnością do krów i owiec", o ile w dniu [...] danego roku posiada nie więcej niż [...] z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...] życia, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzonego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 2 lit c) ww. ustawy płatność do krów i owiec przysługuje do zwierząt, o których mowa w ust. 2b pkt 2, znajdujących się w dniu [...]danego roku w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem gospodarczym lub środowiskowym, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzonego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Gdy działka lub zwierzę, o którym mowa w ust. 2b pkt 2, w dniu [...] danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe lub płatność do krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę - art. 7 ust. 7 ww. ustawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, iż wpis do rejestru zwierząt gospodarskich nie przesądza o tym czy tylko wnioskujący o płatność jest posiadaczem zgłaszanych zwierząt, a jednocześnie że wpis ten nie jest jedynym środkiem dowodowym za pomocą którego może on wykazywać, iż jest w posiadaniu zwierząt określonych w art. 7 ust. 2 lit. b) pkt 2 lit. a) ustawy o płatnościach bezpośrednich. Organy przyjęły bowiem, że jedynym kryterium potwierdzającym posiadanie zwierząt było wpisanie rolnika do tzw. rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Przepis art. 7 ust. 2a) pkt. 2 lit a) ustawy o płatnościach bezpośrednich nie formułuje bowiem kategorycznego warunku, iż posiadanie każdego z współposiadaczy ubiegającego się o płatność musi wynikać z zapisów rejestru. Wskazuje on jedynie, co wynika z jego sformułowania ( ...co potwierdza wpis do rejestru...), że wpis do rejestru jest przesłanką wskazująca na to, iż dany rolnik jest w posiadaniu zwierząt. Wskazują na to również przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt ( Dz.U. z 2004r.91.872 dalej ustawa o identyfikacji i rejestracji zwierząt) oraz z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 czerwca 2004r w sprawie szczegółowego zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarczych oznakowanych ( Dz.U. 2004.152.1605), bowiem nie przewidują one ujawniania w rejestrze danych na temat współposiadaczy, a jedynie danych posiadacza zwierzęcia gospodarskiego. Zauważyć również należy, że przepisy ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt również w odniesieniu do bydła odwołują się do rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. WE L 204 z 11.08.2000, str. 1, dalej rozporządzenie (WE) nr 1760/2000). Tak więc zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a) ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt posiadaczem zwierzęcia, w odniesieniu do bydła, jest podmiot, o którym mowa w art. 2 tiret trzecie ww. rozporządzenia (WE). Przepis ten stanowi, że jest nim osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za zwierzęta, na stałe lub tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na rynku. Natomiast z preambuły rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 wynika, że wprowadzenie skutecznego systemu identyfikacji i rejestracji bydła ma na celu utrzymanie i umocnienie zaufania konsumentów do bezpieczeństwa mięsa wołowego poprzez poprawę przejrzystości warunków produkcji produktów mięsnych i ich dystrybucji na rynku, w szczególności, jeżeli chodzi o przejrzystość ciągu informacji, identyfikujących pochodzenie mięsa (pkt 4 i 5 preambuły). Również w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt posiadacz zwierzęcia gospodarskiego, podmiot prowadzący miejsce gromadzenia zwierząt oraz podmiot prowadzący zakład przetwórczy są obowiązani zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji, siedzibę stada, miejsce gromadzenia zwierząt oraz miejsce unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich w celu nadania numeru siedziby stada, numeru miejsca gromadzenia zwierząt lub numeru miejsca unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich. Tak więc celem prowadzenia rejestru jest przede wszystkim poddanie kontroli stad zwierząt, w szczególności pod kątem obserwowania zmian ilościowych oraz miejsca pobytu i przemieszczeń stada. Tego typu działania prowadzone są dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego co ma na celu ochronę zdrowia ludzi i zwierząt (pkt 6 preambuły rozporządzenia nr 1760/2000). Uznać należy więc, że wpis do rejestru nie ma na celu dokumentowania "posiadania" stada przez danego posiadacza, a służyć ma skutecznemu monitorowaniu przemieszczania się zwierząt, rejestrowania ich miejsca pobytu i ich ilości, celem zapewnienia bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego. Sam wpis posiadacza ma jedynie na celu ujawnienie osoby za te obowiązki odpowiedzialnej. Dokonując oceny jakim podmiotom i na jakich warunkach przysługuje płatność do krów i owiec należy odnieść się również do przepisów rozporządzenia nr 73/2009 i użytych w nim pojęć. Płatność, o którą ubiegała się Skarżąca należy do wsparcia specjalnego, o której mowa art. 131 i w tytule III rozdział 5, m.in.w art. 68 ust. 1 i rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U.UE L09.30.16 ze zm.- zwanego dalej rozporządzeniem nr 73/2009). Płatności określone w tym akcie, jak i w przepisach krajowych m.in. w ustawie o płatnościach bezpośrednich przyznawane są rolnikowi. Przepis art. 2 a rozporządzenia nr 73/2009 zawiera definicję pojęć "rolnik" i "działalność rolnicza". W myśl art. 2a rozporządzenia nr 73/2009 "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Natomiast zgodnie z art. 2c rozporządzenia nr 73/2009 "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6. Mając na uwadze unormowania zawarte w rozporządzeniu nr 73/2009 i w przytoczonych przepisach krajowych przyjąć należy, że ich wykładnia pozwala na stwierdzenie, że uprawnionym do płatności do krów i owiec jest każdy z współposiadaczy zwierząt, będący rolnikiem, a więc i Skarżąca. Przy czym winna ona spełnić w danym roku warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, złożyć wniosek o przyznanie tej płatności, posiadać w dniu [...] danego roku nie więcej niż [...] samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...] miesięcy życia i znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem gospodarczym lub środowiskowym. Również brzmienie przepisu art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich koreluje z tak rozumianym art. 7 ust. 2b pkt 2 lit a) tej ustawy, bowiem ustawodawca dopuszcza możliwość nie tylko współposiadania zwierząt o których mowa w art. 7 ust. 2b pkt 2 ww. ustawy, ale również możliwość ubiegania się każdego z tych współposiadaczy o płatność do krów i owiec [...]. Stanowi on bowiem, że w przypadku krów czy owiec, które są przedmiotem współposiadania płatność przysługuje temu z współposiadaczowi na którego pozostali współposiadacze wyrażą zgodę. Brak jest natomiast podstaw do różnicowania sytuacji współposiadaczy zwierząt w zależności od tego czy zostali oni wpisani do rejestru Należy przy tym wskazać również na orzeczenia sądów w którym prezentowane jest stanowisko co do znaczenia wpisu do rejestru, wskazujące, że brak jest podstaw prawnych umożliwiających przyjęcie, że organ odmawia przyznania płatności osobie, która nie widnieje w rejestrze, bez zbadania rzeczywistego stanu posiadania. Wpis w rejestrze jest jednym z elementów, które można wziąć pod uwagę przy ustalaniu stanu posiadania, nie można jednak ograniczać się jedynie do tej kwestii ( wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt II GSK 354/09, wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r. o sygn. akt II GSK 58/09 oraz II GSK 74/09, wyrok NSA z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II GSK 135/09, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lipca 2010r I SA/Kr 839/10). W związku z powyższym należy podkreślić, iż konsekwencją przyjęcia, że wpis do rejestru zwierząt nie może być jedynym dowodem na potwierdzenie posiadania zwierząt przez rolnika ubiegającego się o płatność do krów i owiec, jest uznanie że Skarżąca będąca współposiadaczem krów, nie będąca wpisanym posiadaczem tych krów do rejestru zwierząt, spełniająca pozostałe warunki od których uzależnione jest przyznanie tej płatności, określone w art. 7 ust. 2c pkt 2 lit a) i 2c ustawy o płatnościach bezpośrednich jest uprawniona do ubiegania się o płatność do krów i owiec. Powyższe stanowisko, stanowi również o niezasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 80 Kpa. Organy bowiem wobec przyjęcia, iż wpis do rejestru zwierząt gospodarskich jest jedynym możliwym dowodem na wykazanie posiadania zwierząt określonych w art. 7 ust. 2b pkt. 2 lit c) i ust. 2c nie dokonały również żadnej dodatkowej kontroli, celem zweryfikowania wniosku Skarżącej, opierając się tylko i wyłącznie na wpisie danych do rejestru zwierząt. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady w zakresie rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów. W art. 3 ust. 3 ww. ustawy postanowiono, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednakże zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy organy Agencji mają stać na straży praworządności i wyczerpująco rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Organy Agencji mają jednak w związku z twierdzeniami strony obowiązek zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwość jej twierdzeń co daje podstawę do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o dopłatach bezpośrednich, a więc winny przeprowadzić kontrolę, tak aby skutecznie zweryfikować zgodność tych twierdzeń z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc. W niniejszej sprawie nie podjęto żadnych działań, m.in nie przeprowadzono kontroli poprzestając na ustaleniu wpisu do rejestru. Natomiast Skarżąca konsekwentnie twierdziła, iż wraz z mężem pozostaje w związku małżeńskim na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne i są współposiadaczami zwierząt co do których wnieśli o płatność do krów i owiec. Dodać należy, w odniesieniu do uwag Dyrektora ARiMR, co do oświadczenia męża Skarżącej, w przedmiocie wyrażenia zgody na zgłoszenie zwierząt do płatności PK, w którym wskazał, iż stara się o tę płatność, że Sąd w uzasadnieniu odniósł się do tych okoliczności marginalnie. Kwestia ta nie stanowiła podstawy rozstrzygnięcia i nie ma wpływu na kształt wyroku. Wskazać również należy, iż w skardze kasacyjnej, sformułowano zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a ( w kształcie art. 145 § 1 pkt 1 lit a - c) p.p.s.a. wskazanego w oparciu o podstawę naruszenia przepisów postępowania. Jednak poza niejednoznacznym wskazaniem przepisu, skarga nie zawiera jego uzasadnienia. Zarzut ten nie jest również powiązany z odpowiednimi przepisami postępowania. Skarżący ograniczył się jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do wskazania, iż Sąd nie podniósł zarzutów naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Z tego względu zarzut te uznać należy za nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skargę oddalił. ----------------------- 3 Sygn. akt II GSK 1730/13 6 9 13 11 7