II GW 100/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Chojnickiego z dnia 29 września 2021 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Chojnickim a Naczelnikiem Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w przedmiocie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu postanawia: wskazać Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni jako organ właściwy do załatwienia sprawy. UZASADNIENIE Pismem z 29 września 2021 r. Starosta Chojnicki wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Naczelnikiem Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu – motocykla osobowego marki [...] o numerze identyfikacyjnym [...] usuniętego z drogi dnia 1 sierpnia 2020 r. w miejscowości C. M. w trybie przepisów art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Następnie pojazd zabezpieczono na parkingu strzeżonym, skąd nie został odebrany przez osobę uprawnioną w ustawowym terminie. Starosta wyjaśnił, że w toku podjętych czynności stwierdzono, że pojazd nie został zarejestrowany na terytorium żadnego z państw członkowskich Unii Europejskiej. Podobnie w wyniku sprawdzenia pojazdu w Centralnej Ewidencji Pojazdów za pośrednictwem Systemu Pojazd, nie ujawniono, aby pojazd o wskazanym numerze ramy był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast przytwierdzona do pojazdu tablica rejestracyjna wydana została dla innego motocykla o innym numerze ramy. W związku z powyższym, w związku z art. 130a ust. 10b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450; dalej "p.r.d."), Starosta Chojnicki przekazał sprawę organowi właściwemu do rozpoznania sprawy, czyli Naczelnikowi Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni, który uznał się za organ niewłaściwy w sprawie. W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wniósł o jego oddalenie uznając, że nie jest właściwy do uregulowania statusu celnego spornego pojazdu. Wyjaśnił, że w sprawie brak jest dowodów wskazujących na to, że sporny pojazd jest towarem celnym (nieunijnym). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby pojazd ten został sprowadzony z kraju trzeciego (nienależącego do Unii). Wynika jedynie, że był użytkowany na terenie Unii przed jego zatrzymaniem i usunięciem, tj. przed dniem 1 sierpnia 2020 r. – na podstawie tablic rejestracyjnych wydanych dla innego motocykla. Niewiadomym jest jednak, kiedy i przez kogo nastąpiło wprowadzenie towaru na obszar celny Unii. Organy celne nie są w stanie tego zweryfikować. Regulowanie sytuacji prawnej towarów dotyczy zaś wyłącznie towarów posiadających status towarów nieunijnych. Dodał też, że ustalenie zgodności numeru VIN z oznaczeniami producenta dotyczącymi marki [...] oraz historii zatrzymanego pojazdu nie przyniosło efektów, gdyż z uwagi na wiek pojazdu nie ma go w bazie danych, co uniemożliwia potwierdzenie jego wyprodukowania. W świetle powyższego, jego zdaniem, sporny pojazd posiada unijny status celny, a zatem brak jest przesłanek do prowadzenia postępowania w zakresie uregulowania jego sytuacji prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 130a ust. 10b p.r.d., jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. Zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa art. 130a ust. 10b p.r.d. prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny wypełnia przesłankę powołanego przepisu. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd nie jest aktualnie zarejestrowany na terenie Unii Europejskiej ani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalono, że przedmiotowy samochód został usunięty z drogi z uwagi na jego stan techniczny i bark uprawnień do kierowania. Dla oceny konieczności podjęcia stosownych czynności i ustalenia właściwości organu bez znaczenia jest to, że pojazd ten był zarejestrowany w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej do 27 marca 2015 r., Z uzasadnienia wniosku o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego wynika, że sporny pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka z art. 130a ust. 10b p.r.d. W takim przypadku powołany przepis, jako wyjątek od zasady, przewiduje właściwość naczelnika urzędu celno-skarbowego do załatwienia sprawy. Z brzmienia art. 130a ust. 10b p.r.d. wynika, że w świetle hipotezy objętej tym przepisem, organ celny jest właściwy, mimo że nie był właściwy w sprawie usunięcia pojazdu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiono, że art. 130a ust. 10b p.r.d. wprost odnosi się wyłącznie do kwestii uregulowania sytuacji prawnej pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego, ale ma on na celu uregulowanie sytuacji, gdy ze względu na miejsce rejestracji, ustalenie właściciela pojazdu jest bardzo trudne lub niemożliwe. Należy przyjąć, że w takiej sytuacji organ celny obowiązany jest także do uregulowania wszystkich innych kwestii związanych z takim pojazdem (postanowieniem z 12 kwietnia 2018 r., I OW 347/17). Zastosowanie w sprawie art. 130a ust. 10b p.r.d. powoduje wyłączenie stosowania art. 130a ust. 10h p.r.d. (postanowienie NSA z 20 września 2016 r., I OW 130/16). Stanowisko to było już niejednokrotnie zajmowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 13 czerwca 2018 r., I OW 58/18, 16 kwietnia 2013 r., I OW 227/12; 20 lutego 2014 r., I OW 287/13; 6 maja 2015 r., I OW 232/14 i I OW 233/14; 20 września 2016 r., I OW 130/16; 24 stycznia 2017 r., I OW 173/16; 9 marca 2017 r., I OW 255/16). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.