II GSK 1083/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki jawnej [...] i Spółka w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1070/15 w sprawie ze skargi [A.] Spółki jawnej [...] i Spółka w P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r. o sygn. akt I SA/Gd 1070/15 oddalił skargę [A.] Spółki jawnej [...] Spółka w P. (dalej: Spółka) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład) z dnia [...] maja 2015 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia. Wnioskiem z 15 stycznia 2015 r. (data wpływu do organu) Spółka zawróciła się o umorzenie należności z tytułu składek za okres od lutego 2013 r. do listopada 2014 r. oraz odsetek, kosztów upomnień i kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wniosku Spółka powołała się m.in. na pożar w firmie, który miał miejsce 5 stycznia 2013 r. i straty z tym związane, szacowane na ok. 400 000 zł, powodujące jej trudną sytuację. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. ZUS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: k.p.a.) oraz art. 28 ust. 1-3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie umorzenia wnioskującej Spółce: 1/ należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne za okres luty 2013 r. – listopad 2014 r. w łącznej kwocie 81.368,22 zł (w tym z tytułu składek 75.107,62 zł, odsetek 6191 zł, kosztów upomnienia 69,60 zł), Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres kwiecień-sierpień, październik, grudzień 2013 r. w łącznej kwocie 784,48 zł (w tym z tytułu składek 698,28 zł, odsetek 66 zł, kosztów upomnienia 23,20 zł) i 2/ odsetek od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek w wysokości 7379 zł. Przytaczając treść art. 28 u.s.u.s. Zakład uznał, że nie można jeszcze stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, bo w sprawie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, a Spółka jest właścicielem nieruchomości i ruchomości. Zakład podkreślił, że nie znajdowało zastosowania rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r.), gdyż przedmiotowe należności składkowe nie dotyczą ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) WSA uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem i stwierdził, że ZUS prawidłowo ustalił, iż w niniejszej sprawie nie zaszła przesłanka całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., gdyż wobec skarżącej nie zakończyło się postępowanie egzekucyjne, a to oznacza, iż nie zostały wykorzystane wszystkie możliwości wyegzekwowania zaległych składek. Sąd wskazał ponadto, że zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego (art. 7 k.p.a.) nie ma zastosowania do umorzenia należności ZUS w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Wówczas mamy do czynienia z decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś z decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia wspomnianych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie wchodzi w grę, bowiem naruszałaby ona prawo materialne. Kwestia uznania administracyjnego byłaby aktualna dopiero wówczas, gdyby w sprawie została ustalona całkowita nieściągalność należności ZUS wobec skarżącej, w rozumieniu art. 28 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał, że umorzenie zaległych składek byłoby przedwczesne, zatem decyzji ZUS nie można przypisać cech dowolności, bowiem została oparta na zgromadzonym w sposób kompletny materiale dowodowym, który został szczegółowo przeanalizowany. Co więcej WSA zgodził się z ZUS, że w tej sprawie nie znajdowały zastosowania przepisy rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r., bo przedmiotowe należności składkowe nie dotyczą ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek. Skargą kasacyjną Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, z pozostawieniem rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez bezzasadne oddalenie skargi Spółki, bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a przez to uznanie, że nie zachodzą warunki do zmiany, względnie uchylenia decyzji ostatecznej ZUS Oddział Wojewódzki w Gdańsku; 2. prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 28 u.s.u.s. przez błędną interpretację, a w konsekwencji uznanie zarzutów skargi za bezzasadne. Skarżąca kasacyjnie argumentowała, że w toku postępowania administracyjnego przedstawiła zestawienie swoich zobowiązań i wykaz majątku, które nie zostało wzięte pod uwagę. Z zestawienia tego wynika, że egzekucja należności nie dałaby rezultatu, a Spółkę doprowadziłaby do likwidacji, co z kolei pociągnęłoby za sobą