I FZ 195/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 233/19 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 28 lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 233/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu wniosku M.G. (dalej: Strona lub Skarżący), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 28 lutego 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2008 r. 2. Stan sprawy przedstawiony w postanowieniu Sądu pierwszej instancji W skardze (zawartej w piśmie z dnia 3 kwietnia 2019 r. - przyp. NSA) Skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora IAS. Uzasadniając wniosek podał, że: - kwota do zapłaty określona decyzją wraz z odsetkami wynosi prawie 2 mln zł; - nie dysponuje takimi środkami finansowymi; - nie jest w stanie łożyć na utrzymanie swojego chorego dziecka, które nadto jest pod opieką poradni endokrynologicznej; - z tych przyczyn wykonanie decyzji wyrządzi Skarżącemu znaczą szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji 3.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) 3.2. W motywach swojej oceny Sąd stwierdził, że argumentacja wniosku Skarżącego była lakoniczna i sprowadzała się w istocie do wskazania wysokości należności pieniężnych oraz przytoczenia brzmienia art. 61 § 3 P.p.s.a.; - wskazanie co do braku możliwości pokrycia kosztów utrzymania i leczenie dziecka nie poparto dokumentacją; - obowiązkiem Skarżącego było uprawdopodobnienie, że na skutek egzekucji grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, lub że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. 4. Zażalenie Skarżącego 4.1. Zażaleniem (sporządzonym przez radcę prawnego) Skarżący zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości, wniósł o jego zmianę przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od Dyrektora IAS na jego rzecz kosztów postępowania. Ponadto wniósł o "dopuszczenie jako dowodu w sprawie złożonych w ślad za zażaleniem dokumentów" (przy czym do zażalenia załączono tylko wymieniony na jego ostatniej stronie "odpis pisma" - przyp. NSA) 4.2. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3, art. 106 § 3 i § 6, art. 141 § 4, art. 133 § 1 w związku z art. 166 P.p.s.a. i art. 228 § 2 KPC w związku z art. 106 § 3 P.p.s.a. przez odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji mimo, że Skarżący co najmniej uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji spowoduje powstanie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki, a Sąd nie uwzględnił okoliczności wynikających z akt (w tym toczących się uprzednio postępowań), złożonych w toku postępowania oświadczeń, danych z jawnych i zarazem dostępnych na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości ksiąg wieczystych oraz okoliczności znanych Sądowi z urzędu. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie było pozbawione usprawiedliwionych podstaw i jako takie podlegało oddaleniu. 5.2. Analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zawartego w piśmie z dnia 3 kwietnia 2019 r.) potwierdziła stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Skarżący nie uprawdopodobnił w dostateczny sposób ziszczenia się przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącemu tego rodzaju ochrony. Przypomnieć zatem wypadało, że wniosek zawierał jedynie ogólnikowe stwierdzenie, iż: "[...] do zapłaty wynikająca z zaskarżonej decyzji to kwota z pewnością blisko 2 mln (dwa miliony) złotych. Skarżący nie dysponował i nie dysponuje takimi środkami finansowymi/pieniężnymi, aby dobrowolnie zapłacić tę kwotę. Skarżący nie jest w stanie obecnie nawet łożyć na utrzymanie swojego małego dziecka, które choruje na chorobę X., a nadto jest pod opieką poradni endokrynologicznej i tym bardziej wymaga środków na utrzymanie". W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że w oparciu o treści pomieszczone w tak lapidarnie umotywowanym wniosku nie można było stwierdzić, aby rzeczywiście w niniejszej sprawie zachodziły określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanki, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Strona nie podała w nim żadnych konkretnych informacji i dowodów, na podstawie których można byłoby uznać, że wykonanie tej decyzji będzie w rzeczywistości skutkowało podanymi przez Stronę konsekwencjami. 