I SA/Gl 1394/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.R. i B. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia odrzucić skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] nr [...] wydane dla skarżącej U.R. i skarżącego B. R. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. w kwocie [...] zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r., w tym 288 zł na poczet należności głównej i [...] zł na poczet odsetek za zwłokę. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 23 września 2019 r. skarżący zostali wezwani do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 12 stycznia 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi, a to w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącym w dniu 27 września 2019 r. Kwota należna tytułem wpisu od skargi jak dotąd nie została uiszczona. W tożsamych pismach datowanych na 2 października 2019 r. a wniesionych w dniu 3 października 2019 r. skarżąca i skarżący wystąpili o zwolnienie ich z powinności zapłaty tej należności. Poprzedni wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych został załatwiony odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2018 r., które Sąd utrzymał w mocy w dniu 7 stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako nieopłacona. Stosownie bowiem do art. 230 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), następnie powoływanej jako: p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis. Z kolei na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa jednak wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a jeżeli pismem tym jest skarga – jej odrzucenia) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Odniesienie powyższego do niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, że skoro w dniu 27 września 2019 r. skarżący otrzymali wezwanie do wykonania w terminie siedmiu dni prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, to kwota należna tym tytułem powinna zostać zapłacona najpóźniej w piątek 4 października 2019 r., co wszak nie nastąpiło. Co prawda w dniu 3 października 2019 r. skarżący wystąpili o zwolnienie ich z tej powinności, niemniej jednak nie mogło to uchronić ich przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Dostrzec trzeba, że w niniejszej sprawie wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych został już rozpatrzony. Wszak w dniu 15 listopada 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy, natomiast w dniu 7 stycznia 2019 r. Sąd utrzymał w mocy to postanowienie. Co za tym idzie, rozstrzygnięcie powyższej kwestii wpadkowej uzyskało przymiot prawomocności, a w konsekwencji moc wiążącą między innymi wobec Sądu, który je wydał. Z uwagi na fakt, iż nie dotyczy ono istoty sprawy, nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jednakże posiada w pełni przymiot prawomocności. Z powyższego wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia opłaty – ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego. Postanowienie odmiennie rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa pomocy mogłoby zapaść jedynie przy spełnieniu przesłanki określonej w art. 165 p.p.s.a., który pozwala dokonać tego w sytuacji zmiany okoliczności sprawy. Dlatego po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po utrzymaniu w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania stronie prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji winien odrzucić skargę na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/96, wydane na podstawie analogicznych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 p.p.s.a.) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy dodać, iż inna interpretacja wspomnianego przepisu mogłaby pozwolić stronom na nieograniczone przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Na koniec podkreślenia wymaga, że zaprezentowany pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego [zob. przykładowo następujące postanowienia: z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 60/09, z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3379/13, z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 810/14, z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 564/14, z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14 czy z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I FSK 1439/15 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl)]. Mając na względzie powyższe, w rozpatrywanym przypadku należało zastosować art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z tych względów wydanie niniejszego orzeczenia stało się konieczne.