III SA/Gd 368/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Rektora Akademii [...] z dnia 10 czerwca 2009 r. ,nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Dziekana Wydziału Matematyczno - Przyrodniczego Akademii [...] z dnia 4 listopada 2008 r.(bez numeru), 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata A. K. 292,80 zł ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy ) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. UZASADNIENIE J. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Rektora Akademii [...] w [...] z dnia 10 czerwca 2009 r. Nr [...] o skreśleniu skarżącego z listy studentów Akademii [...] w [...]. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji – Dziekana Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii [...] w [...] z dnia 4 listopada 2008 roku, zgodnie z którą postanowiono "skreślić J. C. z listy studentów Akademii [...] w [...] z dniem 4 listopada 2008 roku na podstawie Regulaminu Studiów Akademii [...] w [...] - § 23 pkt.4.2, zgodnie z którym Dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie". Decyzja zawiera pouczenie, o organie, do którego można składać odwołanie (Prorektor ds. Kształcenia i Studentów [...]), bez określenia terminu. Jako prawną podstawę decyzji organu odwoławczego – Rektora Akademii [...] w [...] - powołano przepisy art.138 § 1 pkt.1 kpa i art. 190 ust. 3 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz..U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), a w uzasadnieniu do decyzji organ wyjaśnił, że (cyt.) : "nie wyrażam zgody na przywrócenie z powodu niezdania egzaminu komisyjnego. Nie widzę możliwości powtarzania przedmiotu. Podtrzymuję decyzję Dziekana o skreśleniu Pana z listy studentów z dnia 4.11.2008 r." W odwołaniu od decyzji organu I instancji J. C. wniósł o uchylenie decyzji o skreśleniu z listy studentów z powodu tego, że "we wspomnianym okresie był niezdolny do zajęć na uczelni z powodu choroby" i wyznaczenie nowego terminu egzaminu poprawkowego komisyjnego z geologii oraz z ćwiczeń terenowych - gospodarka i przestrzenne zagospodarowanie gminy, gdyż zdobycie wyższego wykształcenia jest odwołującemu się niezbędne do rozpoczęcia działalności gospodarczej w dziedzinie turystyki. Do odwołania załączone zostało zaświadczenie lekarskie (kserokopia) z dnia 18.05.2009 roku stwierdzające, że J. C. z powodu choroby (był) niezdolny do zajęć na uczelni od 1.10.2008 r. do 18.05.2009r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący powtórzył wniosek o uchylenie decyzji skreślenia Go z listy studentów podnosząc, ze w okresie bezpośrednio poprzedzającym podjęcie decyzji zachorował, co uniemożliwiło przystąpienie do zaległych egzaminów. Choroba wyłączyła skarżącego z czynnych zajęć w czasie od dnia 1.10.2008r. do dnia 18.5.2009r., a zdobycie wyższego wykształcenia wymagane jest przepisami ustawy o działalności gospodarczej do rozpoczęcia działalności gospodarczej w zakresie turystyki. W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii [...] w [...] wniosła o jej oddalenie, argumentując, że skarga nie ma żadnego uzasadnienia, bowiem skarżący nie zdał egzaminu komisyjnego z Geologii i w tej sytuacji na podstawie § 23 pkt. 4.2 regulaminu studiów został skreślony z listy studentów. Odnośnie procedury odwoławczej podano, że decyzję organu I instancji skarżący otrzymał w dniu 7.11.2008 r., pismo z dnia 4.06.2009 roku zostało potraktowane jako odwołanie i podjęto decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 roku pełnomocnik skarżącego poparł skargę podnosząc, między innymi, że decyzje organów obu instancji nie wyjaśniają przyczyn, dla których podjęto decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów mimo, iż powoływany jako podstawa prawna rozstrzygnięć przepis stanowi, że "dziekan może skreślić studenta z listy studentów w określonych przypadkach", zatem decyzja – jako uznaniowa – winna zostać szerzej uzasadniona. Wniesiono o zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba ze stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Jak wynika z ustawy z dnia 7 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym (publ. jw.) jej przepisy – wraz ze statutem i regulaminem studiów - normują – między innymi – prawa i obowiązki zarówno studentów uczelni jak i – organów wyższych uczelni, do których odnoszą się przepisy tej ustawy (art. 1. - Ustawę stosuje się do publicznych i niepublicznych szkół wyższych). Zgodnie z art. 160 ust. 1.cyt. ustawy organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. W art.190 ust. 2 pkt. