II SA/Bd 855/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] września 2022 r. A. W. (skarżąca) zwróciła się do Prezydenta Miasta Torunia o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Torunia z dnia 15 września 2017 r., nr WAiB.6740.13.558.77.2017.MS. Wskazała, że ww. decyzja została wydana na podstawie: 1) fałszywego oświadczenia projektanta branży architektonicznej o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, oraz 2) projektu budowlanego, który jest przedmiotem postępowania karnego o przejęcie, przekopiowanie i wykorzystanie całości utworu – projektów wielobranżowych w postaci dokumentacji projektowej, opracowanej i sporządzonej samodzielnie przez skarżącą bez jej zgody. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania przez organ z urzędu. Postanowieniem z dnia 13 października 2022 r., nr WAiB.6740.74.558.1.2017.MS.MŻ, Prezydent Miasta Torunia odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej własną z dnia 15 września 2017 r., nr WAiB.6740.13.558.77.2017.MS, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę w zakresie rozbudowy i przebudowy Żłobka Miejskiego nr [...] przy ul. [...] w T. (dz. nr [...] obr. [...]), wydanej dla Gminy Miasta Toruń, ul. Wały gen. Sikorskiego 8, 87-100 Toruń. W uzasadnieniu postanowienia, po przywołaniu treści art. 148, 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ stwierdził, że skarżąca w dniu 16 czerwca 2021 r. zwróciła się do organu o wydanie dokumentacji projektowej, a więc o decyzji z dnia 15 września 2017 r., nr WAiB.6740.13.558.77.2017.MS dowiedziała się nie później niż w tym dniu. Wskazał, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania opisany w art. 148 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Organ stwierdził ponadto, że w sprawie zachodzi ewidentny i niebudzący wątpliwości fakt braku legitymacji skarżącej jako strony postępowania zakończonego ostateczną decyzją. Wskazał, że o ile art. 16 pkt 5 ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych upoważnia autora do osobistego sprawowania nadzoru nad sposobem korzystania z utworu, to nie tworzy to prawa podmiotowego w zakończonym postępowaniu administracyjnym. Niezależnie od powyższego stwierdził, że kwestia ochrony własności intelektualnej jest kwestią cywilnoprawną rozstrzyganą przez sądy powszechne, a nie przez organ architektoniczno-budowlany. Odnosząc się do możliwości wznowienia postępowania z urzędu organ wyjaśnił, że okoliczność sfałszowania dowodów powinna być uprzednio poprzedzone orzeczeniem właściwego sądu lub organu, a w niniejszej sprawie, wobec braku prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawach karnych zapadłych dla przedmiotowej sprawy, brak jest podstawy do wznowienia postępowania z urzędu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że w związku z przesłuchaniem w dniu 19 sierpnia 2022 r. na Komendzie Powiatowej Policji w Aleksandrowie Kujawskim świadka mgr inż. arch. A. C. skarżąca dowiedziała się, że podpisy znajdujące się na projekcie budowlanym przedłożonym z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę nie były podpisami wyżej wymienionej. Skarżąca wskazała, że z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą jest prawnie zobowiązana do powiadomienia organu administracyjnego o tym, że dowód, na którym oparł się organ, okazał się fałszywy, oraz że decyzja została w wyniku przestępstwa. Podniosła, że wniosek o wznowienie został wniesiony w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o przesłance wznowieniowej, a wobec wydania przez Powiatową Komendę postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu badania pisma i dokumentów, zachodzi okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania z urzędu. Postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r., nr WIR.VIII.7840.1.179.2022.AM, Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał w mocy postanowienie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu dotychczasowego stanu faktycznego oraz treści art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 149 § 1 i § 3 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że zasadnie Prezydent Torunia uznał, iż skarżąca nie ma przymiotu strony postępowania i nie mają na to wpływu uprawnienia przysługujące jej w zakresie ochrony własności intelektualnej. Podzielił pogląd, że okoliczność sfałszowania danego dowodu musi być stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu lub właściwego organu, przy czym przedstawione przez skarżącą postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego w sprawie prowadzonej przez Policję nie stanowi dokumentu pozwalającego uznać, że wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie wraz z postanowieniem I instancji. Zarzuciła naruszenie art. 107 § 3, art. 6-8, art. 11, art. 77 oraz art. 97 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu wskazała, że organy oby instancji oparły swoje postanowienia na nierzetelnej analizie wystosowanego przez nią do organu I instancji zawiadomienia wskazującego na wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie sfałszowanego dowodu. Podniosła, że brak statusu strony nie uzasadnia odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją zatwierdzającą projekt budowlany pozyskany w wyniku przestępstwa. Skarżąca wskazała nadto, że organ winien zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania karnego przez prokuratora lub sąd. