II FSK 692/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Bogusław Dauter, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA (del.) Ludmiła Jajkiewicz (sprawozdawca), , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 468/07 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 8 stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje r. pr. R. C.-W. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych oraz należny podatek VAT w kwocie 40 (czterdzieści) złotych - tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 468/07, oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 8 stycznia 2007 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 10 października 2006 r., nr [...], odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2002 - 2004, w kwocie 1.800,00 zł. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd, uznając skargę za bezzasadną, przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: S. P. (dalej: skarżący) wystąpił o umorzenie wskazanych wyżej zaległości podatkowych. Prezydent Miasta Ł. odmawiając umorzenia przedmiotowych zaległości wskazał, że skarżący od dnia 19 października 2001 r. do dnia 22 października 2005 r. posiadał samochód marki Volkswagen i z tego tytułu został określony podatek. Ponadto organ wskazał, iż skarżący w okresie od dnia 5 lipca 1993 r. do dnia 1 stycznia 2006 r. (z przerwami) nie był nigdzie zatrudniony, natomiast od dnia 6 lipca 1993 r. do dnia 5 lipca 1994 r. pobierał zasiłek. Organ wskazał też, iż w momencie wydawania decyzji skarżący był zatrudniony w MPK i z tego tytułu otrzymywał wynagrodzenie netto w kwocie około 1.000,00 zł, z czego na pokrycie stałych kosztów utrzymania przeznaczał około 200,00 zł miesięcznie. Organ uznał więc brak podstaw do umorzenia zaległości podatkowej wskazując jednocześnie, że zapłata zaległości podatkowej w niewielkich ratach nie powinna zagrozić egzystencji w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. w wyniku rozpoznania odwołania podtrzymało stanowisko organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, iż sytuacja skarżącego w świetle art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. z 2005 r. Dz.U. Nr 8, poz, 60 ze zm. - dalej: Ord. pod.), nie uzasadnia przyznania mu ulgi w postaci umorzenia zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja została podjęta przez organ podatkowy w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, co oznacza, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek umorzeniowych (ważnego interesu podatnika i interesu publicznego) nie nakłada automatycznie na organ obowiązku orzeczenia umorzenia zaległości podatkowej. Zdaniem Sądu, organ podatkowy prawidłowo przeprowadził postępowanie mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a także prawidłowo oceniły, iż przestawione przez skarżącego fakty nie świadczą o zaistnieniu przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji prawnej umorzenia zaległości podatkowej. W skardze kasacyjnej z dnia 15 lutego 2007 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a), poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), w związku z § 2 p.p.s.a. i w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i § 3 oraz art. 191 Ord. pod., poprzez brak ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy i rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść skarżącego; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), w związku z § 2, w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 i art. 130 § 1 pkt 6 Ord. pod., przez brak uwzględnienia, że decyzja organu drugiej instancji została wydana przez osoby wydające wcześniej decyzję podatkową w tej samej sprawie, która następnie została uchylona, czym naruszono zasadę obiektywizmu i bezstronności w rozstrzyganiu sprawy. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz - przyznanie pełnomocnikowi z urzędów kosztów udzielonej i nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organy podatkowe przeprowadziły przedmiotowe postępowanie w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie w sposób całkowicie dowolny, bez uwzględnienia sytuacji materialnej skarżącego na moment, kiedy powstawała przedmiotowa zaległość, a także nie uwzględniły innych kosztów ponoszonych przez skarżącego związanych z opieką nad chorą matką, zakupem żywności, ubioru. