II OSK 1513/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia NSA Jerzy Bujko Protokolant Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 459/09 w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE II OSK 1513/10 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podano, że przedmiotowa sprawa była już wielokrotnie przedmiotem kontroli tak organów administracji, jak i sądu administracyjnego, bowiem zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie wydana została w następstwie: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 213/08, uchylającego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2007 r.; wyroku WSA w Lublinie z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 284/07 uchylającego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2007 r.; wyroku WSA w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Lu 704/04, uchylającego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2004 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 596/05) oddalającego skargę kasacyjną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie od wyroku WSA w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że E. J. od 1972 r. do kwietnia 1999 r. był zatrudniony na stanowisku instruktora muzyki, prowadząc jednocześnie zespoły wokalne. Z zebranej dokumentacji wynika, że w czasie pracy skarżący okresowo mógł być narażony na nadmierny wysiłek głosowy. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie (WOMP) konsekwentnie nie rozpoznawała u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia, czyli przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. U skarżącego rozpoznano natomiast przewlekły prosty nieżyt krtani oraz przewlekłe przerostowe zapalenie migdałków podniebiennych, a więc schorzenia, które nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i nie są spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przyczyną ich wystąpienia są przewlekłe zakażenia bakteryjne lub wirusowe. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w wyniku przeprowadzanych badań potwierdzał rozpoznanie WOMP w Lublinie wyjaśniając, że u skarżącego "klinicznych cech choroby zawodowej narządu głosu nie stwierdza się". U skarżącego nie rozpoznano zmian chorobowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia czyli uznanych za choroby zawodowe. Rozpoznane schorzenia nie mają charakteru schorzenia wywołanego nadmiernym wysiłkiem głosowym. Są one natomiast następstwem przewlekłego stanu zapalnego gardła i krtani spowodowanego między innymi przewlekłym zapaleniem migdałków podniebiennych. Mając to na uwadze, po ponownym (kolejnym) rozpoznaniu sprawy, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Lublinie wydał decyzję z dnia [...] lipca 2009 r., którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję podniesiono, że u skarżącego stwierdzono chorobę narządu głosu, a w ocenie skarżącego postępowanie nie wykazało aby przyczyną tej choroby były inne czynniki niż zawodowe, wobec czego należało stwierdzić chorobę zawodową. Jednostka chorobowa, na którą cierpi skarżący wymieniona jest w poz. 7 wykazu chorób zawodowych. Ponadto skarżący podniósł, że nie został skierowany na badanie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, jak wnioskował organ inspekcji sanitarnej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Lublinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za niezasadną. Sąd przyznał, że decyzje Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej u skarżącego, były wprawdzie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie kilkakrotnie uchylane z uwagi na stwierdzane uchybienia, jednakże ostatecznie u skarżącego rozpoznano przewlekły prosty nieżyt krtani z przerostem prawego fałdu przedsionkowego i częściowym wypadaniem przedsionka odcinka prawej kieszonki krtaniowej i objawami dysfonii hyperfunkcjonalnej, przewlekłe przerostowe zapalenie migdałków podniebiennych. Uchybienia organów administracji, z powodu których uchylane były ich wcześniejsze decyzje, polegały, w ocenie WSA w Lublinie, w szczególności na tym, że organy te wydając decyzje nie wyjaśniły, z jakich przyczyn schorzenia rozpoznane u skarżącego, dotyczące narządu głosu, nie zostały uznane za przewlekłą chorobę narządu głosu związaną z bezspornym narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że aktualnie zaskarżona decyzja nie zawiera już uchybień, które były przyczyną uchylania wcześniejszych decyzji organów administracji. Powody, dla których schorzenia gardła i krtani rozpoznane u skarżącego nie uznano za chorobę zawodową, zostały wyjaśnione w zaskarżonej decyzji. Otóż mimo, iż z § 1 rozporządzenia wynika domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami pracy w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie, to w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że chociaż skarżący pracował w warunkach narażających go na powstanie choroby zawodowej narządu głosu, to jednak choroba rozpoznana u niego nie została wymieniona w wykazie chorób zawodowych i nie została spowodowana przyczynami pozostającymi w związku z pracą. W stanowisku Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2009 r., stanowiącym omówienie wcześniejszych opinii, wyjaśniono szczegółowo, dlaczego rozpoznane u skarżącego schorzenie gardła i krtani nie mogą być uznane za chorobę zawodową. Stwierdzony u skarżącego przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani nie jest bowiem zamieszczony w wykazie chorób zawodowych. Schorzenie to ma etiologię zapalną (infekcyjną) i wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym migdałków podniebiennych, które nie są narządem głosu. Zmiany chorobowe wynikające z nadmiernego wysiłku głosowego mogą dotyczyć tylko fałdów głosowych, a tego schorzenia u skarżącego nie stwierdzono. Wobec powyższego Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy został oceniony przez organy administracji w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu zasad prawa materialnego i procesowego. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił: 1/ naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy tj. § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.,w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa przez przyjęcie, że stwierdzone u skarżącego schorzenie nie stanowi choroby zawodowej, o której mowa w pkt 7 załącznika do ww. rozporządzenia; 2/ naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. a/ art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 kpa i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa przez zaakceptowanie błędnych ustaleń faktycznych organu administracji dotyczących choroby stwierdzonej u skarżącego i zakwalifikowanie tej choroby jako nie będącej chorobą zawodową w postaci przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym pomimo, że wadliwie przeprowadzone przez organ administracji postępowanie dowodowe nie dawało ku temu podstaw, przy czym wadliwość ta polega na niewyjaśnieniu i nierozważeniu istotnych okoliczności sprawy; b/ naruszenie art. 153 ppsa przez nie uwzględnienie ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych we wcześniejszych orzeczeniach WSA w Lublinie oraz NSA (III SA/Lu 213/08, III SA/Lu 284/07, III SA/Lu 704/04, II OSK 596/05), w których sądy wskazywały na konieczność wyjaśnienia z jakich przyczyn schorzenie rozpoznane u skarżącego jako dotyczące narządu głosu nie zostało uznane za przewlekłą chorobę tego narządu związaną z nadmiernym wysiłkiem głosowym (pkt 7 wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, iż dotychczas przeprowadzone postępowania administracyjne w sprawie choroby zawodowej u skarżącego nie doprowadziły do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Decyzje organów wydawane były z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i art. 84 § 1 kpa, co podkreślały sądy administracyjne obu instancji, a uchybienia te nie zostały wyeliminowane przy kolejnym rozpatrywaniu sprawy przez organy inspekcji sanitarnej, które odmówiły stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w zaskarżonym wyroku zaakceptował niezgodną z prawem decyzję organu administracji. Ponadto opinię uzupełniającą powinien wydać także IMP w Łodzi a nie tylko WOMP w Lublinie, który nie ma uprawnień do wypowiadania się w imieniu Instytutu. Dlatego, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną nie można uznać, iż w toku postępowania administracyjnego przeprowadzonego po wydaniu wyroku w sprawie III SA/Lu 213/08 wyeliminowano dotychczasowe mankamenty tego postępowania. Pismo WOMP w Lublinie nie spełnia bowiem wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona z następującej przyczyny: Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, nie mógł być uznany za zasadny, bowiem wbrew twierdzeniu skarżącego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień, które były powodem uchylania wcześniejszych decyzji organów administracji, jak też stanowisko swoje odpowiednio uzasadnił. Argumenty skarżącego odnoszące się do naruszenia wymogów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego, w istocie wiązały się z niewyjaśnieniem w postępowaniu administracyjnym, z jakich przyczyn schorzenia rozpoznane u skarżącego nie zostały uznane za przewlekłą chorobę narządu głosu związaną z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Tak sformułowany zarzut opiera się na błędnym uznaniu, że schorzenia rozpoznane u skarżącego dotyczą narządu głosu. Tymczasem jak wynika z zaskarżonej decyzji wydanej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, schorzenia rozpoznane u skarżącego nie dotyczą narządu głosu. Zarówno migdałki podniebienne, kieszonki krtaniowe, jak i fałdy przedsionkowe nie należą bowiem według oceny medycznej do narządu głosu. Odpowiedzialne za mowę są fałdy głosowe i zmiany głosowe spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym mogą dotyczyć wyłącznie ich. Natomiast przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani, zdiagnozowany u skarżącego, nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych, w przypadku skarżącego ma tło zapalne, spowodowane sąsiedztwem powiększonych migdałków z przewlekłym stanem zapalnym o podłożu infekcyjnym. Taki stan faktyczny wynika jednoznacznie ze specjalistycznej oceny medycznej, na której oparto zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne. Powyższe względy wskazują na to, że skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona wobec tego, iż kluczowe w sprawie zarzuty pozbawione są zasadności. W konsekwencji należy uznać za niezasadne także pozostałe zarzuty dotyczące chociażby pisma WOMP w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2009 r. Pismo to mające w istocie charakter obszernego rozwinięcia i podsumowania wcześniejszych opinii medycznych wydanych w sprawie prawidłowo zostało potraktowane przez Sąd I instancji jako wartościowy materiał umożliwiający prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zasadnie zatem sąd wojewódzki uznał, że tak uzupełniony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy był całkowicie wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Niezasadnie także w skardze kasacyjnej zarzuca się naruszenie art. 153 ppsa, wobec nieuwzględnienia ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych we wcześniejszych orzeczeniach sądu w sprawie. Wręcz przeciwnie, wskazania zawarte w poprzednich wyrokach w kwestii szczegółowego wyjaśnienia podstawowych do rozstrzygnięcia kwestii, a w tym przyczyn nieuznania za chorobę zawodową zdiagnozowanych u skarżącego schorzeń, zostały w pełni uwzględnione w zaskarżonym wyroku. Z powyższych przyczyn, skoro zaskarżony wyrok jest prawidłowy, bowiem oddala skargę na decyzję prawa nie naruszającą, nie zaistniały przy tym okoliczności, które uzasadniałyby uznanie, że podstawy skargi kasacyjnej są usprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji z mocy art. 184 ppsa.