II SA/Gl 178/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu A. S. od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 21 grudnia 2022 r. nr SOV.621.1.16.2022 w przedmiocie wymeldowania oddala sprzeciw. UZASADNIENIE Pismem z dnia 13 lipca 2022 r. Z.S., A.U. oraz E.S. jako współwłaścicielki budynku położonego w miejscowości W. ul. [...] wystąpiły do Wójta Gminy R. o wymeldowanie M.S., A.S. i A.S. z ww. budynku. Uzasadniły swój wniosek tym, że dom nie spełnia warunków mieszkalnych oraz, że nieruchomość jest niezamieszkała. Do wniosku została dołączona kserokopia Aktu Poświadczenia Dziedziczenia nr [...], Akt Notarialny nr [...] oraz kserokopia wypisu z rejestru gruntu. W sprawie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Ustalono, że budynek jest częściowo wykorzystywany na cele mieszkaniowe. M.S., A.S. i A.S. są widywane przez właścicieli sąsiednich nieruchomości. Osoby te, przede wszystkim A.S. od miesiąca kwietnia (lub lipca) 2022 r. podejmują działania (w tym remontowe) aby dostosować przedmiotowy budynek do potrzeb mieszkaniowych. Decyzją Nr Nr [...] z dnia 29 września 2022 r. Wójt Gminy R. orzekł o odmowie wymeldowania M.S., A.S. i A.S. z pobytu stałego przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu wskazał,, że zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022r. poz. 1191) "organ gminy, o którym mowa w art.28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art.28 ust.2 decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się". W ocenie organu gminy nawet zaniedbany budynek nie może rzutować na ocenę jego przydatności do zamieszkania. Nawet jeśli A.S. nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu, bo nie było ku temu odpowiednich warunków, to utrzymywała kontakt z budynkiem przyjeżdżając do niego, o czym też świadczy to, że firma odbierająca odpady z posesji potwierdziła, że jednak były w tym czasie oddawane niewielkie ilości śmieci. Teraz przebywa w tym lokalu, dokonuje remontu, zawarła umowy, co wskazuje na to, że zamierza tutaj koncentrować wszystkie swoje sprawy. Równocześnie o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego i tym samym zaistnienia przesłanki do wymeldowania nie świadczy czasowe opuszczenie miejsca pobytu, nawet jeśli ma charakter długotrwały jak w przypadku studiującej M.S., gdzie pobyt w innym miejscu jest związany z koniecznością pobierania nauki. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: Z.S., A.U., E.S. i R.S., wnosząc o jej uchylenie, względnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia. Skarżący zarzucili przedmiotowej decyzji rażące naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rażące naruszenie przepisów o ewidencji ludności - m.in. argumentując, iż decyzja została podjęta na podstawie niepełnych i niewłaściwie przeanalizowanych materiałów dowodowych oraz niespójnych i budzących daleko idące wątpliwości zeznań świadków. Skarżący wskazali, że organ gminy miał świadomość, że dom nie był zamieszkały przez lata a w dniu złożenia wniosku o wymeldowanie nikt tam nie mieszkał. Zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda Śląski uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że już z informacji zawartej we wniosku o wymeldowanie A.S. można było wywieść, że powinno ono toczyć się w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania. Następną informację wskazującą na fakt niezamieszkania spornej nieruchomości organ gminy powziął w dniu 2 sierpnia 2022 r. z korespondencji e-mail nadesłanej przez Z.S., gdzie wnioskodawczyni wskazywała na korelację zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania z rozpoczętymi pracami porządkowymi oraz przygotowaniem spornego lokalu do wizji mającej mieć miejsce. Nadto, organ meldunkowy posiadał informację świadczącą, iż w miesiącu maju 2022 r. toczyła się przy udziale Urzędu Gminy R. sprawa w zakresie drzew rosnących na spornej posesji, których rozmiar wpływał na bezpieczeństwo i widoczność. A samo zgłoszenie sprawy przez sąsiada - do organu gminy podyktowane było faktem, że nieruchomość jest niezamieszkała. W wizji udział brały dwie ze współwłaścicielek tj. Z.S. oraz E.S., natomiast z protokołu przedmiotowej wizji (Protokół-zgłoszenie wycinki drzew/stempel organu gminy) dołączonego do akt sprawy nie wynika by udział w wizji miały zameldowane pod spornym adresem. Powyższe sugeruje, iż do zameldowania A.S. mogło dojść z naruszeniem przepisów ustawy o ewidencji ludności. Zameldowanie osoby spełniającej przesłankę faktycznego zamieszkiwania w lokalu z zamiarem pobytu stałego następuje w formie czynności materialno- technicznej, na podstawie prawidłowo wypełnionego i podpisanego formularza, poprzez rejestrację tego faktu w rejestrze mieszkańców. Przepisem regulującym kwestię zameldowania jest art. 27 ust.1 ustawy o ewidencji ludności, który stwierdza, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego łub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Przepis ten uzależnia zatem zameldowanie w określonym lokalu na pobyt stały łub czasowy od spełnienia przesłanki faktycznego zamieszkiwania w lokalu, w którym zameldowanie ma nastąpić. Zameldowanie osoby pomimo niespełnienia tych wymagań czyni czynność zameldowania wadliwą od samego początku. Z kolei art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. W przekonaniu organu odwoławczego organ I instancji naruszył zasadę prawdy obiektywnej poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Z akt przedmiotowego postępowania oraz z treści decyzji wynika, że merytoryczne rozstrzygnięcie zostało podjęte pomimo, iż zebrane w sprawie dowody nie wskazują jednoznacznie, że A.S. w dniu 23 kwietnia 2021 r. tj. w dniu zgłoszenia pobytu stałego zamieszkiwała w nieruchomości znajdującej się w m. W. ul. [...]