I OSK 429/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 1171/06 o odrzuceniu skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na czynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie odmowy przyznania refundacji kosztów poniesionych z tytułu prac geodezyjnych postanawia oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 22 stycznia 2007 r. odrzucił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na czynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie odmowy przyznania refundacji kosztów poniesionych z tytułu prac geodezyjnych. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiot skargi wykracza poza właściwość sądów administracyjnych, określoną w art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.). Stosownie do art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116, ze zm.), uzasadnione koszty związane z podziałem i rozgraniczeniem nieruchomości oraz z ewidencją gruntów i budynków, jak również koszty uzasadnionych prac geodezyjnych, refunduje Skarb Państwa na wniosek spółdzielni. Oznacza to, że podmiotem obowiązanym do poniesienia kosztów jest spółdzielnia, natomiast Skarb Państwa jedynie zwraca poniesione przez nią koszty. Spory powstałe w związku z refundacją należą zaś do właściwości sądów powszechnych. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 2 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm. - dalej kpc) oraz art. 3 ustawy P.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że art. 2 § 3 kpc wyłącza drogę cywilną dla spraw, których rozpoznanie zostało przeniesione do właściwości innych organów. Dla stwierdzenia właściwości sądów powszechnych konieczne jest zatem ustalenie, że sprawa ma charakter cywilny, a ponadto, że jej rozpoznanie nie zostało przekazane do właściwości innych organów. Obowiązek refundacji kosztów poniesionych z tytułu uzasadnionych prac geodezyjnych wynika z przepisów prawa i organ nie jest obowiązany do wydania decyzji w tym przedmiocie. Przyznanie zwrotu kosztów stanowi natomiast czynność materialno-techniczną. W związku z tym od tej czynności nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia, ale bezpośrednia skarga do sądu administracyjnego, zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie podkreślał, iż do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy P.p.s.a. (inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa), zaliczyć należy czynności materialno-techniczne. Podkreślić należy także, że w orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości fakt, że akt administracyjny może kreować roszczenie o charakterze cywilnoprawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Oznacza to, że aby sprawa mogła zostać rozpoznana przez sąd administracyjny, właściwość tego sądu musi wynikać wprost z aktów regulujących jego kompetencje, a zatem z ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i ustawy P.p.s.a. Art. 1 ustawy ustrojowej stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wyłączając z niniejszych rozważań wskazane w art. 3 § 2 ustawy P.p.s.a. akty prawa miejscowego, inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej oraz akty nadzoru nad działalnością tych organów, które nie mają znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że przedmiotem rozpoznania sądu administracyjnego mogą być wyłącznie sprawy zawierające element jednostronnego, władczego rozstrzygnięcia organu administracji, które poprzez konkretyzację norm prawa materialnego kształtuje sytuację prawną strony. W niniejszej sprawie występuje natomiast roszczenie Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] o refundację kosztów prac geodezyjnych, skierowane do Skarbu Państwa, będącego podmiotem prawa cywilnego. Roszczenie to, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wynika z aktu administracyjnego, ale bezpośrednio z przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Art. 41 ust. 4 i 5 powyższej ustawy przyznaje spółdzielni prawo do refundacji poniesionych przez nią kosztów, m.in. pod warunkiem, że są one uzasadnione. W przypadku uznania przez wojewodę, występującego w roli reprezentanta Skarbu Państwa, że poniesione koszty nie były uzasadnione lub też wystąpiły inne przeszkody uniemożliwiające dokonanie refundacji, występuje spór o wypłatę świadczenia pieniężnego. Spór ten nie ma charakteru administracyjnoprawnego, bowiem organ administracji nie rozstrzyga (w sposób konstytutywny ani deklaratoryjny) o istnieniu bądź nieistnieniu prawa lub obowiązku strony, a jedynie odmawia spełnienia świadczenia przewidzianego w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych, z zastrzeżeniem spełnienia przewidzianych w niej warunków. Zasadność uchylenia się Skarbu Państwa od spełnienia świadczenia podlega zatem ocenie sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.