II OZ 470/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. A. i T. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 709/22 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi D. A. i T. A. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 13 czerwca 2022 r. nr 49/2022 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wgląd w akta sprawy dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 709/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wyłączenia sędziów Wydziału I i II WSA w Łodzi w sprawie ze skargi D. A. i T. A. (dalej "skarżące") na postanowienie Wojewody Łódzkiego (dalej "Wojewoda") z dnia 13 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wgląd w akta sprawy dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że analiza akt niniejszej sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że zaistniała którakolwiek z przesłanek wyłączenia, określona w art. 18 § 1 pkt 1-7 p.p.s.a. Nie zachodzą również okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów, o których stanowi art. 19 p.p.s.a. Za taką okoliczność w żadnym razie nie może być bowiem uznane twierdzenie, że sędziowie powinni zostać wyłączeni, ponieważ orzekali już w sprawach, w których strona skarżąca była stroną. Ponadto Sąd zaznaczył, że niezadowolenie strony skarżącej dotyczące sposobu prowadzenia postępowania sądowego, czy też osobiste przeświadczenie o braku kompetencji sędziów również nie stanowią automatycznej podstawy do wyłączenia sędziów od orzekania w danej sprawie. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa procesowego albo błędów w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego dokonywana jest w ramach kontroli instancyjnej przez sąd wyższej instancji i nie stanowi przesłanki wyłączenia, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła D. A., występująca również w imieniu T. A., wnosząc o jego uchylenie w całości i wystąpienie do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o przekazanie przedmiotowych spraw do równorzędnych sądów jak najdalej oddalonych od siedziby WSA w Łodzi, bądź też zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wykluczenie wszystkich wymienionych Sędziów z rozpoznawania przedmiotowej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenie sędziego normują przepisy art. 18 – 24 p.p.s.a., natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W niniejszej sprawie sędziowie i asesorzy, których wniosek o wyłączenie dotyczy, złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne przesłanki dające możliwość ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy, "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN z 1972 r., poz. 55). Użycie w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82). Zatem, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Okoliczność, że wskazani sędziowie orzekali w innych sprawach dotyczących strony czy innych uczestników postępowania, nie może stanowić o zaistnieniu uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności tych sędziów. W literaturze podkreśla się, że "bezstronność" sędziego polega na tym, że traktuje on strony postępowania równorzędnie, zatem jest ona związana z obiektywizmem w rozpatrywaniu danej sprawy. Obiektywizm ten może zostać naruszony w przypadku emocjonalnego zaangażowania w sprawę poprzez wrogość czy niechęć, której dany sędzia daje wyraźne dowody np. poprzez ironiczne wypowiedzi mogące świadczyć o tym, że zajął stanowisko w sprawie jeszcze przed jej rozpoznaniem (zob. A. Wiktorowska, w: Hauser, Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 186). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Należy w tym miejscu podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, iż o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem strony, sposobu orzekania przez sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie chodzi o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność przewidzianą w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tymczasem D. A. w złożonym zażaleniu przytacza orzeczenia sędziów i asesorów WSA w Łodzi, z którymi się nie zgadza i z tego faktu wywodzi ich stronniczość i niezgodność z prawem. Oceną prawidłowości tych orzeczeń może zajmować się wyłącznie sąd wyższej instancji na skutek wniesienia stosownych środków odwoławczych - w zależności od rodzaju orzeczenia. Oceny takiej nie może natomiast dokonywać strona bądź uczestnik postępowania i na tej podstawie dowodzić stronniczości sędziów danego sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.