III SAB/Wr 257/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. w J. na bezczynność Gminy S. w przedmiocie rozpatrzenia zawiadomienia o nieprawidłowościach dotyczących realizacji zadania sfinansowanego ze środków z Regionalnego Programu Operacyjnego WD 2014-2020 postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Pismem z 15 maja 2023 r. prezes Stowarzyszenia A. w J. (strona skarżąca, Stowarzyszenie) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Gminy S. (organ) w przedmiocie rozpatrzenia zawiadomienia o nieprawidłowościach dotyczących realizacji zadania sfinansowanego ze środków z Regionalnego Programu Operacyjnego WD 2014-2020. W uzasadnieniu poinformowała, że 14 marca 2023 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP zawiadomiła Gminę S. jako właściciela spółki T. sp. z o.o. o nieprawidłowościach w wykonaniu umowy zawartej 1 lutego 2023 r. pomiędzy wspomnianą spółką a stroną skarżącą. Wspomniała również, że do dnia wniesienia skargi, mimo wezwań i ponagleń pisemnych, organ nie podjął działań w sprawie. Jak informuje dalej strona skarżąca, na mocy tej umowy Stowarzyszenie miało zostać wykonawcą usługi pod nazwą "Działania promocyjne w ramach projektu dofinansowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego WD 2014-2020". Jednakże do wykonania umowy nie doszło, jak twierdzi strona skarżąca — z winy zamawiającego, czyli spółki T. Strona skarżąca informuje również, że ostatecznie — z inicjatywy spółki T. — opisaną wyżej umowę rozwiązano na mocy porozumienia, do zawarcia którego Stowarzyszenie zostało zmuszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres właściwości sądów administracyjnych wyznaczają art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.) — dalej: p.p.s.a. Zgodnie więc z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje zatem orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Ze względu na to, każdą wniesioną skargę sąd administracyjny poddaje kontroli pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W doktrynie (por.: B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021) przyjmuje się, że przedmiotem skargi, o której mówi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. są akty i czynności (oraz analogicznie — zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. — bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach niewydania tych aktów i zaniechania czynności), które: - nie stanowią decyzji ani postanowień wydawanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym — zaskarżalnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3; - ich adresatem jest indywidualny podmiot; - są skierowane do podmiotu nie podporządkowanego służbowo ani organizacyjnie organowi wydającemu akt lub podejmującemu daną czynność (mają zatem charakter zewnętrzny); - mają charakter publicznoprawny – pochodzą od organów administracji i zawierają element władztwa administracyjnego, czyli działania, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku decyduje jednostronnie organ administracji publicznej a adresat jest związany takim jednostronnym działaniem, a działanie takie jest zagwarantowane możliwością stosowania środków przymusu państwowego; - dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, "konieczne więc jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek." (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021). Na gruncie powołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 8 lub 9 p.p.s.a. nie można uznać, że dopuszczalna jest skarga na bezczynność organu w sytuacji, gdy żaden przepis prawa materialnego nie nakłada na organ obowiązku wydania decyzji administracyjnej, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, czy postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, względnie wydania innego niż wyżej określone aktu lub dokonania czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Po 30/22). Cechą charakterystyczną wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. rodzajów działań, jakie zostały poddane kontroli sądowoadministracyjnej jest to, że stanowią one różne formy władczej działalności administracji, a więc takiej działalności, która opiera się na nierównorzędności pozycji stron i prowadzi do ukształtowania przez organ administracji sytuacji prawnej adresata tych działań w sposób jednostronny (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 535/10). Przedmiotem skargi jest bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia zawiadomienia o nieprawidłowościach w wykonaniu umowy zawartej miedzy stroną skarżącą a spółką T. sp. z o.o. Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu niniejszej skargi, należy wskazać, że nie mieści się on w żadnej z wymienionych kategorii spraw podlegających rozpatrzeniu przez sądy administracyjne. W związku z powyższym należało uznać, że niniejsza sprawa nie podlega kognicji sadu administracyjnego. Wniesioną skargę należało zatem odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.