II OZ 106/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt III SPP/Lu 82/23 odrzucające zażalenie D. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SPP/Lu 82/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. C. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 5 lipca 2023 r. nr SO-Ch.6231.1.2023.JA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. 2 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt III SPP/Lu 82/23 odrzucił zażalenie D. C. na postanowienie tego Sądu z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SPP/Lu 82/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. C. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 5 lipca 2023 r. nr SO-Ch.6231.1.2023.JA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r., po rozpoznaniu sprzeciwu D. C. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 23 października 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało skarżącemu doręczone dnia 28 listopada 2023 r. z pouczeniem, że od postanowienia tego nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Skarżący pismem z dnia 29 listopada 2023 r. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 15 listopada 2023 r., bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zażalenie skarżącego zostało przekazane pismem Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej NSA z dnia 6 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym postanowienie referendarza sądowego wydane w przedmiocie prawa pomocy winno być traktowane jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji, z kolei wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt II GZ 804/17). W świetle powyższego za niedopuszczalne Sąd uznał zażalenie D. C. wniesione na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 listopada 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił zażalenie. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyjaśnił, że stosownie do mającego zastosowanie w sprawie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Na podstawie art. 260 § 2 p.p.s.a. w ww. sprawach wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Należy podkreślić, że ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., w tym po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania, cofnięcia, odmowy przyznania prawa pomocy albo umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, o jakim mowa w art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. W aktualnym stanie prawnym ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał sprzeciw skarżącego i postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 23 października 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jak wynika z wyżej powołanych przepisów, postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym, a wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji. Z art. 194 § 1 p.p.s.a. wynika, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie wymienione w pkt 1-10. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy nie zostały ujęte w tym katalogu. Powyższe oznacza, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje żaden środek odwoławczy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis szczególny ustawy, nie przewidują możliwości zaskarżenia tego orzeczenia. Wobec powyższego, prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SPP/Lu 82/23 podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.