III FSK 3260/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), Katarzyna Malinowska, Protokolant, , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "H." sp. z o.o. z siedzibą w U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1560/19 w sprawie ze skargi "H." sp. z o.o. z siedzibą w U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 6 września 2019 r. nr SKO.III/423/942/152/2019 w przedmiocie ulgi płatniczej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2020 r. I SA/Gl 1560/19 oddalił skargę spółki H. sp. z o.o. z siedzibą w U. (dalej Spółka, Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej. Zaskarżona decyzja została wydana w związku ze złożeniem przez Stronę wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. Strona uzasadniła wniosek trudną sytuacją firmy, na którą złożyło się wiele czynników m.in. – upadłość likwidacyjna największego kontrahenta spółki – [...]; brak współpracy ze strony [...]; ciągłe straty z działalności hotelowej w U.; rosnące zadłużenie względem ZUS, US. Organy rozpoznając wniosek uznały, że nie zachodzi przesłanka ważnego interesu strony ani też interes publiczny w umorzeniu Stronie zaległości w podatku od nieruchomości. Sąd oddalając skargę na zaskarżoną decyzję wskazał, że nie znalazł podstaw do podważenia stanowiska organów przyjętego w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że decyzja ta znajduje bowiem dostateczne podstawy w prawie materialnym, zaś jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono zasadom procesowym. Działania organów podatkowych i wyprowadzone z nich konkluzje mieszczą się w zakresie obowiązujących reguł procesowych i nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej złożonej przez Spółkę, wyrokowi zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego: I. art.151 p.p.s.a. w zw. z art. 67 a § 1 pkt 3 o. p., poprzez błędną wykładnię wskazanych w tym przepisie pojęcia ,,ważny interes podatnika'' oraz ,,interes publiczny", a w konsekwencji powyższego przyjęcie , iż na gruncie niniejszej Sprawy nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego poprzez umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami z tytułu podatku od nieruchomości za okres od sierpnia 2010 r. do października 2018 r. w łącznej kwocie [...] zł (tj. należność główna [...] zł. odsetki na dzień 9.10.2018rt. - [...] zł), podczas gdy w niniejszej sprawie zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym przemawiający za umorzeniem zaległości podatkowej. II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że na gruncie niniejszej Sprawy nie występują przesłanki niezbędne do umorzenia zaległości podatkowych wobec skarżącego kasacyjnie, podczas gdy podstawy do umorzenia zaległości podatkowych wystąpiły, zaś skarżący kasacyjnie wykazał ich zaistnienie w toku postępowania przed organami podatkowymi, - art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2018.800 tj z dnia2018.04.27) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, polegającego na zaniechaniu przez organ wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, a w konsekwencji nierozważenie przez organ w sposób wszechstronny i wnikliwy całokształtu materiału dowodowego, - art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 121 § 1 o.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy polegającego na nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, - art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art.127 w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i art. 191 o. p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy polegającego na ograniczeniu się przez organ wyłącznie do kontroli zaskarżonej decyzji i nierozpoznaniu istoty sprawy - art. 133 § 1 p.p.s.a., polegające na wydaniu wyroku oddalającego pomimo, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie nastąpił do tego jakiekolwiek podstawy. Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634 z zm., dalej jako: P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Zarzuty skargi kasacyjnej oparto na naruszeniu przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Z treści zarzutów jak i jej uzasadnienia wynika, że Skarżąca kwestionuje stanowisko zaakceptowane przez sąd I instancji, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki do przyznania Stronie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego. Jednocześnie Strona wskazuje, że zła kondycja finansowa Strony ma charakter nadzwyczajny. