I OW 52/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej wniosku R. K. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Burmistrz Miasta [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] do rozpoznania wniosku R. K. o udzielenie pomocy w formie schronienia w placówce [...] w [...] oraz pokrycie kosztów pobytu za listopad 2018 r. i wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Burmistrz Miasta [...]. Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, iż wnioskodawca zamieszkuje na terenie gm. [...], gdzie prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz skupiał swoje sprawy życiowe. Do dnia [...] grudnia 2018 r. pobierał zasiłek stały, wypłacany przez GOPS w [...]. Zdaniem organu R. K. w [...] posiada jedynie meldunek i poza tą czynnością, nie był w ogóle z tym miastem związany, ponieważ zamieszkiwał na terenie gminy [...], a tym samym wbrew GOPS w [...] nie był osobą bezdomną. Zatem w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 101 ust. 2 u.p.s., ponieważ wbrew twierdzeniom GOPS w [...] nie można przyjąć, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. Skoro gm. [...] była ostatnim miejscem zamieszkania R. K., to w świetle art. 101 ust. 1 u.p.s. organem właściwym do załatwienia jego sprawy winien być Burmistrz Miasta [...]. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przekładając powyższe na okoliczności sprawy wg organu uznać należy, że miejscem zamieszkania wnioskodawcy, a co za tym idzie, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz Miasta [...], ponieważ to na terenie tej gminy R. K. skupia swoje sprawy życiowe, rodzinne i materialne, również placówka, której dotyczy wniosek ma siedzibę na terenie [...]. W odpowiedzi Burmistrz [...] wskazał, że OPS w [...] nie umieszczał R. K. w schronisku w [...]. Do tego schroniska zgłosił się sam, ponieważ z powodu nadużywania alkoholu musiał opuścić miejsce pobytu u G. M., [...], gdzie przebywał w zamian za pomoc w pracach przydomowych. W dniu [...] grudnia 2018 r. R. K. został przewieziony do szpitala w [...], w którym przebywa do chwili obecnej. Organ zaznaczył, że R. K. mimo posiadanego meldunku stałego jest osobą bezdomną. Z notatki z dnia [...] stycznia 2019 r. wynika, że A. D. kupiła dom, położony w [...], przy ul. [...], w którym wnioskodawca nie zamieszkiwał już w 1990 r., ale do chwili obecnej ([...].03.2019 r.) widnieje jako osoba zameldowana na pobyt stały, jednakże bez możliwości zamieszkania. Z uwagi na fakt, że R. K. nie posiadał meldunku i nie zamieszkuje na terenie gm. [...], nigdy nie korzystał z pomocy lekarskiej i nie uznał przebywania w tej gminie jako miejsca stałego pobytu, to organem właściwym do rozpoznania wniosku jest MOPS w [...]. R. K. przez ponad 30 lat mieszkał w różnych miejscach na terenie Polski m.in. [...], [...], [...], a na terenie gm. [...] przebywał od sierpnia 2013 r., ponieważ są tu tereny rolnicze i łatwiej było mu znaleźć miejsce zamieszkania w zamian za pomoc w pracach przydomowych. W niniejszej sprawie nie ziściły się przesłanki z art. 25 k.c. oraz art. 101 ust. 1 u.p.s., ponieważ wnioskodawca nie utrzymywał kontaktów sąsiedzkich, nie chodził do lekarza, nie wynajmował lokalu mieszkalnego, nie przywiązywał się do miejsca pobytu nie wiedząc jak długo w danym miejscu będzie przebywał, o czym świadczy fakt, że [...] listopada 2019 r. udał się do [...] w [...], który jest placówką terapeutyczno-readaptacyjną, schroniskiem dla osób bezdomnych. W świetle definicji osoby bezdomnej zawartej w art. 6 ust. 8 u.p.s. oraz lokalu w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn.zm.) R. K. uznać należy za osobę bezdomną, ponieważ ww. ośrodek w [...] nie spełnia kryteriów do uznania za zaspokajające potrzeby mieszkaniowe. Jednocześnie okoliczności faktyczne nie wskazują, aby R. K. uznał miejsce pobytu za stanowiące jego centrum życiowe. Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uznają swą właściwość w konkretnej sprawie (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...], albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku R. K. o udzielenie pomocy w formie schronienia w placówce [...] w [...]. Ustawa o pomocy społecznej ustanawia w art. 101 ust. 1 zasadę, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Pojęcie osoby bezdomnej na użytek u.p.s. definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Oceniając, zatem, czy dana osoba kwalifikuje się do uznania jej za osobę bezdomną, nie weryfikuje się jej zamiaru co do miejsca stałego pobytu, lecz bada się jedynie, czy spełnia ona hipotezę jednego ze stanów faktycznych przedstawionych w art. 6 pkt 8 u.p.s., a następnie ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanego na pobyt stały. W niniejszej sprawie R. K. zameldowany jest na pobyt stały przy ul. [...] w [...]. W miejscowości tej jednak nie przebywa od kilkunastu lat i nie ma możliwości zamieszkania w domu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. W sprawie niesporne jest, że R. K. przez ponad 30 lat przebywał w różnych częściach Polski, w tym na terenie gm. [...], od [...] listopada 2018 r. w schronisku [...] w [...], [...]-[...] [...], a od [...] grudnia 2018 r. w szpitalu w [...]. Oczywistym jest, że pomieszczenia schroniska, czy szpitala nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Z powyższych względów uznać należy, że R. K. spełnia warunki do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Dlatego właściwość miejscową gminy w sprawie ustalić należy zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. według miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania R. K. była i jest miejscowość [...], to organem właściwym w sprawie jego wniosku o udzielenie pomocy w formie schronienia i pokrycie kosztów za listopad 2018 r. jest Burmistrz Miasta [...]. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.