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Torunia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Torunia z dnia 15 września 2017 r., nr WAiB.6740.13.558.77.2017.MS. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wystąpi któraś z enumeratywnie wymienionych w tym przepisie przyczyn. W orzecznictwie i doktrynie zgodnie rozdziela się dwie fazy postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Pierwszą jest faza wstępna, w ramach której organ ma zbadać formalną dopuszczalność wznowienia, obejmującą przesłanki zarówno przedmiotowe (np. czy żądanie dotyczy weryfikacji decyzji ostatecznej), jak i podmiotowe (np. czy żądanie zostało wniesione przez stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.). W ramach fazy wstępnej konieczne jest również zbadanie zachowania terminu do żądania wznowienia postępowania. Faza badania formalnego kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i 4 k.p.a.). Pierwsze z tych postanowień stanowi podstawę do przejścia do fazy właściwej, w ramach której dochodzi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w trybie wznowieniowym. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją kończy sprawę wniosku o wznowienie w sposób formalny, bez rozstrzygania istoty sprawy (art. 149 § 3 k.p.a.). Jak wskazano, postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydawane jest w sytuacji, gdy nie zostaje spełniona któraś z formalnych przesłanek warunkujących dopuszczalność wznowienia. W niniejszej sprawie podstawą odmowy wznowienia postępowania była zidentyfikowana przez organy obu instancji przeszkoda w postaci braku przymiotu strony skarżącej w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że skoro wniosek nie pochodzi od strony postępowania, i jest to okoliczność ewidentna, "widoczna na pierwszy rzut oka", a więc niedopuszczalne jest wznowienie na jej żądanie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Skarżąca jest architektem. We wniosku z dnia 15 września 2022 r. zasygnalizowała Prezydentowi Miasta Torunia, że jego decyzja z dnia 15 września 2017 r., nr WAiB.6740.13.558.77.2017.MS, wydana została na podstawie projektu budowlanego będącego własnością intelektualną skarżącej, a pod którym rzekomo podpisała się inna osoba. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że w postępowaniu mającym na celu proces inwestycyjny projektantowi, mimo że jest on profesjonalnym uczestnikiem tego procesu działającym z ramienia i na rzecz inwestora, podobnie jak kierownikowi budowy ani inspektorowi nadzoru inwestorskiego, nie przysługuje status strony tego postępowania. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682) stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Treść powyższego przepisu jednoznacznie wyklucza możliwość stwierdzenia po stronie projektanta przymiotu strony. Statusu takiego nie da się również wywieść z art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Projektant nie ma interesu prawnego w zaskarżaniu rozstrzygnięć organu administracji dotyczących zaprojektowanego przez niego obiektu budowlanego (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. VII SA/Wa 2359/13, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro prawidłowo umocowany projektant nie jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę, to tym bardziej nie jest nim osoba wykonująca zawód architekta, która podnosi, że projekt będący jej autorstwa został wykorzystany bez jej zgody w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną o pozwoleniu na budowę. Powyższe stanowi o ewidentnej przeszkodzie formalnej dla wznowienia postępowania, której stwierdzenie uprawnia organ do wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Braku po stronie skarżącej statusu strony postępowania zdaje się zresztą nie kwestionować też sama skarżąca. Co się zaś tyczy postulatu skarżącej, jakoby organ winien z urzędu wszcząć postępowanie wznowieniowe, prawidłowo wyjaśniły organy obu instancji, że zaistnienie przesłanki wznowieniowej opisanej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ("w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe") wiąże