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia prawa procesowego, w wyniku którego Sąd pierwszej instancji uchylił się od rozważań prawnych w granicach zaskarżenia, zwłaszcza w zakresie oceny sytuacji materialnej skarżącego, uzasadniającej zastosowanie instytucji umorzenie zaległości podatkowej. Zarzut ten nie znajduje oparcia w treści zaskarżonego wyroku. Mimo, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest "oszczędny w słowach", nie oznacza to jednak, iż nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. W sposób jasny przestawia stan faktyczny sprawy, a także wyjaśnia w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści niniejszego przepisu, zastosowanie przez organy podatkowe przepisów prawa. Należy bowiem przypomnieć, iż istotą postępowania w zakresie udzielenia ulg na podstawie art. 67 Ord. pod., który ma zastosowanie w niniejszej sprawie (wniosek z dnia 14 lutego 2005 r.) jest możliwość swobodnego wyboru przez organ podatkowy rozstrzygnięcia (w granicach tak zwanego uznania administracyjnego), po uprzednim wyjaśnieniu stan faktyczny sprawy w kontekście zaistnienia przesłanek umożliwiających ich zastosowanie. Skutkiem czego dokonywana przez Sąd kontrola pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego ogranicza się do zbadania czy organ podatkowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regułami. Zatem w sytuacji, gdy organ podatkowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy, co w niniejszej sprawie oznacza rozpoznanie wniosku z uwzględnieniem nie tylko interesu podatnika, ale także społecznego, Sąd nie może uchylić podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia nawet wówczas, gdy stwierdzi istnienie przesłanek umorzeniowych, o jakich mowa w powołanym przepisie. Innymi słowy zarzut kwestionujący trafność rozstrzygnięcia jedynie ze względu na zaistnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" nie może odnieść zamierzonego skutku. Pełnomocnik skarżącego w skardze kasacyjnej wprawdzie czyni zarzut naruszenia przepisów postępowania podatkowego przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie zaległości, należy jednak stwierdzić, iż niektóre z podnoszonych przez niego okoliczności (sytuacja materialna skarżącego w czasie powstawania zaległości podatkowych, zły stan techniczny samochodu uniemożliwiający jego sprzedaż) nie stanowią o naruszeniu przepisów postępowania wyjaśniającego przez organ podatkowy i w zasadzie są obojętne dla toczącego się postępowania. Wskazują one bowiem jedynie na okoliczności, które doprowadziły do takiego stanu rzeczy. Również to, że skarżący ponosi wydatki w innej wysokości niż wykazał we wniosku nie może stanowić o naruszenia przez organ podatkowy przepisów postępowania wyjaśniającego. Wypada bowiem przypomnieć, iż postępowanie o udzielenie ulgi było prowadzone na wniosek skarżącego, a tym samym był on zobowiązany do wykazania istnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi, ponieważ nikt inny jak sam skarżący nie jest zorientowany w swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Odnosząc się z kolei do zarzutu braku uwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 130 § 1 pkt 6 Ord. pod., należy stwierdzić, iż jest on także niezasadny. Jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego (s. 5 skargi kasacyjnej) w składzie orzekającym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. podejmującym zaskarżoną decyzję brała udział A. K., która brała też udział w wydaniu dwóch innych aktów administracyjnych (postanowienia z dnia 20 lipca 2005 r. o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, uchylonego następnie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2006 r. oraz decyzji z dnia 10 maja 2006 r. uchylającej w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania). Przedstawiona sytuacja nie odpowiada więc dyspozycji art. 130 § 1 pkt 6 Ord. pod., w myśl którego (...) członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w którym brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten dotyczy bowiem osoby, która orzekała w sprawie w pierwszej instancji, a po wydaniu decyzji została przeniesiona (oddelegowana) do organu drugiej instancji i miałaby orzekać w tej sprawie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2002,sygn. akt III RN 15/01). Zatem członek organu podatkowego rozpoznającego ponownie odwołanie, po uchyleniu uprzednio wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji, nie jest członkiem, który "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" i nie podlega wyłączeniu na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 o.p. Podsumowując, zarzut naruszenia prawa procesowego należy uznać za bezzasadny. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 250 p.p.s.a., w związku z § 2 ust. 1 i ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b), w związku z ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349).