niewspółmierne skutki społeczne, związane z utratą pracy przez wiele osób. Ta kwestia nie została wzięta pod uwagę przez Sąd ani organ. ZUS nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Niezbędne jest przypomnienie, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki wymieniono w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. Nieważność postępowania w tej sprawie nie wystąpiła. Jak wynika z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Ponadto należy zauważyć i podkreślić, że skarga kasacyjna powinna spełniać prawem określone wymogi dla tego kwalifikowanego środka odwoławczego, opisane w art. 176 § 1-2 p.p.s.a., w tym powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (§ 1 pkt 2 art. 176 p.p.s.a.). Ostatni wskazany wymóg ma istotne znaczenie z punktu widzenia sformułowania podstaw kasacyjnych rozpatrywanej skargi kasacyjnej, które nie tylko pozostają dalekie od normatywnego wzorca, lecz także nie podważają skutecznie zaskarżonego wyroku WSA w Gdańsku. Stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wnosząca skargę kasacyjną Spółka straciła z pola widzenia fakt, że skarżonym wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. i nie stosował w tym celu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jak błędnie podaje się w zarzucie. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi właściwą podstawę prawną dla uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, gdy sąd administracyjny stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstaw dla zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie się nie dopatrzył, gdyż nie można uznać, że w postępowaniu prowadzonym przez ZUS doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. W art. 7 k.p.a. ustawodawca zawarł zasadę praworządności, zobowiązując organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Tak w omawianym zarzucie, jak i w jego uzasadnieniu nie sprecyzowano na czym miałoby polegać naruszenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazanej normy, a skoro zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie został powiązany z przepisami k.p.a., w oparciu o które organ administracji publicznej przeprowadza postępowanie wyjaśniające (art. 77 § 1 k.p.a. i inne), to ustalonego stanu faktycznego sprawy skutecznie nie zakwestionowano. Nie można więc zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie Spółką, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, przede wszystkim, iż nie wzięto pod uwagę przedłożonego przez skarżącą zestawienia jej zobowiązań i wykazu majątku, w wyniku czego miałoby dojść do naruszenia słusznego interesu strony, wyrażającego się w tej sprawie w umorzeniu zaległych należności z tytułu składek. Z opisanych powodów pierwszy zarzut petitum skargi kasacyjnej okazał się niezasadny. Drugi zarzut petitum skargi kasacyjnej, naruszenia prawa materialnego, oparty na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., również należało uznać za niezasadny, z uwagi na jego wadliwą konstrukcję i brak rozwinięcia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 28 u.s.u.s. przez błędną wykładnię, która doprowadziła WSA do bezzasadnego oddalenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut postawiony na takim poziomie ogólności wymyka się ocenie sądu kasacyjnego. Wyjaśnienia mimo to wymaga, że art. 28 u.s.u.s. w stanie prawnym rozpoznawanej sprawy składał się z pięciu oddzielnych ustępów, a w każdym z nich ustawodawca zawarł określoną treść normatywną. Brak wskazania w zarzucie, który konkretnie przepis art. 28 u.s.u.s. został naruszony czyni ten zarzut nieprawidłowo sformułowanym i równocześnie pozbawionym usprawiedliwionych podstaw, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, nie ma zatem kompetencji do korygowania zarzutu kasacyjnego, jego uzupełniania, ewentualnego poprawiania ani do domyślania się z urzędu intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną w jakim kierunku chciałaby zakwestionować wyrok. Nietrafności omawianego zarzutu dopełnia to, że zarzut nie zawiera uzasadnienia. W tej sytuacji autora skargi kasacyjnej należy jedynie poinformować, że gdy zdecydował się zarzucić sądowi I instancji błędną wykładnię przepisu prawa, to jego obowiązkiem jest precyzyjne wykazanie na czym ta błędna wykładnia polegała i jaka, jego zdaniem, powinna być wykładnia prawidłowa. Jak przekonuje treść skargi kasacyjnej, powyższym wymaganiom autor analizowanej skargi kasacyjnej nie sprostał, co zadecydowało o jej oddaleniu. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.