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy organy podatkowe mogły, działając na podstawie i w granicach prawa, odmówić podatnikowi umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości (budynek hotelowy położony w U.) wraz z odsetkami za okres od sierpnia 2010 do października 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł. Strona skarżąca będąca spółką z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła o umorzenie ww. zaległości w całości, motywując wniosek trudną sytuacją finansową, brakiem jakichkolwiek dochodów, rosnącym zadłużeniem z tytułu zobowiązań publicznoprawnych jak i cywilnoprawnych (kredytów). Z kolei organy podatkowe stanęły na stanowisku, że nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia ulgi w postaci umorzenia całości zadłużenia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, wskazać należy że nie został on uzasadniony. Pomimo podniesienia w zarzutach błędnej wykładni pojęcia "ważny interes podatnika'' oraz "interes publiczny" Strona w skardze kasacyjnej nie wskazała w czym upatruje tej błędnej wykładni. W ocenie NSA prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że "ważnego interesu podatnika" nie można utożsamiać z jej subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości. Ponieważ instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy (zasadą jest bowiem płacenie podatków), uzasadnieniem jej zastosowania będzie wystąpienie względów nadzwyczajnych, okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu wnioskującego o ulgę. Ponadto ważny interes podatnika to taka sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Wskazano również, że w przypadku gdy o ulgę stara się przedsiębiorca istotną kwestią jest zagadnienie ryzyka gospodarczego, towarzyszącego każdej działalności gospodarczej. Trudna sytuacja finansowa nie jest wystarczającą podstawą umorzenia zaległości podatkowej. Również pojęcie "interes publicznego", o jakim mowa w powołanym przepisie powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa czy też samorządu kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Strona pomimo podniesienia zarzutu błędnej wykładni wskazanych pojęć, podniesionego zarzutu nie uzasadniła, ograniczając się tylko do wskazania, że katastrofalna sytuacja finansowa, w której znalazła się Spółka, przyczyny jej wystąpienia oraz skutki dla dalszego bytu Spółki świadczą jednoznacznie o istnieniu przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych w niniejszej sprawie. Wbrew jednak oczekiwaniu Strony, wskazać należy, że zdarzenie takie jak brak dochodów czy też ponoszenie znacznych kosztów nie są nadzwyczajną okolicznością która uzasadnia udzielenie ulgi, gdyż są to normalne okoliczności związane z prowadzeniem jakiejkolwiek działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie w zasadzie to brak prowadzenia działalności przy jednoczesnym posiadaniu nieruchomości stanowiącej hotel i nieregulowanie podatku od nieruchomości spowodował powstanie zaległości. Brak przychodów w związku z podjęciem decyzji o zawieszeni działalności gospodarczej nie jest przesłanką przemawiającą za umorzeniem zaległości podatkowych, ani tym bardziej okolicznością nadzwyczajną. Susznie wskazano, że U. jest miejscowością turystyczną, w której duży odsetek mieszkańców prowadzi usługi hotelarskie tak jak Spółka. Działające podmioty znajdują się w tych samych warunkach gospodarczych i społecznych. Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania sprowadzające się do zarzutów dotyczących nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz jego oceny. Podkreślenia wymaga, że podmiotem składającym wniosek o przyznanie ulgi, jak i samym podatnikiem jest Skarżąca spółka. Autor skargi kasacyjnej uzasadniając "nadzwyczajne" okoliczności związane z sytuacją finansową Skarżącej podkreśla, że wynika ona przede wszystkim z okoliczności związanych z osobą prezesa zarządu Skarżącej, a nie samej Spółki. Autor wskazuje, że Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na uiszczenie zaległości podatkowych i co najistotniejsze znalazła się nieoczekiwanie w takim położeniu. Rozpatrując sprawę organ podatkowy poddał analizie wniosek strony zawierający jedynie zwięzłe przedstawienie stanu i przyczyn aktualnej sytuacji finansowej podmiotu (upadłość [...]), jak również dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę na wezwanie skierowane do niego w dniu 