II OSK 2892/19

SENTENCJA Dnia 9 października 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E. Z. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. w sprawie ze skargi kasacyjnej E. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 417/18 w sprawie ze skargi E. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 417/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę skarżącej na zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], którym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], w zakresie terminu do uiszczenia przez E. Z. grzywny i terminu wykonania egzekwowanego obowiązku, wyznaczając nowy termin do dnia 30 września 2018 r., a w pozostałej części utrzymując postanowienie w mocy, tj. nałożenia na skarżącą grzywny w wysokości 10000 złotych w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego, funkcję sanitariatu (wc), wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] położonej w K., gm. K.. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosła skarżąca, zwierając w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że jest on zasadny z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków po stronie skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 tej ustawy (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07). W związku z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w okolicznościach tej sprawy ww. uchwała pozostaje aktualna, ponieważ nie zaistniały w tej sprawie skutki prawne o jakich mowa w art. 61 § 6 p.p.s.a. (Sąd I instancji oddalił skargę, a przed wydaniem wyroku nie doszło do wstrzymania wykonania postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celi przymuszenia). Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W tej sprawie wniosek skarżącej nie zawiera żadnej argumentacji poza wskazaniem, że wniosek ten jest zasadny z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków po stronie skarżącej. Nie jest rolą sądu administracyjnego, a w szczególności Naczelnego Sądu Administracyjnego, niejako poszukiwanie uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku strony skarżącej. Ponadto nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia powinno być też to, że nałożono ją w postępowaniu egzekucyjnym. Po pierwsze, udzielenie skarżącej ochrony należy rozpoznać, uwzględniając rozwiązania prawne przyjęte w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Zgodnie z art. 125 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (§ 1). Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie (§ 2). Ochronę skarżącego reguluje również instytucja zwrócenia grzywny. Według art. 126 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. Po drugie, grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego. W sytuacji w której zachodzi potrzeba doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (także w związku z wykonaniem nakazu rozbiórki), którego uzyskanie jest zagrożone przez niewykonanie obowiązku (nakazu), należy uwzględnić to, że zobowiązany ma dostateczną ochronę przez wykonanie obowiązku, które zamyka niebezpieczeństwo dolegliwości finansowej. Zagwarantowanie wykonania obowiązku publicznoprawnego jest uzasadnieniem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, skoro w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji strona skarżąca ma zapewnioną ochronę, której skuteczność jest uzależniona od woli strony skarżącej (por. postanowienie NSA z 12 listopada 2015 r., II OZ 1080/15). Po trzecie, w przypadku postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia należy uwzględnić ewentualne możliwości finansowe strony skarżącej i jej sytuację życiową (por. postanowienie NSA z 8 maja 2015 r., II OSK 1029/15). Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10000 zł. Jednak w tym zakresie we wniosku, jak i w jego uzasadnieniu nie wskazano argumentacji, odnoszącej się do sytuacji materialnej strony skarżącej. Argumentacja w tym zakresie została zaś w skardze kasacyjnej użyta dla podważenia legalności zaskarżonego wyroku, a wniosek o wstrzymanie w ogólności posiada lakoniczne uzasadnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.