III SA/Po 583/23

SENTENCJA Dnia 17 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant : sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2023 roku sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 8 lutego 2023 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 207 ,- (dwieście siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO" lub "organem"), z 20 czerwca 2023 r. nr [...], wydana na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 i art. 189f pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 735 ze zm. zwana dalej "K.p.a.") oraz art. 140 mb pkt 2, 140n ust.1, ust.4 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. zwanej "P.r.d."), po rozpoznaniu odwołania K. N. (zwanego dalej "stroną" lub "skarżącym"), od decyzji Starosty z 8 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. Starosty , decyzją z 8 lutego 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 268a K.p.a. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2 oraz art.140n ust. 1, ust. 2a, ust. 4 P.r.d. (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.) nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia ww. organu, w przewidzianym ustawowo terminie, o zbyciu w dniu 27 kwietnia 2020 r. pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] W odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji pełnomocnik strony wyjaśnił, że naruszenie obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu z przekroczeniem 180 - dniowego terminu wynikało z utrudnionej sytuacji panującej w kraju, spowodowanej pandemią COVID-19. Zarzucono, że organ nie zastosował przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (zwana "ustawa COVID-19"), zaniechając powiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczeniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 20 czerwca 2023 r. nr [...] organ odwoławczy powołując się na przepis art. 31i ustawy COVID-19 wskazał, że strona przekroczyła 180-dniowy termin do zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu. W związku z niedopełnieniem przez stronę wskazanego obowiązku do dnia rozpatrzenia odwołania, w ocenie organu zaistniała przesłanka do nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem organu, nie zostały spełnione przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ wziął pod uwagę, że pomimo tego, że naruszenie ustawowego obowiązku było jednorazowe, a strona nie odniosła korzyści finansowej z niedopełnienia obowiązku to waga naruszenia obowiązku nie była znikoma ze względu na przekroczenie terminu o 837 dni. W ocenie organu przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 nie znalazł zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż odnosi się wyłącznie do postępowań administracyjnych toczących się w okresie obowiązywania stanu epidemii, natomiast organ stwierdził uchybienie terminu już po ustaniu epidemii. W skardze wniesionej do tut. Sądu strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis znajduje zastosowanie wyłącznie do postępowań administracyjnych toczących się w okresie obowiązywania epidemii, - art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wobec wydłużenia terminu na dokonanie zgłoszenia o zbyciu pojazdu, obowiązek poinformowania strony o jego uchybieniu i wyznaczeniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, nie stanowi normy bezwzględnie obowiązującej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uznał, iż zachodzą podstawy do uchylenia decyzji organu II instancji, jak również poprzedzającej ją decyzji Starosty nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. zwanej "P.r.d."), zgodnie z którego treścią kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wskazany przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nakłada na właściciela pojazdu zarejestrowanego obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny był bezsporny. Strona skarżąca przyznała, że obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie został dopełniony w terminie, z przyczyn od strony niezależnych, a wynikających z panującej w kraju sytuacji związanej z pandemią COVID-19. Strona skarżąca wskazała także, że nie bez znaczenia dla niezachowania ww. terminu był fakt często zmieniających się przepisów w trakcie trwania pandemii. Z dniem 8 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. W związku z powyższym, prawidłowo organ zastosował przepis art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19 stwierdzając, że od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. doszło do wydłużenia terminu na zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu do 180 dni, gdyż zbycie pojazdu w dniu 27 kwietnia 2020 r. nastąpiło w okresie, o którym mowa w art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19 tj. w czasie którego obowiązywał termin wydłużony do 180 dni. W realiach niniejszej sprawy organy zignorowały jednak instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art.15zzzzzn˛ ustawy COVID-19, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Zgodnie z przepisem art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W myśl natomiast art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa regulacja odnosi się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Organ zakwestionował zastosowanie przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 w kontrolowanej sprawie wskazując, że organ stwierdził uchybienie terminu już po ustaniu epidemii. W ocenie organu bowiem przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do postępowań administracyjnych toczących się w okresie obowiązywania pandemii. Stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie wyrażono pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 musi zostać wzięty pod uwagę w trakcie sądowej kontroli zaskarżonego aktu pomimo tego, że nie obowiązywał w chwili prowadzenia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 30 marca 2023 r. I GSK 1432/22, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Celem przepisu art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 było bowiem stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminów przewidzianych prawem administracyjnym. Kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną należy przyjąć, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu. Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem wprowadzonej regulacji wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie nie przewidziano żadnych wyjątków (por. wyroki NSA z 20 stycznia 2023 r. o sygn. II GSK 907/22 i z 21 czerwca 2023 r. I GSK 1164/22 I GSK 1162/22,dostępne w CBOSA). Przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie również w przypadku uchybienia terminowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., który jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego, następują ujemne skutki dla strony, w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez stronę skarżącą 30-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia zbycia pojazdu, które to zdarzenie nastąpiło w dniu 27 kwietnia 2020 r., a zatem miało miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Spełnienie wyżej wskazanego obowiązku miało istotne znaczenie, zważywszy na argumentację strony skarżącej dotyczącą okoliczności, które także powinny być przedmiotem rozważań organu tj. często zmieniające się przepisy w trakcie trwania pandemii. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. Wskazane powyżej zaniechanie organu, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), ale również jest to naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie wskazanego terminu spowoduje bowiem, że stronie skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Wobec powyższego zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 oraz art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. zasługują na uwzględnienie. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że strona skarżąca co do zasady powinna ponieść odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 P.r.d., co nie nastąpiło w kontrolowanej sprawie, pozwoli organowi na dalsze rozważenie kwestii merytorycznych. Konieczne zatem pozostaje, zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie stronie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w przypadku złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. zwanej "P.p.s.a.") orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 90 zł wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 P.p.s.a. oraz z art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 t.j.).