I OPP 57/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 30 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku F.S. o wyłączenie s. NSA Mariana Wolanina od rozpoznania sprawy ze skarg F.S. oraz R. Ltd z siedzibą w [...] na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SO/Wa 13/19 ze skargi F.S. o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi z dnia 18 lutego 2019 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić wniosek. POSTANOWIENIE Dnia 30 października 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 30 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg F.S. oraz R. Ltd z siedzibą w [...] na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SO/Wa 13/19 ze skargi F.S. o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi z dnia 18 lutego 2019 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: odrzucić skargi na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE F.S. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wyłączenie s. NSA Mariana Wolanina od rozpoznania sprawy ze skarg F.S. oraz R. Ltd z siedzibą w [...] na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SO/Wa 13/19 ze skargi F.S. o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi z dnia 18 lutego 2019 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W dniu 26 sierpnia 2019 r. sędzia NSA Marian Wolanin złożył pisemne oświadczenie, że po jego stronie nie zachodzą przesłanki do wyłączenia określone w art. 18 oraz w art. 19 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 P.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Ustawa nakłada również na stronę postępowania obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziego. Po pierwsze, w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 P.p.s.a., uzasadniające wyłączenie sędziego z mocy ustawy. Po drugie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie uzasadniła zastosowania instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 P.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, aby pomiędzy nim a sędzią, o wyłączenie którego wnosi, istniał, jakiś szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do jego bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie podał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego. Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez wszystkich sędziów, których wniosek dotyczy. Sędzia NSA Marian Wolanin złożył wymagane oświadczenie, wskazując, że wobec niego nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żąda wyłączenia sędziego, pomimo złożenia takiego oświadczenia, to zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 44, postanowienia NSA z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12 i z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt II OZ 1000/14). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek dowodów dyskredytujących prawdziwość oświadczenia złożonego przez sędziego objętego jej wnioskiem. Z powyższych względów wniosek o wyłączenie wskazanego sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. UZASADNIENIE W dniach 18 i 19 lipca 2019 r. (data prezentaty sądu) F.S. oraz R. Ltd z siedzibą w [...] wnieśli skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem WSA w Warszawie – skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SO/Wa 13/19 ze skargi F.S. o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi z dnia 18 lutego 2019 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi podlegają odrzuceniu. W myśl art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa"), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Zgodnie z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej, jako: p.p.s.a.), do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, natomiast przepis art. 193 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (...). Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej, jako: p.p.s.a.), zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie (§ 2). W myśl art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy. W tej sprawie wnoszący skargę na przewlekłość postępowania F.S. (urodzony w dniu 16 października 2002 r. – informacja znana Sądowi z urzędu) nie jest osobą pełnoletnią, a z uwagi na swój wiek posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych i nie posiada zdolności procesowej. Jak wynika z akt sprawy nie działa też przez swojego przedstawiciela ustawowego. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 20 września 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny wezwał F.S. do uzupełnienia braków formalnych skargi na przewlekłość postępowania - w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia - poprzez czytelne podpisanie skargi przez przedstawiciela ustawowego skarżącego (opiekuna prawnego). Wezwanie Sądu pozostało jednak bez odpowiedzi. Mając to na uwadze podnieść należy, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi na przewlekłość postępowania w zakreślonym przez Sąd terminie, przesądza o konieczności odrzucenia skargi na przewlekłość postępowania wniesionej przez małoletniego F.S. w tej sprawie. Dalej wskazać trzeba, że podstawą wszczęcia niniejszej sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie był przepis art. 55 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Stronami tak zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego mogą być tylko skarżący, którego skarga (wniosek) wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, nie została przez organ administracji publicznej przekazana właściwemu sądowi administracyjnemu oraz ten organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. może nastąpić bowiem tylko na wniosek skarżącego, który to wniosek wszczyna odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 P.p.s.a. Wobec powyższego, R. Ltd z siedzibą w [...], nie bierze udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony. Spółka ta nie została także dotychczas dopuszczona do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Skarga na przewlekłość postępowania złożona został przez Spółkę przed wydaniem postanowienia z dnia 22 lipca 2019 r. o odmowie dopuszczenia Spółki do udziału w sprawie. W konsekwencji owa Spółka, nie będąc stroną w sprawie, nie może skutecznie wywieść skargi na przewlekłość postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa"), uprawnionym do wniesienia skargi jest w postępowaniu sądowo-administracyjnym - skarżący oraz uczestnik na prawach strony. Z tego względu, skarga R. Ltd z siedzibą w także podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy w związku z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. oraz art. 9 ust. 2 i art. 3 pkt 6 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.