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym postanowiono, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej (dziekan) może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, czyli – że w wymienionych przypadkach istnieje możliwość fakultatywnego skreślenia studenta z listy studentów (w odróżnieniu od sytuacji obligatoryjnego skreślenia – art. 160 ust. 1 ustawy, gdzie postanowiono, w jakich sytuacjach dziekan skreśla studenta z listy). Wydany na podstawie art. 160 ust. 1 i przepisów wykonawczych do ustawy Regulamin Studiów Akademii [...] w [...] powtarza tę zasadę w § 23 ust.4 pkt. 2 , gdzie postanowiono, że "dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie". Sformułowanie przepisu " dziekan może" oznacza, że decyzja w przedmiocie skreślenia studenta z listy w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie pozostawiona została swobodnemu uznaniu organów uczelni orzekających w tej kwestii. Zgodnie z art.207 ust. 1 omawianej ustawy do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.19)) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Sprawa skreślenia studenta z listy należy do wymienionych kategorii spraw, zatem do podejmowanych decyzji w tym przedmiocie stosuje się odpowiednio przepisy kpa. Odpowiednie stosowanie przepisów kpa, o którym mowa w cytowanym art. 207 ustawy polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. W utrwalonym od lat orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony(por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993r. sygn. akt III ARN 49/93,OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. Jak wynika z akt postępowania przed organami Akademii [...] w [...] w sprawie J. C., decyzje organów obu instancji nie odpowiadają powyższym wymogom. Jako uzasadnienie do decyzji organu I instancji przytoczono jedynie przepis § 23.pkt.4.2 Regulaminu Studiów, a organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji ani do wniosków odwołania, ani do przedkładanego przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia studenta, ani nie wyjaśnił dlaczego utrzymuje w mocy restrykcyjną decyzję organu I instancji. Jak wyjaśniał w wyroku z dnia 15 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w podobnej sprawie o sygn. akt II SA/Ol572/09 (system informacji prawnej LEX nr 523031), z którym to poglądem zgadza się skład orzekający Sądu w sprawie niniejszej, cyt.: "W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia w podstawie prawnej wydania zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji, powołano art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i z uzasadnień obu rozstrzygnięć wynika, iż organy skupiły się wyłącznie na wykazaniu, że została spełniona przesłanka niezaliczenia semestru, zapominając, iż należy również w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadnić, że w sprawie tej musiało zapaść takie a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego, na co zwrócił uwagę skarżący w piśmie procesowym z 15 września 2009 r. Obie decyzje nie zawierają zatem uzasadnienia wskazującego na podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Prawidłowe zredagowanie uzasadnienia ma bowiem istotne znaczenie dla zasady przekonywania obywateli wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne i prawne winno bowiem zostać sporządzone zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. " Podkreślić należy, że nawet w odpowiedzi na skargę nie odniesiono się do podniesionych w niej zarzutów, aczkolwiek odpowiedź nie stanowi uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie i ze swej istoty wyjaśnia jedynie stanowisko organu wobec skargi, zatem – nie ma wpływu na prawną ocenę kontrolowanego przez Sąd aktu. Z powyższego wynika, że materiał dowodowy w sprawie skreślenia J. C. z listy studentów nie został rozpatrzony w sposób dostateczny do prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego. Ponieważ w cytowanym wyżej art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym postanowiono, że do decyzji podejmowanych przez organy uczelni obu instancji stosuje się, odpowiednio, przepisy kpa, wskazane organy winny dążyć do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przed podjęciem rozstrzygnięcia oraz winny kierować się zasadami prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do organów Państwa i udzielać stronom stosownych informacji. ( art. 7- 9 kpa.), a decyzje uzasadnić w sposób odpowiadający przepisom prawa.(art. 107 § 1- 3 kpa). Mając na uwadze, że organy orzekające w sprawie J. C. nie rozważyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, przez co naruszyły wskazane wyżej przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku J. C. organy wezmą pod uwagę wyrażone powyżej poglądy prawne. Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji na mocy art.152 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o kosztach orzeczono w myśl art. 250 tej ustawy.