. Organ I instancji dysponując informacja skłaniającą do uznania, iż zameldowanie A.S. nie zostało poprzedzone zamieszkaniem nie przejawił inicjatywy w prawidłowym ustaleniu materialnoprawnej podstawy swego rozstrzygnięcia. Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawa o ewidencji ludności w sposób odmienny reguluje przesłanki uzasadniające wymeldowanie osoby z miejsca pobytu (art. 35) oraz przesłanki uzasadniające anulowanie czynności materialno-technicznej jaką jest zameldowanie lub wymeldowanie osoby z miejsca pobytu (art. 31 ust 1). W postępowaniu dotyczącym wymeldowania organ administracji bada czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające wymeldowanie, tj. czy osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dokonała wymeldowania, natomiast w postępowaniu dotyczącym anulowania czynności materialno-technicznej jaką jest zameldowanie lub wymeldowanie organ bada czy zameldowanie (wymeldowanie) nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Sprzeciw od tej decyzji złożyły A.S., M.S. i A.S.. Domagając się uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciły Wojewodzie Śląskiemu naruszenie art. 138 k.p.a. W uzasadnieniu zakwestionowano wiarygodność zeznań świadków. Podniesiono również, iż w sądzie powszechnym toczy się postępowanie o zwrot nakładów poczynionych przez A.S. na budowę przedmiotowego budynku. Odpowiadając na sprzeciw organ administracji wniósł o jego oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to jednoznacznie z art. 64e ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - "p.p.s.a."). Powołane wyżej przepisy znacznie ograniczają zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze sprzeciwu. Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy, sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z 9 IX 2020 r., I GSK 1170/20 - CBOSA). Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy musi być oczywiście interpretowany w świetle art. 12 (zasada szybkości i prostoty postępowania), art. 15 (zasada dwuinstancyjności) i art. 136 k.p.a. (postępowanie dowodowe na etapie odwoławczym). Z jednej strony decyzja odwoławcza typu kasacyjnego nie może prowadzić do nieuzasadnionego wydłużania postępowania administracyjnego, z drugiej zaś - nie może naruszać istoty postępowania dwuinstancyjnego, a więc prawa stron do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Określone w art. 136 § 1 k.p.a. uprawnienie do przeprowadzenia na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w § 2 i 3. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawcy wystąpili o wymeldowanie osób zameldowanych w budynku położonego w miejscowości W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku wyraźnie wskazano, że dom nie spełnia warunków mieszkalnych oraz, że nieruchomość jest niezamieszkała. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz.1191) "Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca". Przepis powyższy wskazuje podstawową przesłankę, która musi zostać spełniona w związku zameldowaniem. Jest to pobyt w miejscu, gdzie dana osoba zamierza się zameldować. Celem ewidencji ludności jest odzwierciedlenie przez właściwe organy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod danym adresem. Rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym do własności lokalu, w którym zostało dokonane zameldowanie. Dlatego też podstawę do zameldowania stanowi ustalenie, czy osoba zgłaszająca przebywa pod danym adresem. Dla dokonania zaś czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu, ale faktyczne przebywanie - zamieszkanie w lokalu. Inaczej rzecz ujmując: miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania jest więc możliwe i konieczne wówczas, gdy okaże się, że w dacie tej czynności osoba nie przebywała z zamiarem stałego pobytu w tym lokalu. Do skutecznego zameldowania osoby pod konkretnym adresem może dojść tylko i wyłącznie wówczas, gdy osoba ta faktycznie przebywała po tym adresem. Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że rozstrzygnięcie Wojewody Śląskiego jest prawidłowe. Organ I instancji, zapewne kierując się żądaniem wniosku, wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania, w ogóle nie rozważając kwestii, czy samo zameldowanie nastąpiło zgodnie z prawem. Dowody zebrane w sprawie nie są tu przekonujące i jednoznaczne. Same osoby, co do których toczyło się postępowanie o wymeldowanie nie kwestionują, że nie zamieszkiwały w przedmiotowym budynku w chwili zameldowania. Dlatego też, jak zasadnie wskazał Wojewoda Śląski, jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie spełnienia przez powyższe osoby przesłanki dokonania zameldowania. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151a § 2 p.p.s.a.