5.3. Z kolei jako nieporozumienie należało postrzegać argumentację zawartą w zażaleniu, którą oparto na założeniu, że Sąd oceniając wniosek powinien był z własnej inicjatywy posłużyć się dokumentami z akt innej sprawy, tj. o sygn. akt I SA/Bd 787/13 (sprawa główna o podanej sygnaturze została zakończona wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2014 r.) oraz danymi z ksiąg wieczystych dostępnych na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości. Po pierwsze, trzeba było mieć na uwadze, że w samym wniosku Skarżący wskazał na chorobę swojego dziecka, nie przedstawiając motywów uprawdopodobniających możliwość wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tej sytuacji nieuprawnione było oczekiwanie, że Sąd rozpatrujący ów wniosek będzie poszukiwał za Stronę argumentów oraz danych finansowych na poparcie wniesionego żądania procesowego. To na Stronie bowiem (reprezentowanej w tym przypadku dodatkowo przez zawodowego pełnomocnika) spoczywał obowiązek takiego uzasadnienia wniosku, aby był on wystarczająco precyzyjny i dotyczył konkretnych okoliczności, które kwalifikują się do merytorycznej oceny z punktu widzenia wpływu na kondycję finansową Skarżącego. W gestii Strony, jako znającej dokładnie okoliczności w zakresie jej sytuacji, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Po wtóre, należało uwzględnić, że sąd administracyjny - przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji - zasadniczo winien brać pod uwagę okoliczności aktualne. Tymczasem Skarżący, oczekując od Sądu sięgnięcia do akt sprawy o sygn. akt I SA/Bd 787/13, nie dostrzegł tego, że została ona zakończona wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r. Oznaczało to, że znajdujące się w niej dokumenty - jeśli w ogóle - to mogły tylko obrazować okoliczności co najmniej z przed 5 lat. 5.4. W zażaleniu (str. 2) zupełnie nieadekwatnie i bez pokrycia w rozważaniach przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji, pełnomocnik Skarżącego podał, że "Sąd powołał, iż skarżący wiarygodnie nie sprecyzował uzyskiwanych dochodów i wydatków i nie uprawdopodobnił, iż utraci pomoc publiczną w postaci dofinansowania do kredytów preferencyjnych". Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd w ogóle nie przedstawiał takich twierdzeń, które odnosiłyby się do kwestii "dochodów", "wydatków", "pomocy publicznej", czy "kredytów preferencyjnych". I do nich zresztą nie odwoływano się we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji wyrażonym w skardze. Argumentacja nawiązująca zatem do przywołanych kwestii - jak wynika ze sprawy wywołanej wnioskiem Strony o wstrzymanie wykonania decyzji - pojawiła się dopiero w samym zażaleniu, gdzie podano (str. 3 zażalenia), że "pozbawienie skarżącego źródła uzyskiwania dochodów a tym samym środków utrzymania powoduje, iż nie tylko ma on problemy z utrzymaniem siebie i rodziny, ale nadto nie będzie on w stanie spłacać kredytów, w tym kredytów preferencyjnych na zakup gruntów rolnych, które dodatkowo zabezpieczone są hipotecznie i w konsekwencji spowoduje to wypowiedzenie umowy kredytu przez Bank i jego natychmiastową wymagalność, utratę pomocy publicznej w postaci odsetek preferencyjnych do kredytu na zakup gruntów rolnych i sprzedaż egzekucyjną nieruchomości zabezpieczonych hipotecznie przez Bank celem zaspokojenie roszczeń Banku wynikających z umów kredytowych". W odniesieniu do zauważalnych na tym tle obaw Skarżącego dotyczących wykonania decyzji Dyrektora IAS odnotować wypadało, że Skarżący nie wymienił żadnego składnika swojego majątku, ani też źródła lub wysokości pozyskiwanych dochodów. W toku niniejszej sprawy "wpadkowej" powołał się wyłącznie na twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej (brak środków finansowych na utrzymanie siebie i dziecka). Taka motywacja Skarżącego nie mogła jednak odnieść zamierzonego skutku. Skoro bowiem Skarżący dążył do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków poprzez wykonanie decyzji, to dla oceny, czy rzeczywiście w okolicznościach niniejszej sprawy było to prawdopodobne, konieczne stało się odniesienie kwoty objętej zaskarżoną decyzją w szczególności do obecnego stanu majątkowego Skarżącego, popartego konkretnymi danymi między innymi o dochodach, oszczędnościach, wydatkach, możliwościach zarobkowych, posiadanym majątku, bądź udziale innych osób mających powinności wychowawcze względem małoletniego. Brak tego rodzaju argumentacji oznaczał, że Skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 P.p.s.a. 5.5. Rozważone wyżej racje spowodowały, że Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.