I FZ 337/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 531/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 15 maja 2023 r., nr 1001-IOV-1.4103.34.2021.52.U16.JP w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 531/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. M. (dalej: "Skarżący", "Strona") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 15 maja 2023 r., nr 1001-IOV-1.4103.34.2021.52.U16.JP w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie przytoczył wystarczających okoliczności pozwalających zweryfikować, czy w istocie w przypadku jej wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie, Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy wniosek ten winien zostać uzasadniony, w szczególności z uwagi na fakt prawomocnego uniewinnienia Skarżącego od zarzucanego mu czynu oszustwa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za listopad 2015 r., tj. w zakresie przedmiotowo związanym z niniejszym postępowaniem, a także z uwagi na fakt, iż wykonanie przedmiotowej decyzji z uwagi na jej wysokość istnieje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącemu tego rodzaju ochrony. Skarżący nie sprostał wskazanym wymogom. Jedynym dokumentem, jaki Strona przedstawiła na poparcie złożonego wniosku jest wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia 2023 r. do czerwca 2023 r., który obrazuje wysokość osiągniętego w tym okresie przychodu/dochodu i kosztów związanych z prowadzoną przez Stronę działalnością gospodarczą. Z dokumentu tego wynika, że prowadzona przez podatnika działalność nie zanotowała we wskazanym okresie straty lecz wypracowano dochód w wysokości 335.225,09 zł. Okoliczność tego rodzaju, nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, zwłaszcza, że Skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił żadnych innych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych, wykazu środków trwałych, wykazu liczby zatrudnionych osób, wysokości stałych kosztów utrzymania działalności przedsiębiorstwa itp.), istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej. Do samego zażalenia Skarżący dołączył dodatkowo jedynie pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. stanowiące zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w rejestrze należności publicznoprawnych zobowiązania na łączną kwotę 91.714,29 zł. Ponadto, Skarżący wskazał jedynie, że wnosi o wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej na podst. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy wniosek ten winien zostać uzasadniony, w szczególności z uwagi na fakt prawomocnego uniewinnienia Skarżącego od zarzucanego mu czynu oszustwa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za listopad 2015 r., tj. w zakresie przedmiotowo związanym z niniejszym postępowaniem, a także z uwagi na fakt, iż wykonanie przedmiotowej decyzji z uwagi na jej wysokość istnieje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. W gestii Skarżącego, jako znającego dokładnie okoliczności z zakresu swojej sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Brak odpowiednich dokumentów uniemożliwił kompleksową analizę sytuacji finansowej wnioskującego, a tym samym również odpowiedź na pytanie, w jaki sposób ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na kondycję finansową prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej. Odnosząc się do argumentacji Strony dotyczącej konieczności inwestowania uzyskanego dochodu w celu powiększania osiąganych zysków oraz regulowania bieżących zobowiązań, należy stwierdzić, że są to obiektywne okoliczności towarzyszące każdej prowadzonej w sposób profesjonalny działalności gospodarczej i w żadnej mierze nie mogą stanowić uzasadnienia dla uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem skarżącego środka ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla ponadto, iż przesłanki do udzielenia prawa pomocy i wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu są co do zasady rozłączne, zatem powoływanie się w zażaleniu na treści zawarte we wniosku o prawo pomocy jest irrelewantne w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 4