się z co do zasady z uprzednim prawomocnym stwierdzeniem przez sąd lub inny organ faktu sfałszowania tego dowodu. Wyjątkowo wznowienie postępowania jest możliwe w przypadku stwierdzenia sfałszowania dowodu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W niniejszej sprawie nie ma mowy o zaistnieniu opisanych wyżej wyjątkowych okoliczności. Jak wynika z akt sprawy, w tym z oświadczeń samej skarżącej, postępowanie w kierunku stwierdzenia fałszerstwa projektu budowlanego jest w toku. Wbrew stanowisku skarżącej rozstrzygnięcia wpadkowe zapadające w tym postępowaniu (w tym postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego) nie zastępują prawomocnego rozstrzygnięcia tej sprawy przez sąd. Powyższe rozważania aktualne są wobec drugiej z powołanych w sprawie przesłanek wznowieniowych, mianowicie wydania decyzji w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.). I tutaj okoliczność ta winna być najpierw stwierdzona prawomocnym rozstrzygnięciem sądu. Na marginesie w tym miejscu wskazać należy, że naruszenie w procesie wydania decyzji norm prawa procesowego, które zostało wyliczone w art. 145 § 1, powoduje bezwzględny obowiązek wszczęcia z urzędu przez organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Organ obowiązany jest bez wyczekiwania na impuls z zewnątrz wszcząć postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia wystąpienia jednej podstaw wznowienia postępowania wyliczonych w art. 145 § 1, w wyłączeniem art. art. 145 § 1p. 4, art. 145a i art. 145b (vide: wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. I OSK 1595/21, dostępny jw.). W przypadku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., o ile ich wystąpienie nie jest ewidentne, a wznowienie postępowania jest nie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego i nie powoduje zagrożenia (a co w niniejszej sprawie nie występuje, sprawa dotyczy bowiem zrealizowanej i funkcjonującej już placówki żłobka), podstawą wznowienia z urzędu będzie dopiero powzięcie wiadomości organu o rozstrzygnięciu sądu stwierdzającym okoliczność sfałszowania dowodu albo wydania decyzji w warunkach tzw. przestępstwa urzędniczego. Reasumując, na obecnym etapie brak jest przesłanek do artykułowania żądania wobec organu, jakoby winien on z urzędu wznowić postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Torunia z dnia 15 września 2017 r., nr WAiB.6740.13.558.77.2017.MS. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Nie doszło do naruszenia powołanej zasady praworządności z art. 6 k.p.a. Organy prawidłowo zastosowały i powołały przepisy mające zastosowanie w sprawie. W zakresie w jakim było to konieczne do rozpoznania sprawy podjęły wszelkie niezbędne czynności w kierunku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, działając zgodnie z art. 7 oraz 77 k.p.a. W sprawie nie zaistniały wątpliwości prawne które winny być rozstrzygnięte na korzyść skarżącej, zgodnie z art. 7a k.p.a. Sąd nie stwierdził naruszenia zasady współdziałania organów w postępowaniu administracyjnym (art. 7b k.p.a.), skoro wszystkie istotne okoliczności, w tym przede wszystkim okoliczność braku prawomocnego rozstrzygnięcia toczącego się jeszcze postępowania w przedmiocie sfałszowania projektu budowlanego, zostały przez Prezydenta ustalone samodzielnie. Rozstrzygnięcie niekorzystne dla skarżącej nie świadczy też o naruszeniu zasady działania organów w sposób budzący zaufanie do obywateli (art. 8 § 1 k.p.a.). Motywy rozstrzygnięcia zostały prawidłowo przedstawione w uzasadnieniach postanowień obu instancji, sporządzonych zgodnie z art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadny okazał się wreszcie zarzut naruszenia art. 97 § 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej podejmie postępowanie, o którym mowa w § 1 pkt 5, na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, albowiem przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Należy przyjąć, że skarżąca miała na myśli art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Po pierwsze, postępowanie zakończone decyzją z dnia 15 września 2017 r., nr WAiB.6740.13.558.77.2017.MS zostało już ostatecznie zakończone, nie może podlegać ono zatem zawieszeniu. Po drugie, działaniem całkowicie nieprawidłowym byłoby wznowienie postępowania przez organ z urzędu na podstawie jedynie podejrzenia zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a., by potem postępowanie wznowieniowe zawiesić z uwagi na konieczność potwierdzenia wystąpienia tej przesłanki wznowieniowej, jako zagadnienia wstępnego, przez inny organ lub sąd. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634). Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy.