II SA/Gl 1229/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi G. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 maja 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/840/2023/7564 w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 14 czerwca 2023 r. G. B. (dalej jako: "strona", "skarżący") złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Kolegium"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 17 lutego 2023 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R., w oparciu o art. 27 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 2, 6 i 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (ówcześnie t.j.: Dz, U, z 2019 r,, poz., 2407 ze zm.) dalej powoływanej jako: "u.p.w.d.", oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r., o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 924) i art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1981), uchylił decyzję własną z dnia 4 czerwca 2016 r. nr [...] mocą której przyznano skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko: M. B., na okres 2016/2017 za okres od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 3 lipca 2017 r. z uwagi na fakt, iż w przedmiotowym okresie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że 5 listopada 2018 r. uzyskał informację, iż skarżący ubiega się o świadczenia rodzinne na terenie [...] od 1 października 2016 r. Przywołując treść art. 16 ust. 2, 6 i 7 u.p.w.d. organ I instancji wskazał, że w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje. Gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym przepisy te mają zastosowanie, a następnie wojewoda ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 u.p.w.d. za okres, w którym te przepisy mają zastosowanie. W związku z powyższym organ I instancji pozyskał od Wojewody Śląskiego informację, iż w przedmiotowej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w odniesieniu do okresu 2016/2017 mają zastosowanie od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. W związku z tym organ stwierdził, że w okresie od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. B., właściwość rzeczowa należy do Wojewody[...] . W konsekwencji, opierając się na treści art. 27 ust. 1 u.p.w.d., zgodnie z którym organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mającą wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczeni społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeni wychowawczego, organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia 4 czerwca 2016 r. nr [...] za okres od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 3 lipca 2017 r. z uwagi na fakt, iż w przedmiotowym okresie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że istotnie ubiegał się o zasiłek wychowawczy w[...] , jednak ze względu na znaczny czas trwania postępowania w tym zakresie i brak pewności co do otrzymania w [...] wnioskowanego świadczenia, złożył także wniosek o przyznanie dodatku wychowawczego w Polsce. Nadto wskazał na pogarszający się stan zdrowia zarówno jego, jak i jego córki oraz problemy finansowe. Decyzją z dnia 11 maja 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/840/2023/7564, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisami u.p.w.d. w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek o wypłatę świadczenia wychowawczego wraz z dokumentami wojewodzie. W takiej sytuacji wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i ew. ustala prawo do świadczenia wychowawczego. Jednocześnie w przypadku gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 16 ust. 6 u.p.w.d., albowiem Wojewoda [...] ustalił, że w spornym okresie drugi rodzic dziecka - matka I. B. - prowadziła działalność gospodarczą na terenie [...], zaś skarżący nie przedstawił żadnych dowodów przeczących tym ustaleniom. Organ I instancji był w tej sytuacji związany ustaleniami Wojewody i musiał uchylić prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W skardze sądowej na powyższą decyzję skarżący przywołał zarzuty tożsame z zarzutami, zaprezentowanymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazał przede wszystkim na fakt braku pewności co do uzyskania świadczenia wychowawczego w [...] oraz przywołał zły stan zdrowia swój oraz córki. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Kolegium z dnia 11 maja 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1981) w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w przypadku złożenia do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w gminie lub od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres do dnia 31 maja 2022 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.w.d. wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się oświadczenie wychowawcze: 1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2 ustawy, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Jak wynika z treści z art. 11 ust. 3 u.p.w.d. świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy. Z kolei, zgodnie z art. 16 ust. 6-9 u.p.w.d., w przypadku, gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w art. 16 ust. 1 u.p.w.d., w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda ustala wtedy prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 u.p.w.d. od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w art. 16 ust. 1 u.p.w.d., w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kumulacji świadczeń, które mogą być pobierane równocześnie na terenie dwóch państw. Organem właściwym do ustalania czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest zgodnie z powołanymi wyżej przepisami wojewoda. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 sierpnia 2022 r., I OSK 1168/19, LEX nr 3413203 podkreślił, że "czynność prawna wojewody stwierdzająca, czy w określonej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie podlega kontroli instancyjnej. Nie ma ona formy decyzji administracyjnej lub innego aktu, do którego mają zastosowanie przepisy k.p.a. oraz p.p.s.a. To sam wojewoda ustala czy w przypadku danej sprawy zastosowanie mają przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Kontrola tego uznania może nastąpić dopiero na etapie kontroli wydanej przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania świadczenia na podstawie art. 16 ust. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci." Dokonanie takich ustaleń przez wojewodę obliguje właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.w.d. nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego a oznacza jedynie zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie prawa do takiego świadczenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżącemu przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w okresie świadczeniowym 2016/2017, to jest od dnia 1 października 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Pismem z dnia 28 listopada 2021 r. Wojewoda Śląski, poinformował organ I instancji, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 30.09.2017 r., w związku z pobytem matki dziecka M. B. na terenie [...]. Na podstawie powyższej informacji organ I instancji prawidłowo uchylił przyznane skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko za okres od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 3 lipca 2017 r. w związku ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Uchylenie dotychczasowej decyzji o przyznaniu skarżącemu świadczeń wychowawczych na dziecko skutkować będzie ponownym rozpoznaniem jego wniosku o to świadczenie, z tym że organem, który oceni zasadność tego wniosku będzie wojewoda, a nie organ, który wydał poprzednią, pozytywną dla skarżącego decyzję. Podniesione przez skarżącego w skardze okoliczności merytoryczne mogą mieć znaczenie dopiero na etapie rozpoznania wniosku przez właściwy organ, tj. przez wojewodę. Jak wynika z powyższego, zarzuty podniesione w skardze są niezasadne. Sąd nie dopatrzył się także innych wad skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a., a ponadto zgodnie z art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku