III SA/Po 457/23

SENTENCJA Dnia 12 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2023r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. UZASADNIENIE W dniu 4 lutego 2022 roku J. B. zam. w K. złożył wniosek o rozgraniczenie nieruchomości tj. należącej do niego działki nr [...] nr ks. wieczystej [...] położonej w B. z nieruchomościami sąsiadującymi ,a w szczególności o ustalenie powierzchni tej działki. Do wniosku załączył akt notarialny z 4 kwietnia 1973 roku, zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego z dnia 28 czerwca 1984 roku, postanowienia Państwowego Biura Notarialnego z 6 kwietnia 1973 roku, odpis skrócony zbioru dokumentów nr [...] dot. nieruchomości B. S. , mapę sytuacyjną. W dniu 21 lutego 2022 roku Burmistrz Gminy i Miasta [...] wezwał J. B. do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie konkretnych odcinków granic nieruchomości, mających być przedmiotem rozgraniczenia. Strona w odpowiedzi na wezwanie wskazała, że niezgodność dotyczy powierzchni działki [...] z działką nr [...], należącą do G. O.. W kolejnym piśmie strona uzupełniła, że wnosi także o rozgraniczenie z działką ze strony zachodniej należącej do Z. J.. J. B. uzasadnił wniosek tym, że część jego nieruchomości użytkuje G. O. i ta część jest przez niego użytkowana bezprawnie , co powoduje niezgodność z danymi ewidencyjnymi działek rolnych ARiMR. W dniu 2 grudnia 2022 roku organ skierował do strony pismo, w którym wyjaśnił, że granice działki [...] zostały pierwotnie ustalone w postępowaniu scaleniowym wsi B. w roku 1935, a miary liczbowe przedstawiono w pierworysie scaleniowym. Dokument ten był podstawą przyjęcia granic w roku 2009 w związku z podziałem nieruchomości sąsiedniej tj. działki [...] Z kolejnych materiałów geodezyjnych wynika, że w roku 2018 geodeta dokonał wznowienia znaków granicznych działki nr [...], a czynności te zostały udokumentowane w protokole granicznym oraz na szkicu polowym z 10 grudnia 2018 roku. Organ podkreślił w tym piśmie, że istnieje rozbieżność odnośnie powierzchni działki [...], bowiem z rejestrze ewidencji gruntów wykazana jest powierzchnia 0,2800 ha, natomiast według informacji dodatkowej to 0,2958 ha. W dniu 2 grudnia 2022 roku organ zwrócił się do G. O. i p. Z. i G. J. z pytaniem – czy kwestionują przebieg granicy z działką nr [...] i czy użytkowanie działki w sąsiedztwie działki nr [...] jest zgodne ze stanem prawnym nieruchomości. Właściciele obu działek odpowiedzieli, że granice są zgodne ze stanem prawnym i nie są sporne. W toku postępowania do akt załączono szkic polowy nr [...] wykonany przez geodetę J. C., w roku 2018 wraz z wykazem współrzędnych, protokół graniczny z grudnia 2018 roku, sprawozdanie techniczne z 14 grudnia 2018 roku, szkic polowy wraz z wykazem współrzędnych z roku 2009 wykonany przez geodetę P. M., protokół przyjęcia granic nieruchomości z 24 listopada 2009 roku dot. granic nieruchomości położonej w obrębie B. 0001,arkusz mapy 1, nr [...] z działkami sąsiedzkimi nr [...],[...],[...]. Załączono także plany postępowania scaleniowego z roku 1936. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2023 roku, o nr [...] Burmistrz Urzędu Gminy i Miasta [...] odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu wskazano, że granice działki [...] są ustalone, wiarygodnie udokumentowane, znane stronom i w związku z tym nie ma przesłanek do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Organ wyjaśnił, że granice działki nr [...] zostały ustalone w postępowaniu scaleniowym w roku 1936 wszczętym decyzją Starosty [...] z dnia 10.12.1935 roku, a dane liczbowe przedstawiono na planie gruntów wsi B., gmina P. . Dokument ten był podstawą przyjęcia granic w roku 2009 w związku z podziałem nieruchomości sąsiedniej tj. działki nr [...] ,a następnie wznowienia znaków granicznych na działce nr [...], przeprowadzonego w roku 2018 przez geodetę J. C.. Organ podkreślił, że właściciele sąsiednich nieruchomości nie kwestionowali przebiegu granic, a wznowione znaki uznają za prawnie obowiązujące. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. J. B. zakwestionował granice określone przez geodetę J. C.. Zaznaczył, że w trakcie czynności wznowienia kwestionował granice i pokazywał dokumenty na poparcie swoich twierdzeń. Również akty notarialne z 1937 i 1973 roku wskazują na inną powierzchnię działki nr [...], co również potwierdzają dane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 4 maja 2023, o nr [...] roku utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, podnosząc dodatkowo, że postępowanie rozgraniczeniowe inaczej niż Kpa wymaga przed wszczęciem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie postanowienia o wszczęciu. Organ nie jest związany wnioskiem strony i złożenie podania nie wyłącza możliwości zbadania jego zasadności, w tym zakresu żądania. Skoro więc organ w tymże postępowaniu wyjaśniającym uznał, że granice spornych nieruchomości zostały już ustalone, a wnioskodawca nie wykazał ich sporności, to organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła jedynie, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wniosła o ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie SKO z dnia 4 maja 2023 roku. Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania wspomnianej instytucji procesowej. Istnieje zatem obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku (zgłoszonego żądania) pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne jego rozpatrzenie. W rozpatrywanej sprawie przesłankę odmowy wszczęcia postępowania na gruncie przywołanego art. 61a k.p.a. stanowią przepisy prawa, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny, czyli w powiązaniu z podstawą materialnoprawną tego postępowania. A jest nią ustawa z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2021.poz.990 ze zm). Zgodnie z jej art. 29 ust. 1 p.g.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. W miarę potrzeby rozgraniczeniu podlegają wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (art. 29 ust. 2 p.g.k.). Określając, co jest przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego należy mieć na względzie, czy żądanie zawarte we wniosku może być przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego, a w przypadku ustalenia, że żądanie zawarte we wniosku nie może być przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego organ zobowiązany jest wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Należy w tym miejscu podkreślić, że ustalenie granic nieruchomości nastąpi wówczas, gdy: granice nieruchomości nie zostały wcześniej ustalone, były ustalone, ale stały się sporne lub brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych. W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie zaistniała, a ponadto żądanie dotyczyło określenia rzeczywistej powierzchni działki Nr [...]. Skarżący podnosi to we wniosku o rozgraniczenie, a także w zażaleniu na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W istocie strona w swoich pismach prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego sprowadza do ustalenia rzeczywistej powierzchni działki Nr [...], a środkami dowodowymi na powyższą okoliczność, które przedkłada są akty własności określające powierzchnię tej działki oraz wydruk z [...] w związku ze złożonym do ARiMR wnioskiem o dopłaty. Pismem z dnia 21 lutego 2022 r. organ wezwał skarżącego do wskazania konkretnych odcinków granic nieruchomości, mających być przedmiotem rozgraniczenia. Skarżący konsekwentnie wnosił o rozgraniczenie działki Nr [...] z działką Nr [...] oraz z działką sąsiadującą od strony zachodniej, gdyż jego zdaniem rzeczywista powierzchnia działki nr [...] jest sporna , powierzchnię tę kwestionują także organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, więc zd. strony jedynie postępowanie rozgraniczeniowe doprowadzi do jej ustalenia. Analiza akt administracyjnych prowadzi jednak do wniosku, że granice działki Nr [...] należącej do J. B. były już ustalone i istnieją dokumenty pozwalające na ich odtworzenie. W konsekwencji zasadne jest stanowisko organu, że nie ma przesłanek do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Zostały one po raz pierwszy ustalone w postępowaniu scaleniowym w roku 1935, co wynika ze znajdujących się w aktach kopii planów gruntów wsi B. , na których oparto protokół przyjęcia granic nieruchomości w roku 2009. Wówczas to geodeta uprawniony P. M. w oparciu właśnie o szkic podstawowy z roku 1935 i mapę ewidencji gruntów dokonał opisu przebiegu granic nieruchomości działki Nr [...] z działką [...], i [...] i [...]. Wskazał wówczas, że granica działki [...] należąca wówczas do R. B. biegnie z działką Nr [...] należącą do p. K. od punktu 1 do punktu 4. Jak wynika ze szkicu tego geodety granica działki Nr [...] z działką Nr [...] należącą do G. O. biegnie od punktu 4 w kierunku zachodnim. Należy podkreślić, że granica działki G. O. z dz. [...] biegnie odcinkiem prostym od punktu 4 do punktu 3 ,a działki [...] w południowej części działki nr [...] biegnie w linii prostej od punktu 2 do punktu 1 i dalej od punktu 3 do punktu 2. Jednocześnie zaznaczono, że w punktach 1,2,3,4 odnaleziono betonowe znaki graniczne z miarami ze szkicu podstawowego, co miało istotne znaczenie, bowiem stanowiły one wyjściową dla oznaczenia granic działki nr [...]. Przebieg granic przedstawiono na szkicu polowym. W trakcie protokołu przyjęcia nieruchomości obecni byli właściciele działek [...],[...] i [...], z tym że R. B. odmówił złożenia podpisu. Z kolei w roku 2018 sporządzono protokół graniczny ze wznowienia znaków granicznych, w trakcie którego odnaleziono graniczniki betonowe [...],[...] oraz granicznik [...] odpowiadający punktowi 4 szkicu geodety P.M. z roku 2009 . Odcinek początkowy spornej zd. J. B. granicy działki z dz. [...] odpowiada więc ustalonemu już w roku 2009 punktowi [...], a końcowy odnalezionemu w roku 2018 granicznikowi [...]. Należy podkreślić, że niesporny był także odcinek granic pomiędzy uznanym już w roku 2009 punktem granicznym [...], a [...] o długości 28,55, a który geodeta P. M. określił jako biegnący odcinkiem prostym. Natomiast granica z działką G. J. odpowiada odcinkowi odnalezionego ogranicznika [...] i ogranicznika [...]. Tym samym opis przebiegu wykonanych w roku 2018 prac geodezyjnych miał umocowanie w istniejącej dokumentacji geodezyjnej i był konsekwencją pomiarów i określenia granic trakcie pracy geodezyjnej w roku 2009. Skoro spór co do przebiegu granic nieruchomości zawiera w sobie spór co do elementów służących ustaleniu tego przebiegu w postaci usytuowania punktów granicznych, których położenie determinuje przebieg linii granicznych, a w niniejszym postępowaniu nie zostały one skutecznie zakwestionowane, to brak podstaw do kwestionowania przebiegu granic. Prac przeprowadzonych przez geodetę w roku 2018 żaden ze współwłaścicieli działek sąsiadujących z dz. nr [...] nie kwestionował, natomiast J. B. opuścił teren w trakcie czynności wznawiania przed podpisaniem protokołu i w toku postępowania nie wykazał zmiany stosunków faktycznych w terenie, co uzasadniałoby zmianę granic i konieczność ustalania ich na nowo. Żądanie skarżącego nie może być uwzględnione w postępowaniu o rozgraniczenie, może być natomiast przedmiotem innych postępowań, których sprawa o rozgraniczenie nie może zastępować np. sprostowania zapisów w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie sądu w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i doprowadziło do trafnej konkluzji, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Wprawdzie uzasadnienie rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest pobieżne i niewyczerpujące , to jednak pozostaje to bez istotnego wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, zarzuty skargi nie mogą być uwzględnione, jak również z urzędu Sąd nie stwierdził naruszenia prawa zarówno materialnego, jak i procesowego, pozwalającego na wzruszenie wydanych w niniejszej sprawie postanowień. Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.