I OZ 1832/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1188/15 odrzucającego wniosek J. J. M. o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1188/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek J. J. M. o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi J. M. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że J. J. M.(dalej pełnomocnik) wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżącemu podając dane dotyczące własnego stanu rodzinnego, majątku i dochodów. Zarządzeniem z 14 czerwca 2016 r. referendarz sądowy poinformował wnioskodawcę, że nie jest stroną niniejszego postępowania, natomiast występuje w nim jako pełnomocnik J. M. (ojca) i nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniem. Przesłano pełnomocnikowi skarżącego formularz PPF w celu jego wypełnienia o dane dotyczące skarżącego, w przypadku gdy zamierza on ubiegać się o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie skutecznie doręczono pełnomocnikowi skarżącego dnia 23 czerwca 2016 r. i pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw wskazując, że zgodnie z wezwaniem Sądu złożył formularz PPF podając swoje dane dotyczącego stanu rodzinnego, majątku i dochodów. Sąd I instancji wskazał, że prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie postępowania. Stronami postępowania, zgodnie z art. 32 ppsa są skarżący oraz organ którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi oraz podmioty, o których mowa w art. 33 ppsa. Zgodnie z art. 12 ppsa przez stronę, rozumie się również uczestnika postępowania. Strony postępowania mogą działać przed sądem przez swoich pełnomocników (art. 34 ppsa), co nie oznacza, że pełnomocnik uzyskuje status strony postępowania. Sąd I instancji wskazał na uchwałę 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20.5.2010 r., I OPS 11/09 (ONSAiWSA 2010/4/54), podjętą na skutek wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, zgodnie z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu, o jakim mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy może być podpisany także przez pełnomocnika strony. Powyższe oznacza, że pełnomocnik może podpisać w imieniu strony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (a więc może go także wypełnić), nie ma jednak wątpliwości, że dane zawarte w formularzu muszą dotyczyć wyłącznie strony postępowania, a nie pełnomocnika (k. 1 pkt VI, k. 3, 12, 37-38, 52-56, 64-67, 90-92, 97, 112-113 akt sądowych). Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł J. M. reprezentowany przez pełnomocnika J. J. M.. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z wezwaniem z 31 marca 2016 r. o usunięcie braku zapłacił wpisowe w wysokości 100 zł, a także zgodnie z pouczeniem złożył na formularzu PPF wniosek o udzielenie prawa pomocy. W wezwaniu pełnomocnik był osobiście wezwany do wykonania tych czynności a nie skarżący (k. 118, 119 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawidłowo Sąd I instancji wyjaśnił, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (art. 244 § 1 ppsa). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 ppsa). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże - że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że J. J. M. nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, a występuje jako podmiot działający wyłącznie za stronę skarżącą (pełnomocnik skarżącego). Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez J. J. M. posiada nieusuwalną wadę, która uniemożliwia przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy. Wniosek nie ma charakteru pisma strony postępowania, a w konsekwencji jego rozpoznanie należy uznać za zbędne. Zgodnie z art. 243 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego wynika, że prawo pomocy nie może zostać przyznane podmiotowi, który nie jest stroną postępowania. W rozpatrywanej sprawie, J. J. M. nie jest stroną postępowania, występuje jako pełnomocnik skarżącego, o czym Sąd prawidłowo pouczył pełnomocnika (k. 90-92, 97 akt sądowych). Skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy nie pochodzi od strony a - jak wskazano na wstępie - prawo pomocy przysługuje jedynie stronom postępowania, WSA w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu zasadnie odrzucił wniosek o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.