I GZ 454/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1402/22 w zakresie nakazu ściągnięcia nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi TO na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 września 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1402/22, (dalej: WSA lub Sąd I instancji) w pkt 1 umorzył postępowanie sądowe a w pkt 2 nakazał ściągnąć od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) kwotę 200 złotych tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi TO (dalej: skarżący) na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ lub ARiMR) z 11 kwietnia 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Skarżący wniósł skargę na rozstrzygnięcie ARiMR. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyjaśnił, że pismem z 21 marca 2022 r. poinformował skarżącego o przywróceniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej do ponownej weryfikacji. ARiMR podkreślił, że zakwalifikowanie wniosku do ponownej weryfikacji jest w swych skutkach tożsame z uchyleniem aktu rozstrzygającego o odmowie przyznania pomocy. Mając na uwadze, że organ uwzględnił skargę złożoną przez skarżącego wskutek czego uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie i przywrócono wniosek do ponownej oceny WSA uznał, że wyeliminowano z obrotu prawnego zaskarżone rozstrzygnięcie, a zatem zostało zrealizowane żądanie skargi. W tym stanie rzeczy postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd I instancji orzekł jak w pkt 1 sentencji. Natomiast stosownie do art. 223 § 2 p.p.s.a., Sąd nakazał ściągnąć od organu wpis stały od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2 sentencji). Wskazał, że organ działał w warunkach autokontroli wydanego rozstrzygnięcia na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., zatem to na nim spoczywał obowiązek poniesienia kosztów postępowania (art. 201 § 1 p.p.s.a.). Natomiast wpis od skargi nie został przez stronę uiszczony. W zażaleniu na postanowienie WSA organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej nakazu ściągnięcia nieuiszczonego wpisu. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: I. art. 7 i art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów przejawiającą się w błędnym uznaniu, że zasada szybkości postępowania pozwala sądowi na zaniechanie wezwania we właściwym terminie do uiszczenia brakującego wpisu od skargi do WSA pod rygorem jej odrzucenia, w sytuacji gdy w ocenie organu poprawna wykładnia tych przepisów sprowadza się do stwierdzenia, iż zasada szybkości postępowania nie dotyczy obowiązku sądu do kontroli i sanowania braków formalnych wniesionych skarg, których nieuzupełnienie we właściwym terminie skutkuje odrzuceniem skargi i de facto zakończeniem postępowania przed sądem; II. art. 223 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów przejawiającą się w uznaniu sądu, że w sytuacji, gdy skarżący skargą do WSA nie uiścił wpisu od skargi na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) możliwym jest zasądzenie tego nieuiszczonego wpisu od strony przeciwnej, w sytuacji, gdy poprawna wykładnia tych przepisów sprowadza się do stwierdzenia, że pozwalają one na zasądzenie od strony przeciwnej nieuiszczonej opłaty w sytuacji, gdy obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstania na skutek: a) ustalenia wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia; b) cofnięcia przyznanego prawa pomocy, albo c) uchylenia kurateli przed wyznaczeniem terminu rozprawy; a nie w sytuacji nieuiszczenia przez skarżącego skargą do WSA opłaty w postaci wpisu stałego od skargi do WSA; III. art. 201 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu przejawiająca się w uznaniu sądu, że w sytuacji nieuiszczenia przez skarżącego skarga do WSA wpisu od skargi (brak poniesienia kosztów) zasadnym jest nakazanie jego ściągnięcia od organu, w sytuacji gdy poprawna wykładnia tego przepisu sprowadza się do stwierdzenia, iż zwrot kosztów (poniesionych przez skarżącego) przysługuje jedynie skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. i nie dotyczy obowiązku ściągnięcia tych kosztów od organu w razie ich nieopłacenia przez skarżącego; IV. art. 223 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na nakazaniu ściągnięcia od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) kwoty 200 zł tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi, w sytuacji gdy w sprawie powinny najpierw znaleźć zastosowanie przepisy art. 200 § 1 w zw. z art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. sąd powinien wezwać wnoszącego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi w postaci uiszczenia wpisu od skargi we właściwym terminie od rygorem odrzucenia skargi, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Z ostrożności procesowej organ podniósł zarzut naruszenia: V. art. 200 § 1 zw. z art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie polegające na zaniechaniu przez sąd wezwania wnoszącego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci uiszczenia wpisu od skargi pod rygorem jej odrzucenia, co w sprawie nie miało miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 223 § 2 p.p.s.a., jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. W orzecznictwie i w literaturze nie budzi wątpliwości, że "inną stroną", o której mowa w § 2 art. 223 p.p.s.a., w wypadku uwzględnienia skargi, będzie organ, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność lub dopuścił się bezczynności, na którym spoczywa obowiązek zwrotu kosztów postępowania skarżącemu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 646; zob. też post. NSA z 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II FZ 107/08; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy jednak zwrócić uwagę, że § 1 i § 2 art. 223 p.p.s.a. odnoszą się do innych faz postępowania sądowoadministracyjnego. Pierwszy z tych przepisów dotyczy etapu przygotowania rozprawy, po przekazaniu akt sędziemu sprawozdawcy (o czym świadczy odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 220 p.p.s.a.). Natomiast art. 223 § 2 p.p.s.a. odnosi się do fazy orzekania i ma zastosowanie w sytuacji, gdy sąd stwierdzi nieuiszczenie należnej opłaty na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji lub na posiedzeniu niejawnym poprzedzającym wydanie takiego orzeczenia. Odraczanie rozprawy, czy też posiedzenia niejawnego i odpowiednie stosowanie wówczas art. 220 p.p.s.a. nie sprzyjałoby realizacji obowiązku szybkiego załatwienia sprawy (art. 7 p.p.s.a.), stąd też ze względów ekonomii procesowej sąd nakazuje w takiej sytuacji ściągnięcie brakującej opłaty. Odniesienie więc norm zawartych w art. 223 § 1 i § 2 p.p.s.a. do innych etapów postępowania wskazuje na ich treściowe zróżnicowanie, przy czym uwzględnić należy dodatkowo cele art. 223 § 2 p.p.s.a., a przede wszystkim językowe brzmienie tego przepisu. Tym samym ograniczenie nakazu ściągnięcia należnej opłaty w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji do sytuacji wymienionych w art. 223 § 1 p.p.s.a. byłoby nieuzasadnione. W tej sprawie koszty postępowania ograniczone były do kosztów sądowych i obejmowały wpis od skargi, którego obowiązek uiszczenia powstał już z chwilą wniesienia skargi i nie wygasł w związku z zastosowaniem przez organ unormowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a. instytucji autokontroli oraz stanowiącego tego rezultat umorzenia postępowania sądowego. Wynikający z uwzględnienia skargi obowiązek organu pokrycia kosztów postępowania nie zależy od trybu ani momentu, w których do zakończenia procesu dochodzi. Innymi słowy, uwzględnienie skargi przez organ we własnym zakresie nie niweczy obowiązku poniesienia kosztów postępowania, nawet jeżeli wpis sądowy nie został jeszcze przez skarżącego uiszczony. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.