I FZ 480/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 792/12 w zakresie odmowy zmiany postanowienia tegoż Sądu z dnia 1 października 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do października 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem z 21 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 792/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 kwietnia 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do października 2010 r. odmówił zmiany postanowienia tegoż Sądu z 1 października 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz odrzucił skargę. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 1 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a następnie postanowieniem z 8 lipca 2013 r. odmówił zmiany tego postanowienia z uwagi na brak nowych okoliczności uzasadniających taką zmianę. W piśmie z 8 września 2013 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że jego sytuacja finansowa pozostaje bez zmian. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy pod kątem art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) i stwierdził, że w sprawie tej nie zaszła wskazana w tym przepisie przesłanka zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Z uwagi zaś na nieopłacenie skargi po ponownym wezwaniu o uiszczenie wpisu WSA skargę odrzucił. 3. W zażaleniu na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy skarżący wskazał, że jego sytuacja się pogarsza i wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął na podstawie art. 165 p.p.s.a., że brak jest możliwości zmiany uprzednio wydanego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające. W art. 165 p.p.s.a. nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia. Argumentując a contrario, z art. 165 p.p.s.a. wynika, że nie mogą być uchylane i zmieniane postanowienia niekończące postępowania, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, jeśli brak jest zmiany okoliczności sprawy. Z przedstawionego wniosku nie wynika zaś, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W nowym wniosku strona powołuje bowiem podobne okoliczności co poprzednio. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał już zażalenie na postanowienie z 1 października 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, jak i na postanowienie z 8 lipca 2013 r. o odmowie zmiany tamtego postanowienia. W orzecznictwie i doktrynie przyjęto, że nie uniemożliwia to rozpoznania zażalenia na kolejne postanowienie o odmowie zmiany postanowienia niekończącego postępowania w sprawie (w tym przypadku postanowienia z 1 października 2012 r.), jednak aby działanie strony mogło okazać się skuteczne, nie wystarczy samo składanie niemal tej samej treści wniosków. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Sąd administracyjny nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, na czym może polegać pogorszenie sytuacji skarżącego w oparciu jedynie o jego subiektywne spostrzeżenia. Skoro w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, to brak przedłożenia stosownej dokumentacji przy zbyt ogólnikowej treści wniosku wiąże się w takiej sytuacji z ryzykiem strony, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane i to strona decyduje, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę czy nie. Składając ponowne wnioski skarżący nie podaje żadnych nowych informacji, które poszerzałyby obraz jego sytuacji majątkowej i finansowej w stosunku do pierwotnie złożonego wniosku, a które świadczyłyby o istotnej zmianie sytuacji. Z zażalenia również nie wynikają takie okoliczności. Nie zaistniała więc przesłanka zmiany orzeczenia wskazana w art. 165 p.p.s.a. 9. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.