III FSK 224/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 926/21 w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 lipca 2021 r. nr 0201-IEE1.711.153.2021.2.WM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 926/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 lipca 2021 r., nr 0201-IEE1.711.153.2021.2.WM w przedmiocie nieuznania zgłoszonych zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, oddalił skargę w całości. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącego, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 t.j. z dnia 2022.02.09, dalej jako p.p.s.a.), rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu, kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.: 1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479 t.j. z dnia 2022.02.28; dalej jako u.p.e.a.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, iż w niniejszej sprawie niedopuszczalne było uznanie zarzutów skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a w konsekwencji niedopuszczalne było umorzenie postępowania egzekucyjnego, podczas gdy zarzuty skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne były uzasadnione (nieistnienie obowiązku podatkowego), a w konsekwencji postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na niezastosowaniu art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2022.1452 t.j. z dnia 2022.07.08), podczas gdy budowa budynku nie została zakończona (budynek nadal pozostaje w stanie budowy - nie zostały zakończone prace związane z wznoszeniem obiektu budowlanego i budynek nie został odebrany), a w konsekwencji egzekwowana należność (obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości) nie istnieje w wysokości wskazanej w tytule wykonawczym, w związku z czym postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. Odnośnie zarzutów skargi kasacyjnej podnieść należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał je w takim zakresie w jakim możliwe było przyporządkowanie uzasadnienia skargi kasacyjnej do zarzutów postawionych w jej petitum. Przypomnieć trzeba, że zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Należy zauważyć, że niniejsze postępowanie dotyczy nieuznania zgłoszonych zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Należy przy tym przypomnieć, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 dalej: ustawa zmieniająca) dokonano istotnych zmian w u.p.e.a. oraz w p.p.s.a. W art. 1 pkt 20 ustawy zmieniającej dokonano zmiany brzmienia art. 33 u.p.e.a., który reguluje podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i tryb postępowania. Zmiany weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r., z wyjątkiem przepisów określonych w art. 29 ustawy zmieniającej, które weszły w życie w terminach innych, tj. w terminach zakreślonych tym przepisem, które jednak nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Dla rozstrzygnięcia zgłoszonego przez Skarżącego zarzutu, istotne znaczenie ma art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 stycznia 2020 r., który wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu 19 marca 2020 r., zostało wszczęte przed dniem 30 lipca 2020 r. W sprawie zastosowanie znajdą zatem przepisy regulujące środek zaskarżenia w postaci zarzutów na postępowanie egzekucyjne w brzmieniu sprzed nowelizacji. Mając na uwadze sformalizowany charakter postępowania przed NSA należy także zauważyć, że w postępowaniu przed sądem kasacyjnym przedmiotem kontroli jest orzeczenie sądu I instancji, a nie rozstrzygnięcie organów administracji. Do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu I instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten sąd ocenione czy rozważone. Natomiast – jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę kasacyjną – wywody przedmiotowej skargi kasacyjnej nie odnoszą się do wyroku WSA. Całość argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej to próba polemiki z rozstrzygnięciem wierzyciela, czyli Wójta Gminy [...], a nie z wyrokiem Sądu I instancji. Autor skargi kasacyjnej bowiem wskazuje, że: "w niniejszej sprawie niewłaściwie przyjęto, że istnieje obowiązek podatkowy co do podatku od nieruchomości". W niniejszej sprawie, której przedmiotem jest nieuznanie zgłoszonych zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, podnoszone są argumenty mające zmierzać do merytorycznej kontroli ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 18 lutego 2019 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2019 rok. Takiej możliwości jednak nie ma, zaś strona błędnie wykorzystuje do tego tryb, w ramach którego składa w niniejszym postępowaniu środku odwoławcze. Z tego powodu nie mógł zasługiwać na uwzględnienie zarzut dotyczący prawa materialnego (oznaczony w pkt 2 skargi kasacyjnej) – de facto zmierzał on bowiem do podważenia rozstrzygnięcia, którego dotyczyła egzekucja, nie zaś samej formalnej poprawności jej przeprowadzenia. W odniesieniu do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej należy natomiast zauważyć, iż zgodnie z wymogiem art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny prawidłowo zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w kwestii podniesionego przez Stronę zarzutu. Pozyskanie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutu na przesłance określonej w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego. Stanowisko wierzyciela jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Co więcej, ugruntowane jest w judykaturze stanowisko, że związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w sprawie wniesionego zarzutu oznacza, iż organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej (wyroki NSA z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 265/14, z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2162/14). Podkreślenia wymaga – jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę kasacyjną – że na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe wprowadzenie zmian w materii, która jednoznacznie została rozstrzygnięta w decyzji podatkowej, kończącej postępowanie rozpoznawcze. Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna, gdyż na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości takich decyzji i wyraźne ograniczenie możliwości ich weryfikacji w przypadkach wskazanych w art. 128 Ordynacji podatkowej. Zauważyć można przy tym, że szereg artykułów wskazanych w skardze kasacyjnej, zostało powołanych bez wyjaśnienia w jej uzasadnieniu na czym miałoby polegać jego naruszenie – tak np. odnośnie art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA nie jest natomiast uprawniony rozszerzać tę argumentację za stronę. Mając powyższe na uwadze skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. SNSA Sławomir Presnarowicz SNSA Dominik Gajewski SWSA(del.) Bogusław Woźniak