16.10.2018 r., a ponowione w dniu 21.11.2018 r. Spółka nadesłała uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 29.11.2011 r. o zawieszeniu jej działalności (którego to faktu nie zgłosiła do Krajowego Rejestru Sądowego) oraz rachunki zysków i strat za lata 2016-2018 - sporządzone dla potrzeb przedmiotowego postępowania. Z dokumentów tych wynika, że podmiot nie prowadzi działalności gospodarczej, generuje straty na poziomie kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie, nie ma płynności finansowej, nie zatrudnia pracowników. Spółka posiada również zadłużenie wobec banków i kontrahentów oraz z tytułu innych zobowiązań publicznoprawnych. Nieruchomość w postaci budynku hotelowego w U. stoi pusta, jest zaniedbana i wymaga generalnego remontu. Dowodzi tego protokół z oględzin sporządzony przez poborcę skarbowego w ramach postępowania egzekucyjnego w dniu 27.12.2018 r. Jak zauważył organ I instancji, wnioskodawca zgłosił gotowość regulowania bieżących zobowiązań w podatku od nieruchomości w kwocie 15.000 zł rocznie, wspomniał również o planowanej inwestycji i dokapitalizowaniu Spółki, ale jednocześnie nie wskazał źródeł finansowania i nie przedłożył żadnych dokumentów na poparcie tych deklaracji. Ponadto w decyzji zaakcentowano, że Spółka nie regulowała podatku od nieruchomości począwszy od 2010 r., a nie podejmując dialogu z organem podatkowym sama doprowadziła do powstania tak wysokiego zadłużenia wobec gminy. Tym samym wbrew sugestiom Skarżącej, sytuacja finansowa w której znalazła się Spółka nie jest nieoczekiwana. W oparciu o zebrany materiał organy nie zanegowały, że sytuacja gospodarcza Spółki jest bardzo niekorzystna. Odmiennie jednak do stanowiska strony skarżącej, wyraziły pogląd, że trudna sytuacja finansowa nie jest spowodowana nadzwyczajnymi okolicznościami i sama w sobie nie przesądza o istnieniu "ważnego interesu" podatnika. Jak wskazały, ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej winno obciążać przedsiębiorstwo, a nie można jej negatywnymi efektami obarczać organu samorządowego. Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo, wskazał, że brak zysków z prowadzonej działalności gospodarczej nie może być rekompensowany poprzez umarzanie zaległości podatkowych. Ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej obciąża wyłącznie podatnika i nie można go przerzucać na Skarb Państwa czy też jednostkę samorządu terytorialnego, w interesie których leży zapewnienie dopływu do budżetu należności podatkowych w odpowiedniej wysokości. Trudna sytuacja finansowa nie jest wystarczającą podstawą umorzenia zaległości podatkowej. W przeciwnym razie wyjątek, o którym mowa w art. 67a § 1 O.p. stałby się regułą, albowiem niewątpliwie ulga w spłacie należnych podatków będzie zawsze w interesie podatnika. W konsekwencji, gdy podmiot znajdzie się w trudnej sytuacji, zawsze spełniałby przesłankę do zastosowania ulgi. Z tego tez względu niezasadny jest zarzut błędnej oceny stanu faktycznego poprzez przyjęcie że na gruncie sprawy nie wystąpiły przesłanki niezbędne do umorzenia. Niezasadny jest zarzut zaniechania przez organ wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy. Powyższego naruszenia Spółka upatrywała w braku przesłuchania prezesa zarządu spółki – jedynego wspólnika spółki jak też osoby upoważnionej do reprezentowania Spółki. Zdaniem autora skargi kasacyjnej sytuacja gospodarcza i finansowa Spółki jest ściśle związana z prezesem. Pominięcie przesłuchania prezesa w charakterze strony w ocenie Skarżącej doprowadziło do wydania przez organ decyzji opartej na niepełnym materiale dowodowym. W tym miejscu przypomnieć należy, że postępowanie w zakresie ulg, jest postępowaniem wnioskowanym przez podmiot chcący z tych ulg skorzystać, pomiot ten powinien przedłożyć materiał dowodowy umożliwiający ocenę czy w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania ulg. Strona jednocześnie nie wskazała na jakie okoliczności miałby być przesłuchany prezes zarządu, jakie jeszcze okoliczności ponad to czego organ nie kwestionował – m.in. złej sytuacji finansowej i gospodarczej spółki czy brak prowadzenia działalności gospodarczej - mogły być podniesione, a czego Spółka nie mogła wskazać w toku prowadzonego postępowania. Z przedstawionych powyżej powodów, skoro zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. |Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Dominik Gajewski |Wojciech Stachurski |