III SA/Gl 553/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr PSIII.8641.11.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE J. J.(dalej jako "Skarżący") zaskarżył postanowienie Wojewody Śląskiego z 25 kwietnia 2022 r. nr PSIII.8641.11.2022, którym organ ten odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Powiatu w Z. z 18 grudnia 2020 r., nr [...], orzekającej o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przebieg postępowania w tej sprawie był następujący: Decyzję Starosty Powiatu w Z. z 18 grudnia 2020 r. doręczono Skarżącemu 29 grudnia 2020 r., tak więc ustawowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął z dniem 12 stycznia 2021 r. Swe odwołanie Skarżący złożył 14 stycznia 2021 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Stwierdził w nim, że od 6 stycznia do 13 stycznia 2021 r. był chory i nie mógł złożyć odwołania w terminie. Postanowieniem z 26 lutego 2021 r. Wojewoda Śląski odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia dowołania. Stwierdził, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. jest możliwe wówczas, gdy przyczyna, która uniemożliwiała dokonanie czynności w terminie, była tego rodzaju, że nie można było jej usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a ponadto powinna trwać przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Wojewoda powołał się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych. Dodał jednoczesne, że z wyjaśnień Skarżącego wynika, że w czasie od 29 grudnia 2020 r. do 5 stycznia 2021 r. nie istniały przyczyny uniemożliwiające Skarżącemu wniesienia odwołania w terminie. Wyrokiem z 27 października 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 579/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchyli postanowienie Wojewody Śląskiego z 26 lutego 2021 r. Sąd nie zgodził się z poglądem organu, w myśl którego Skarżący miał czas na złożenie odwołania do 5 stycznia 2021 r., czyli w czasie, kiedy jeszcze nie chorował. Stwierdził natomiast, że nie można wymagać, by strona postępowania składała odwołanie w początkowej fazie biegu terminu do dokonania tej czynności, że ma na to ustawowe 14 dni i organ nie może tego terminu skracać. Wskazał jednocześnie, że konieczne jest zbadanie przyczyn niedochowania terminu przez Skarżącego, ponieważ nawet fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie wyklucza możliwości dokonania tej czynności. Nie każda choroba uzasadnia przywrócenie terminu procesowego, a tylko taka, która była przeszkodą nie do przezwyciężenia. Konieczna jest analiza stanu zdrowia strony postępowania, a w aktach sprawy nie ma zwolnienia lekarskiego dla Skarżącego i organ nie wezwał go do złożenia tego dowodu. Orzekając w sprawie ponownie, zaskarżonym tu postanowieniem z 25 kwietnia 2022 r. Wojewoda Śląski raz jeszcze odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wezwał przy tym Skarżącego do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego o chorobie trwającej od 6 do 13 stycznia 2021 r. i wyjaśnienia, czy była to choroba obłożna, stanowiąca przeszkodę nie do przezwyciężenia w dokonaniu czynności procesowej. Skarżący wyjaśnił, że nie ma takiego zaświadczenia, nie był u lekarza, ponieważ pozostawał bez pracy w tym czasie i nie potrzebował zaświadczenia L4. Nie chciał wychodzić z domu, by nikogo nie narażać, a miał objawy grypy lub COVID. Był to czas pandemii. W tym stanie Wojewoda uznał, że Skarżący nie wykazał, że w okresie przewidzianym do złożenia odwołania istniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie tej czynności, w szczególności nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego jego chorobę. W swej skardze, obecnie rozstrzyganej przez Sąd, Skarżący wyraził jedynie wolę skierowania sprawy do postępowania sądowego. Złożył natomiast wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza dla ustalenia, czy w jego stanie zdrowia, mając gorączkę i kaszel, w okresie panującej pandemii, był w stanie złożyć odwołanie w terminie. Organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest uzasadniona. Przyjmując wykładnię przepisów zawartych w art. 58 k.p.a., przedstawioną zresztą w sposób wiążący w poprzednim wyroku Sądu z 27 października 2021 r., Sąd nie zgadza się z ich zastosowaniem przez organ w niniejszej sprawie. Z uwagi na szczególny moment, w jakim znaleźliśmy się w okresie pandemii, wymaganie dowodzenia okresu niezdolności do dokonania czynności procesowej wyłącznie zaświadczeniem lekarskim jest zbyt rygorystycznym i formalistycznym podejściem do sprawy. Pamiętamy, co działo się w tym czasie, jaka była dezorganizacja życia publicznego, ograniczenia w dostępie do służby zdrowia, zamykanie szkół, ograniczony dostęp do urzędów, apele o niekontaktowanie się w sytuacji wystąpienia objawów mogących wskazywać na zakażenie. Nie można o tym zapominać obecnie przy ocenie sytuacji procesowej ze stycznia 2021 r. i nie można do tego czasu odnosić wprost reguł mających zastosowanie w warunkach, które można określić jako normalne. Te aspekty rzeczywistości z okresu pandemii były przedmiotem regulacji ustawowych zawartych w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w której ustawodawca wprowadził szereg zmian w różnorodnych procedurach uwzględniając w ten sposób wpływ pandemii na najszerzej rozumiany obrót prawny. Trzeba to mieć na uwadze oceniając zdarzenia procesowe z tamtego okresu. Trzeba też wziąć pod uwagę fakt, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Uprawdopodobnienie jest łagodniejszym środkiem niż udowodnienie. Tymczasem stanowisko organu można sprowadzić do żądania udowodnienia okoliczności podnoszonych przez Skarżącego zaświadczeniem lekarskim i to takim, z którego wynikać będzie wprost, że nie mógł dokonać czynności procesowej. Tego rodzaju stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu narusza przepis art. 7 k.p.a. nakazujący uwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Nie ucierpi interes społeczny wskutek przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia odwołania spóźnionego w warunkach pandemii o dwa dni. Zdaniem Sądu, okoliczności sprawy są tego rodzaju, że można przyjąć, że Skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Mając to na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634).