I OW 60/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. Z. o przydzielenie pomocy finansowej i schronienia postanawia: wskazać Wójta Gminy P. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. 2 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 8 marca 2019 r. Prezydent Miasta S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy P. o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku M. Z. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że dnia 8 stycznia 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. wpłynęło podanie M. Z. o przydzielenie pomocy finansowej oraz skierowania go na stancję. Jako adres pobytu wnioskodawca wskazał S., ul. K. Pod tym adresem mieści się ośrodek wsparcia oferujący możliwość całodobowego okresowego pobytu dla osób potrzebujących wsparcia i opieki. Ośrodek prowadzony jest przez Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta w S. Dnia 14 stycznia 2019 roku MOPR w S. wedle dyspozycji art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2018 r. poz.1508 ze zm.; dalej również jako: "u.p.s.") przekazał akta sprawy Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w P., w celu rozpoznania wniosku, jako jednostce właściwej. Wnioskodawca jest osobą bezdomną, ostatnio zameldowany był na pobyt stały w miejscowości P., gm. P. W opinii wnioskodawcy świadczeniobiorca jest osobą bezdomną. Zatem zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. właściwym organem do rozpoznania wniosku jest organ właściwy ze względu na miejsce jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. gmina P. Następnie organ wnioskujący wskazał, że M. Z. jest zameldowany na pobyt czasowy w S., ul. P., jednak pod tym adresem faktycznie nie przebywa. Jednocześnie wskazał, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Ten przepis powinien być stosowany w wyjątkowych okolicznościach i nie należy powoływać się na niego motywując każdy wniosek. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy P. za bezsporny uznał fakt, że ubiegający się o pomoc społeczną Pan M. Z. od dawna nie jest mieszkańcem Gminy P., Nie jest także osobą bezdomną ponieważ zamieszkuje na terenie Miasta S. pod adresem ul. P. 5 S. gdzie jest zameldowany na okres czasowy. Jako osoba poszukująca pracy jest również zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. Wójt wskazał ponadto, że z oświadczenia złożonego przez byłą żonę M. Z. jednoznacznie wynika, że od wielu lat nie ma on żadnych związków z Gminą P. i nie wiąże z nią swoich dalszych planów życiowych. Oświadczenie tej treści złożył też ustnie bezpośrednio, osobiście sam zainteresowany podczas jego wizyty w GOPS P. w dniu 28 stycznia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 poz. 2096, ze zm.; dalej jako "k.p.a.") - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (a także o właściwość) o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem miasta S. a Wójtem Gminy P. jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy do wydania decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). W przypadkach natomiast szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 u.p.s.). Podkreślić przy tym należy, że miarodajną dla ustalenia stanu faktycznego przy ubieganiu się o świadczenie z pomocy społecznej jest sytuacja wnioskującego z daty złożenia wniosku bądź miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (zob. wyrok NSA z 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 744/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, zmiana miejsca zamieszkania, pobytu czy też miejsca zameldowania wnioskującego, która nastąpiła już po złożeniu przez niego wniosku, nie ma znaczenia dla ustalenia organu miejscowo właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 6 pkt 8 u.p.s. osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w tym lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zainteresowany w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową i udzielenie schronienia skierowanego do MOPR w S. przebywał w placówce dla bezdomnych mężczyzn przy ul. B. 6 w S., natomiast do połowy grudnia 2018 r. przebywał u swojego brata; obecnie nie ma możliwości zamieszkiwania wraz z nim. Przebywanie w placówce dla osób bezdomnych, czy też przebywanie w mieszkaniu osoby bliskiej nie mogło stanowić miejsca zamieszkania wnioskującego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Miejscem zamieszkania jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe (zob. postanowienie NSA z 7 lutego 2018 r., sygn. akt I OW 233/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie jej przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. O miejscu zamieszkania decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny czyli fakt przebywania i wewnętrzny czyli zamiar stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby. Fakt przebywania w ośrodku wsparcia czy też w mieszkaniu brata, z uwagi na charakter i przeznaczenie ośrodka oraz brak możliwości dalszego przebywania w mieszkaniu osoby bliskiej, nie może wiązać się z zamiarem stałego w nim pobytu. Powyższe przesądza, że M. Z. jest osobą bezdomną. Zauważyć także należy, że sytuacja wnioskodawcy nie ma charakteru sprawy niecierpiącej zwłoki z uwagi na fakt, że strona w momencie składania wniosku przebywała ośrodku Towarzystwa Pomocy im. św. Alberta w S. Nie można dlatego przyjąć, że zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 101 ust. 3 u.p.s. Dlatego właściwość miejscową gminy w sprawie należy ustalić, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s., według miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego była miejscowość P., to organem właściwym w sprawie jej wniosku jest Wójt Gminy P. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.